Nedensellik Bağına İlişkin Geleneksel Yaklaşımın Yetersizliği

Geleneksel yaklaşıma göre nedensellik bağının kurulabilmesi için conditio sine qua non (olmazsa olmaz şartı) sağlanmalıdır; yani zararlı sonuca neden olan etken olmaksızın zararın meydana gelmemesi gerekir. Nedensellik bağına ilişkin bu şartın sağlandığının ispatı, zarar görene aittir. Geleneksel yaklaşım olan ya hepsi ya da hiçbiri (all or nothing, alles oder nichts) yaklaşımına göre zarar gören nedensellik bağını ispat ederse tazminatını alır, ispat edemezse tazminatını alamaz. Çoklu nedenselliğin bulunduğu karmaşık olaylarda nedensellik bağının ispatı, hiç kolay değildir. Etkenlerin çokluğunun nedensellik bağının kurulmasını zorlaştırdığı karmaşık olaylarda bu yaklaşımın benimsenmesi nedensellik bağının ispatlanamamasının veya nedensellik bağına ilişkin belirsizliğin yarattığı sonuçlara, zarar görenin katlanmasına neden olmaktadır. Bu nedenle belirsiz nedenselliğin olduğu durumlarda orantılı sorumluluğun uygulanması benimsenmelidir. Nitekim orantılı sorumlulukta olmazsa olmaz şartı aranmaz ve zararın kategorik bir bakışla tazminine veya tazmin edilmemesine karar verilmez. Belirsiz nedenselliğin başlıca örnekleri, zarara neden olan birden fazla etkenin olması ancak bunlardan hangisinin zarara neden olduğunun veya etkenler belirli olmakla birlikte etkenden sorumlu olan kişinin bilinmemesi olduğu ifade edilebilir. Orantılı sorumluluk, zarar verenin zararın tamamına veya bir kısmına sebep olma ya da gelecekte zarara sebep olma olasılığıyla orantılı tazminata hükmedilmesini benimser. İşbu makale ile nedensellik bağının kurulmasında geleneksel yaklaşımın yetersizliği ve bu yetersizliğin orantılı sorumlulukla giderilmesi ele alınmaktadır.

According to the traditional approach, the establishment of a causal link requires the fulfilment of the conditio sine qua non (the “but for” test); that is, the harmful result would not have occurred in the absence of the causal factor that brought it about. The burden of proving that this condition of causality is met rests with the injured party. Within the framework of the traditional “all or nothing” doctrine (alles oder nichts), if the injured party succeeds in proving causation, they are entitled to full compensation; if they fail, no compensation is awarded. In complex cases involving multiple causal factors, however, establishing causation proves to be exceedingly difficult. Where the multiplicity of factors renders the determination of causality uncertain, adherence to the traditional approach places the consequences of such uncertainty or evidentiary insufficiency upon the injured party. For this reason, in instances of indeterminate causation, the doctrine of proportional liability ought to be applied. Indeed, under the principle of proportional liability, the but for test is not required, and the damage is not compensated or denied based on a categorical approach. Instead, compensation is awarded in proportion to the extent to which a party may have contributed to the harm, or in proportion to the probability of having caused it. Typical examples of indeterminate causation include cases in which multiple factors can produce the harm, but it cannot be established which factor did so, or cases where the harmful factors are known but the responsible party cannot be identified with certainty. Thus, proportional liability recognizes the possibility of partial contribution to harm and provides for an allocation of damages that corresponds to the degree or likelihood of causation. This article evaluates the inadequacy of the traditional approach in establishing causal links and explains how such inadequacies can be remedied through proportional liability.