Miras Paylaşma Davasında Hâkimin Miras Paylarını Mirasçılara Özgüleme Yetkisinin Mirasçıların Eşitliği İlkesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi

The usual way to termination a community of heirs is to share the inheritance. According to Article 642/1 of the Turkish Civil Code, each of the heirs may request the sharing of the inheritance at any time, unless they are obliged to maintain the community in accordance with the contract or the law. In the event of a request for sharing by one of the heirs, the heirs may share the inheritance as they wish, in accordance with the principle of freedom of will, unless otherwise regulated. If the heirs cannot agree on sharing, the inheritance is shared by a court decision as a result of a action for partititon filed by one of them. The Article 650 of the Turkish Civil Code, which guides the judge on the creation and allocation of inheritance shares in the partition case, is misinterpreted due to the amendment made while it was taken from the Swiss Civil Code and it is accepted that this provision gives the judge a limited discretionary power in the allocation of inheritance shares to the heirs. However, the full application of the principle of equality of heirs, which governs the division of inheritance, requires granting the judge a wider discretionary power. As a matter of fact, if it is taken into account that applying for mediation has been made a case condition for the action for partition, it should be accepted that the judge has a wider area of action in the action for partition. In this study, the issue in question was examined and evaluated by taking into account the principles governing the partition of inheritance, accompanied by doctrinal views and judicial decisions on the subject in both Turkish and Swiss law.

Miras ortaklığının olağan sona erme yolu mirasın paylaşılmasıdır. TMK m. 642/f. 1’e göre mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça, her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Mirasçılardan birinin paylaşma talebi karşısında mirasçılar irade özgürlüğü ilkesi gereği, aksine düzenleme olmadıkça, mirası diledikleri gibi paylaşabilirler. Mirasçıların paylaşma konusunda anlaşamamaları durumunda ise miras, içlerinden birinin açacağı miras paylaşma davası neticesinde mahkeme kararıyla paylaşılır. Paylaşma davasında miras paylarının oluşturulması ve özgülenmesi konusunda hâkime yol gösteren TMK m. 650 hükmü, kaynak İsviçre Medeni Kanunu’ndan alınırken yapılan değişiklik sebebiyle yanlış yorumlanmakta ve bu hükmün hâkime, miras paylarının mirasçılara özgülenmesinde kısıtlı bir takdir yetkisi verdiği kabul edilmektedir. Hâlbuki mirasın paylaşılmasına hâkim olan mirasçıların eşitliği ilkesinin tam anlamıyla uygulanabilmesi, hâkime daha geniş takdir yetkisi vermeyi gerektirmektedir. Nitekim miras paylaşma davası bakımından arabuluculuğa başvurmanın dava şartı hâline getirildiği de dikkate alınırsa miras paylaşma davasında hâkimin daha geniş bir hareket alanına sahip olduğunu kabul etmek gerekir. Bu çalışmada söz konusu mesele, hem Türk hukukundaki hem de İsviçre hukukundaki konuya ilişkin doktrin görüşleri ve yargı kararları eşliğinde, mirasın paylaşılmasına hâkim olan ilkeler göz önünde bulundurularak incelenmiş ve değerlendirilmiştir.