TÜRKİYE’DE VERGİ HARCAMALARININ ETKİNLİĞİ: OECD ÜLKELERI İLE KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ
Abstract
Kamu harcamalarının bir alternatifi olarak görülen vergi harcamaları, birtakım ekonomik ve sosyal amaçlara ulaşmak için kullanılmaktadır. Ancak vergi harcamaları, kamu bütçesinde gider olarak kaydedilmediği için şeffaflık endişelerini beraberinde getirmekte ve etkin bir şekilde kullanılmadığı taktirde kamu harcamalarının kontrolden çıkmasına ve kamu gelirlerinin aşınmasına neden olabilmektedir. Dolayısıyla vergi harcamalarının etkin kullanımı ülkeler için özel bir öneme sahiptir. Bu çalışmada oran analizi ile Türkiye’de vergi harcamalarına ilişkin veriler OECD ülkeleri ortalamaları ile karşılaştırılarak Türkiye’nin durumu analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, Türkiye’de vergi harcamalarının GSYH’ya oranlarının daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca Türkiye’de toplam vergi harcamaları içerisinde gelir üzerinden alınan vergi harcamaları oranının genel olarak daha düşük, harcamalar üzerinden alınan vergi harcamaları oranının ise genel olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. Son olarak toplam vergi harcamalarının hanehalkına ve işletmelere atfedilen paylarından hareketle OECD ülkeleri ortalamalarının altında seyretmekle birlikte Türkiye’de hanehalkına atfedilen vergi harcamalarının daha yüksek gerçekleştiği ve dolayısıyla vergi harcamalarının sosyal yönünün daha fazla ön plana çıktığı tespit edilmiştir.
Keywords
References
- Amendola, M. (2023). Input additionality of R&D tax reliefs: results from a panel LP-IV approach. Economics of Innovation and New Technology, 1-18.
- Barrios, S., Figari, F., Gandullia, L. and Riscado, S. (2016), The fiscal and equity impact of tax expenditures in the EU; JRC Working Papers on Taxation and Structural Reforms No 1/2016, European Commission, Joint Research Centre, Seville.
- Beznoska, M., von Haldenwang, C., & Schüler, R. M. (2023). Tax expenditures in OECD countries: Findings from the Global Tax Expenditures Database (IDOS Discussion Paper 7/2023). Bonn: German Institute of Development and Sustainability (IDOS). https://doi.org/10.23661/idp7.2023.
- Birinci, N. (2023), “Türkiye'de ve OECD Ülkelerinde Vergi Harcamalarının Analizi ve Amaçları Açısından Değerlendirilmesi”, Maliye Dergisi, Temmuz-Aralık 2023, Sayı: 185, 125-153.
- Bogacheva O., Fokina T. (2017), Tax Expenditures Management in OECD Countries. World Eсonomy and International Relations, 61(4), 26-36. https://doi.org/10.20542/0131-2227-2017-61-4-26-36
- Bratić, V. (2006). Tax Expenditures: a Theoretical Review. Financial Theory and Practice, 30(2), 113-127.
- Brixi, H. P., & Swift, Z. L. (2004). Tax Expenditures--shedding Light on Government Spending Through the Tax System. World Bank Publications.
- Burman, L. E. (2003). Is the Tax Expenditure Concept Still Relevant? National tax journal, 56(3), 613-627.
- Bykov, S. S., & Zimmermann, H. (2018). Tax Expenditure as a Problem in Intergovernmental Relations. Journal of Tax Reform. 4(1), 27-44.
- Dio, A. (2015). Tax Expenditure Reporting as a Tool for Budget Transparency: Bangladesh Context (August 31, 2015). Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2832899 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2832899.
