TİCARET BORSASI VE ÜRÜN İHTİSAS BORSASINDA İŞLEM MALİYETLERİ: KARŞILAŞTIRMALI BİR UYGULAMA
An Erratum to this article was published on December 31, 2023. https://dergipark.org.tr/en/pub/sid/article/1412837
Abstract
Lisanslı depoculuk kapsamında, ELÜS olarak gerçekleşen işlemler ile ticaret borsaları satış salonlarında gerçekleşen işlemler arasında, destek ve teşvikler kaynaklı işlem maliyet farklılıkları dikkati çekmektedir. Bu maliyet farklılığını ortaya koyabilmek adına, Lisanslı depoculuk sisteminde işlem yapan taraflara sağlanan destek ve teşvikler ile ticaret borsalarının satış salonlarında gerçekleşen işlemlerin karşılaştırmalı işlem maliyetleri örnek bir uygulama üzerinden ortaya konulmuştur. Her iki işlem için hem aynı tarihli spot satış, hem de 45 günlük depolama veya geleneksel usuller ile saklama sonrası gerçekleştirilen satış işlemiyle tarafların elde edecekleri tutar ve katlandıkları maliyetler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ticaret borsalarında ve Ürün İhtisas borsasında aynı tarihli spot satışta işlem maliyetlerinde avantaj sağlayan temel unsurun, Lisanslı depoculuk sistemine yönelik devlet teşvikleri ve düşük işlem maliyetleri ile piyasalar arasındaki fiyat farklılıklarının olduğu tespit edilmiştir. Ürün İhtisas borsasında, 45 günlük depolama sonrası satışta işlem maliyetleri açısından avantaj sağlayan temel unsur, Lisanslı depoculuğa yönelik devlet teşvikleri iken, geleneksel depolamada yaşanan fire ve zayiatlar, ticaret borsalarında satış işlem maliyetleri üzerinde artırıcı bir fonksiyon sergilediği görülmüştür. Ayrıca, belirli özelliklere sahip ürünlerin lisanslı depolarda ayrı depolanmamasının, satıcı taraf açısından ticaret borsası satış salonlarını ürün piyasa fiyatları nedeniyle daha cazip kıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada, öz itibariyle ortaya konulan uygulama bulguları güncel olup, ilgili borsalarda işlem yapan piyasa katılımcılarının maliyetlerini analitik bir bakış açısıyla görebilmelerine imkân sunmaktadır.
Keywords
References
- 5174 SAYILI KANUN. (2004). Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği İle Odalar ve Borsalar Kanunu. T.C. Resmi Gazete, 25479. 1 Haziran 2004.
- 5300 SAYILI KANUN. (2005). Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanununu. T.C. Resmi Gazete, 25730. 17 Şubat 2005.
- AVRUPA POSTASI. (2012, 10 31 ). İzmir Ticaret Borsası, 'vob’da Pes Etti. Avrupa Postası: Erişim adresi: https://www.avrupa-postasi.com/ekonomi/izmir-ticaret-borsasi--vob--da-pes-etti--h72304.html (13.02.2021).
- BARAKA, B., MBURU, J., & MURIITHI, B. (2019). Transaction costs magnitudes, market participation, and smallholder profitability in rural-urban vegetable supply chain. International Journal of Vegetable Science, 1-11. doi:10.1080/19315260.2019.1700204 .
- BORSA İSTANBUL. (2013). İstanbul Uluslararası Finans Merkezi. Erişim adresi: https://borsaistanbul.com/files/Istanbul_Uluslararasi_Finans_Merkezi.pdf (01.03.2021).
- CHEUNG, S. N. (1987). Economic Organization and Transaction Costs. The New Palgrave Dictionary of Economics, 1-5. doi:10.1057/978-1-349-95121-5_375-1 .
- COASE, R. (1988). The Nature of the Firm: Influence. Journal of Law, Economics, & Organization, 4(1), 33-47.
- COASE, R. H. (1937). The Nature Of The Firm. Economica, 4(16), 386-405. https://doi:10.1111/j.1468-0335.1937.tb00002.x.
- EKONOMIK FORUM. (2012). SPK’nın Aldığı Karar İMKB ve VOB’un Birleşmesine Zarar Verdi. Ekonomik Forum, 46-47. Erişim adresi: http://haber.tobb.org.tr/ekonomikforum/2012/08/046-047.pdf (12.01.2021).
- ERDÖL, G. (2021). Katılım finansı hassasiyetlerine uygun işlemlerin 2021’de devreye alınmasını hedeflemekteyiz. Katılım Finans(23), 34-37.
