The Impact of Physical Evidence and Gastronomic Delicacies on Customer Satisfaction: The Example of Van Province

Year 2025, Volume: 5 Issue: 1, 55 - 67, 30.06.2025

Cemre Pilge , Çinuçen Okat , Erol Geçgin

Abstract

In recent years, increasing competition among food and beverage businesses has gained great importance in terms of ensuring customer satisfaction, retaining customers and sustainability of businesses. There are many factors affecting customer satisfaction, including physical evidence and gastronomic tastes. The aim of this study is to measure the effect of physical evidence and gastronomic tastes on customer satisfaction and to determine which factor affects customer satisfaction more. The survey technique, one of the quantitative research designs, was used as the method of the research. Data were collected from 408 customers who received service from food and beverage businesses operating in Van province between December 2024 and January 2025. According to the research findings, it was determined that both physical evidence and gastronomic tastes have a significant effect on customer satisfaction. In addition, significant differences were observed in customer satisfaction in terms of marital status, income level and gender of individuals. As a result of the study, it was determined that gastronomic taste experiences that customers have had prior experiences or through their circle of friends affect customer satisfaction more than physical evidence. This result shows that gastronomic taste quality is a priority element in customer satisfaction for food and beverage businesses.

Keywords

Physical Evidence , Gastronomic Flavors , Customer Satisfaction

Fiziksel Kanıtların ve Gastronomik Lezzetlerin Müşteri Memnuniyetine Etkisi: Van İli Örneği

Abstract

Son yıllarda yiyecek içecek işletmeleri arasındaki artan rekabet, müşteri memnuniyetini sağlama, müşterileri elde tutma ve işletmelerin sürdürülebilirliği açısından büyük önem kazanmıştır. Müşteri memnuniyetini etkileyen birçok faktör bulunmakta olup, bu faktörler arasında fiziksel kanıtlar ve gastronomik lezzetler de yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, fiziksel kanıtların ve gastronomik lezzetlerin müşteri memnuniyetine etkisini ölçmek ve hangi faktörün müşteri memnuniyetini daha fazla etkilediğini belirlemektir. Araştırmanın yöntemi olarak nicel araştırma desenlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Veriler, Aralık 2024–Ocak 2025 tarihleri arasında Van ilinde faaliyet gösteren yiyecek içecek işletmelerinden hizmet alan 408 müşteriden toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre, hem fiziksel kanıtların hem de gastronomik lezzetlerin müşteri memnuniyeti üzerinde anlamlı etkisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, müşteri memnuniyetinde kişilerin medeni durumu, gelir düzeyi ve cinsiyetleri açısından anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Çalışmanın sonucunda, müşterilerin önceden yaşadığı deneyimler veya arkadaş çevresi aracılığıyla edindiği gastronomik lezzet deneyimlerinin, müşteri memnuniyetini fiziksel kanıtlardan daha fazla etkilediği tespit edilmiştir. Bu sonuç, yiyecek içecek işletmeleri açısından gastronomik lezzet kalitesinin müşteri memnuniyetinde öncelikli bir unsur olduğunu göstermektedir.

Keywords

Fiziksel Kanıtlar , Gastronomik Lezzetler , Müşteri Memnuniyeti

References

• Ab Karim, M. S., Chua, B. L., & Salleh, H. (2009). Malaysia as a culinary tourism destination: International tourists’ perspective. Journal of Tourism, Hospitality & Culinary Arts, 1(3), 1–16.
• Akdu, U. (2014). Medikal turizmde hizmet kalitesi, müşteri memnuniyeti ve müşteri sadakatinin değerlendirilmesi [Doktora tezi, Akdeniz Üniversitesi].
• Akkaya, A., & Özcan, C. (2019). Türkiye’de gastronomi turizminin ekonomik etkilerinin indeks değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma Dergisi, 6(32), 251–252.
• Altuncu, D. (2007). Restoran bar işlevi kazandırılmış tarihi mekanlarda yapay aydınlatmayla atmosfer yaratma [Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi].
• Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: SPSS uygulamalı. Sakarya Kitabevi.
• Aymankuy, Y., Akgül, V., & Akgül, C. C. (2012). Termal konaklama işletmelerinde müşteri memnuniyetine etki eden unsurlar: Gönen Kaplıcaları örneği. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(28), 223–240.
• Başarangil, İ., & İnam, N. (2017). Restoran pazarlamasında 7P: Etnik bir restoranda örnek olay incelemesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(2), 127–145.
• Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri (3. baskı). Siyasal Kitabevi.
• Çatı, K., & Koçoğlu, C. M. (2008). Müşteri sadakati ile müşteri tatmini arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19, 167–188.
• Daşdemir, A., & Madenci, A. B. (2021). Gastronomi turizmi kapsamında yerel yiyecek tüketim motivasyonlarının yerli turistlerin tekrar ziyaret etme niyetlerine etkisinin belirlenmesi: Van kahvaltısı örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 5(2), 155–176.
• Demiral, G. N., & Özel, Ç. H. (2016). Restoran yöneticilerinin fiziksel kanıtların kullanımına yönelik bakış açılarının belirlenmesi: Eskişehir örneği. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(4), 191–230.
• İpar, M. S., Babaç, E., & Kök, A. (2020). Yeşil nesil restoranlara yönelik müşteri yorumlarının içerik analizi ile değerlendirilmesi. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel, 3(2), 260–269.
• Kalaycı, Ş. (2005). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (1. baskı). Asil Yayın Dağıtım.
• Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (5. baskı). Asil Yayın Dağıtım.
• Kılıç, S. (2016). Cronbach’ın alfa güvenirlik katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47–48.
• Koç, E. (2007). Tüketici davranışı ve pazarlama stratejileri: Global ve yerel yaklaşım (1. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Öndoğan, E. N. (2010). Restoran pazarlamasında kullanılan temel pazarlama karma elemanları. Ege Stratejik Araştırmalar Dergisi, 1(1), 1–25.
• Özdemir, G., & Altıner, D. D. (2019). Gastronomi kavramları ve gastronomi turizmi üzerine bir inceleme. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 1–14.
• Özen, Y., & Gül, A. (2007). Sosyal ve eğitim bilimleri araştırmalarında evren-örneklem sorunu. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 394–422.
• Öztürk, İ., & Toker, M. (2023). Fiziksel kanıtlar bağlamında YouTube üzerinden yayınlanan otel tanıtım videolarının içerik analizi: Kapadokya otelleri örneği. Turizm ve İşletme Bilimleri Dergisi, 3(1), 1–20.
• Reisinger, Y., & Mavondo, F. (2007). Structural equation modeling: Critical issues and new developments. Journal of Travel & Tourism Marketing, 21(4), 41–71.
• Satıroğlu, O. (2022). Fiziksel kanıtların ve gastronomik lezzetlerin müşteri memnuniyetine etkisi: Kırsal destinasyona yönelik uygulama Sertavul örneği [Yüksek lisans tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi].
• Sencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik (1. baskı, ss. 362–397). Seçkin Yayıncılık.
• Şahin, S., İdikut Şahin, S., & Koçak, K. (2023). Fiziksel kanıtlar ile gastronomi deneyiminin memnuniyet üzerindeki etkisi: Diyarbakır’da bir araştırma. Journal of Academic Tourism Studies, 4(2), 82–98.
• Ünlü, H., Kıvanç, M. İ., & Apak, Ö. C. (2022). Yiyecek içecek işletmelerinde müşterilerin temizlik algısı: Bayburt ili örneği. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(3), 402–417.
• Xie, Y. (2020). Pazarlama karması, müşteri memnuniyeti ve Çinli turistlerin Bangkok'un merkezindeki ekonomik otele olan müşteri sadakati arasındaki ilişki. Tayland Ticaret Odası Üniversitesi.
• Yaylacı, S., & Mertol, H. (2021). Coğrafi işaretli ürünler ve gastronomik lezzetler: Tokat örneği. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 313–334.