MEVLÂNÂ HÂLİD VE DÎVÂNI
Öz
Bu çalışma Mevlânâ Hâlid’in hayatı, eserleri ve dîvânını ele almaktadır. Mevlânâ Hâlid, Nakşibendiyye Tarikatı’nın Hâlidiyye kolunun kurucusudur ve devrinin önde gelen din ve ilim adamlarındandır. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî, medreseleriyle ünlü Karadağ kasabasında dünyaya gelmiştir. Ergenlik çağına gelmeden bu medreselerde sarf ve nahiv ilmini tamamlamış ve sahip olduğu ilmî derecesi çevresinde takdir edilerek kabul görmüştür. Aklî ve naklî ilimleri, din ve fen bilgilerini, yani tefsir, hadîs, fıkıh, tasavvuf, aruz, edebiyat, mantık, astronomi, geometri ve benzeri ilimleri tahsil etmiş, hatta Fîrûzâbadî’nin dört ciltlik Kamûsu'l Muhît adlı lügatını ezberlemiş, çağdaşı olan bütün âlimlerin fevkine çıkmış ve “Reîsü’l-ulemâ” unvanını almıştır. Fevkalade edip biri olup nesir türündeki eserlerinin yanı sıra kaside, gazel gibi manzûm eserler de ortaya koymuş, belâgat ve fesâhatın en güzel meyvelerini ilim dünyasına arz etmiştir. Ayrıca yazarın bir Dîvânı da mevcuttur. Dîvân’ı ilim ve irfanla süslenmiş olup hikmetler ve güzel söyleyişlerle doludur.
Anahtar Kelimeler
Mevlânâ Hâlid , Bağdâdî , Nakşibendi , Dîvân
Kaynakça
- Algar, H. (1997) “Hâlid el-Bağdâdî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 15/283-285. İstanbul: TDV Yayınları.
- Algar, H. (1997) “Hâlidiyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 15/295-296. İstanbul: TDV Yayınları.
- el-Bağdâdî, Mevlânâ Hâlid. (1334) Risâle-i râbıta. Dimaşk: Matbaatu't-Terakkî.
- el-Bağdâdî, Mevlânâ Hâlid. Dîvân. İstanbul: Süleymaniye kütüphanesi, Hacı Mahmud Efendi, Demirbaş 3758.
- el-Bağdâdî, Mevlânâ Hâlid. Dîvân. İstanbul: Süleymaniye kütüphanesi, Hacı Mahmud Efendi, Demirbaş 441-002.
- Eraydın, S. (1990) Tasavvuf ve Tarikatler. İstanbul: Marifet Yayınları.
- Haydarizâde, İbrahim Fasih. (1292) el-Mecdü’t-tâlid fi menâkıb-ı’ş-Şeyh Hâlid. İstanbul: Umran Yayınları.
- Kavak, A. (2013) Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî ve Hâlidî Tasavvuf Geleneğinin Tarihi Gelişim Süreci. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi.
- Küçük, C. (1985) Osmanlı İmparatorluğunda Millet Sistemi ve Tanzimat. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
- Mehmet Tâhir Efendi. (1972) Osmanlı Müellifleri. nşr. A.Fikri Yavuz - İsmail Özen (İstanbul: Meral Yayınları.