HANİFE, RÜŞD, TUSİ VE DEVVANİ’DE ADALET VE İKTİSADİ ADALET

In this study will be analyzed Abu Hanifa, Ibn Rushd (Averroes), Nasir al-Din al-Tusi and Celaleddin Devvanî‟s approaches for justice and economic justice. Their views on Islam will be examined within a certain line of logic. For the purpose will be examined in order to maintain the existence of a system according to God‟s righteousness in accordance with justice processes, the works of these names which aim to produce solutions to the problems of their ages by making ijtihads. From this point of view will be evaluated the current meanings and validity of the ideas they produce in their times on justice and economic justice. Their anecdotes will be reviewed for the healthy functioning of social, political, legal and economic structure. Informations that they give about state, justice, economy, society, national consciousness, division of labor and specialization shed light on their time periods. Furthermore their ideas include thoughts that will guide the leaders and social scientists of future generations. Therefore Hanifa, Rushd, Tusi and Devvani‟s analyses contain important explanations about the policies towards providing social harmony in multinational and heterogeneous social structures. This study submits a different perspective to examine the solutions offered by Abu Hanifa, Ibn Rushd (Averroes), Nasirüddin Tûsî and Celaleddin Devvanî in the times they lived and to the future generations. The solutions they developed against the complicated conflicts of their ages include information that can be taken as examples for now and future. Their decisions and judgments on social, political, legal and economic issues in their positions give effective methods to their interlocutors.

Bu çalışmada Ebu Hanife, İbn Rüşd (Averroes), Nasîrüddin Tûsî ve Celaleddin Devvanî’nin adaleti ve iktisadi adaleti ele alış biçimleri analiz edilecektir. İslam üzerine geliştirdikleri görüşler belirli bir mantık silsilesi içerisinde incelenecektir. Bu bağlamda Allah’ın indirdiğine uygun bir sistemin hakkaniyet olarak adalete yönelik işlemler dahilinde mevcudiyetini sürdürebilmesi için içtihadlar yaparak çağlarının sorunlarına çözümler üretme amacı güden bu isimlerin yaptıkları irdelenecektir. Buradan hareketle zamanlarında adalete ve iktisadi adalete dair ürettikleri fikirlerin güncel anlamları ve geçerlilikleri değerlendirilecektir. Sosyal, siyasal, hukuki ve iktisadi yapının sağlıklı işleyebilmesi için ortaya koydukları anekdotlar gözden geçirilecektir. Yaşadıkları zaman dilimlerinde devlet, adalet, iktisat, toplum, millet bilinci, işbölümü ve uzmanlaşma gibi hususlarda verdikleri bilgiler kendi dönemlerine ışık tutmaktadır. Bunun da ötesinde gelecek nesillerin yöneticilerine ve sosyal bilimcilerine yol gösterecek fikirler içermektedir. Dolayısıyla Hanife, Rüşd, Tusi ve Devvani’nin ortaya koyduğu analizler çok milletli ve heterojen toplum yapısına sahip ülkelerde sosyal ahengi sağlamaya yönelik politikalara dair önemli açıklamalar ihtiva etmektedir.