Diasporada İslam’ın Barışa Açılan Yüzü: İslami Hip-Hop

Hip-Hop, gençlerin kendilerini ifade etmelerine, sahici ve samimi şekilde toplumsala ve düzene karşı muhalif bir tutum sergilemelerine ve kendilerine özgü bir kimlik oluşturmalarına imkân sunan kentli ve muhalif bir kültürü temsil etmektedir. Yakın dönemde Hip-Hop’ın yaygınlaşması ve kültür endüstrisi içerisinde yer bulmasıyla birlikte muhalif niteliğini kaybetmeye başladığı iddia edilmektedir (Kadıoğlu ve Sözeri-Özdal, 2020). Bununla birlikte, diaspora Müslüman topluluklar arasında hem dini inancın hem de kültürel kimliğin yansıtılmasında İslami Hip-Hop halen önemli bir yer tutmaktadır (Chan-Malik, 2011a). Bu bağlamda, Avrupa’da Müslüman göçmenlerin kentli kuşaklarının, içinde doğup büyüdükleri ve belli derecede entegrasyon sağladıkları toplumda yaptıkları ve aynı zamanda doğuşunda 2001 sonrası yükselen İslamofobi’nin etkili olduğu bu müzik türünde İslam’ın nasıl temsil edildiği ve bu müziğin ne derece muhalif nitelik taşıdığı önem kazanmaktadır. Bu çalışma, diasporada gelişen İslami Hip-Hop’a odaklanmakta ve şarkı sözlerinde İslam’ın nasıl temsil edildiği ve bu müziğin ne derece muhalif nitelik taşıdığı sorularını sormaktadır. Çalışmanın kapsamını, Poetic Pilgrimage, Nasihat ve Islamic Force Hip-Hop grupları oluşturmaktadır. Adı geçen bu grupların çalışmanın kapsamına dahil edilmesinin nedeni, İslamofobinin yaygın olduğu Avrupa ülkelerinde rap yapan genç Müslümanlar arasında söz konusu grup üyelerinin etnik kimlik ve cinsiyet açısından çeşitlilik sergilemeleri ve yanı sıra popüler olmalarıdır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden içerik çözümlemesi kullanılmıştır. Rapçilerin yazdıkları şarkı sözleri -kendileri ile yapılan mülakatlar ve sosyal medya paylaşımları içerik çözümlemesine tabi tutulmuştur. Bu grupların, Sufizme ve evrensel değerlere dayalı, yerleşik kurumsal din ve dindarlığa mesafeli, bireysel bir maneviyat anlayışını benimsedikleri ve bunun da daha geniş bir dinleyiciye erişimi sağlayan önemli bir unsur olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Şarkı sözlerinde hem anavatanlarında ve İslam ülkelerinde yerleşik Müslümanlık anlayışına hem de İslam’ın Batı’daki temsiline ciddi itirazların yöneltildiği görülmektedir. Bu yönüyle de muhalif niteliğini koruyan 2000’lerin kentli kuşak Müslüman Hip-Hop’çuların barışçıl bir İslam’ı temsil etmelerinde Doğu- Batı arasındaki kültürel konumlanmalarının ve melez kimliklerinin etkili olduğu vurgulanmaktadır.