Research Article

YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI

Number: 49 May 29, 2025
EN TR

YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI

Abstract

Bu çalışma yeme bozukluğu olarak tanımlanan ve gün geçtikçe dünyanın farklı yerlerinde görülme sıklığı artan, farklı yaş gruplarında görülür hale gelen yeme durumlarına ilişkin, sosyolojik bir çerçeve sunmaya odaklanmaktadır. Çalışmada Foucault’nun kavramsal çerçevesi temelinde biyoiktidar ve kendini ve başkalarını yönetme tekniklerinin birleşiminde yer alan yönetimsellik kavramları kullanılmaktadır. Sosyal meselelerin tıbbi müdahaleye açık durumlar olarak ele alınmasını sağlayan tıbbileştirme süreci bu bağlamda bir yönetimsellik teknolojisi olarak ele alınmıştır. Günümüzde tıbbi kategoriler olarak ele alınan durumların ortaya çıktığı sosyo-kültürel alanı izole edebilmek adına çalışmada yemenin kontrolünün ve gıda üretiminin tarihsel boyutları değerlendirilmiştir. Yeme bozuklukları, küreselleşme, Batı ve özellikle ABD kaynaklı beslenme pratikleri ve ideal beden anlayışının dünya geneline yayılması, diyet gıdaları da kapsayacak şekilde gıda endüstrisinin kar temelli işleyişi ve gıda güvencesizliği gibi toplumsal gelişmeler temelinde ele alınmıştır. Yemenin ‘aşırı’ kontrolü (anoreksi) ya da kontrolün kaybı (tıkınırcasına yeme) üzerine kurulu yeme bozukluğu kategorilerinde de görüldüğü gibi bu durumlar kadın bedeninin sosyal kontrolü ve biyoiktidarın işlerlik kazandığı yönetimsellik alanları olarak değerlendirilmiş ve yemeğin ve yemek yemenin sosyal medyadaki sunumu #foodporn, ASMR ve mukbang gibi sosyal medya içerikleri temelinde analiz edilmiştir.

Keywords

References

  1. Aksoy, S. (2017). Değişen Teknolojiler ve Endüstri 4.0: Endüstri 4.0’ı Anlamaya Dair Bir Giriş. Sav Katkı, 4, 34-44.
  2. Anderson, B. (2012). Affect and biopower: towards a politics of life. Transactions of the institute of British geographers, 37(1), 28–43.
  3. Arpacı, M. (2016). Foucault, Biyopolitika ve Biyotarih: Tarihsel Çalışma Alanları Olarak Tıp, Beden ve Nüfus. ViraVerita E-Dergi, (3), 80-97.
  4. Atalay, S. (2021). Neoliberal Yönetimsellik ve Performansın Tıbbileştirilmesi Bağlamında Ekşi Sözlük’te Ritalin Tartışmaları. Sosyoloji Dergisi, (41–42), 187–216.
  5. Atalay, S. (2022). ‘The ones who die are lost and the survivors are what we have’: neoliberal governmentality and the governance of Covid-19 risk in social media posts in Turkey. Health, Risk and Society, 24(3–4), 127–148.
  6. Aytaç, H. M. ve Hocaoglu, Ç. (2016). Bulimiya Nervoza ile Birlikte Yaşamak: Bir Vaka Sunumu. Journal of Mood Disorders, 6(3), 158-63.
  7. Ayton, A. ve Ibrahim, A. (2020). The Western diet :a blind spot of eating disorder research ?— a narrative review and recommendations for treatment and research. Nutrition Reviews, 78(7), 579–596. doi:10.1093/nutrit/nuz089
  8. Barbee, H., Moloney, M. E. ve Konrad, T. R. (2018). Selling slumber: American neoliberalism and the medicalization of sleeplessness. Sociology Compass, 12(10), 1–16.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Body Sociology

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 29, 2025

Submission Date

January 24, 2025

Acceptance Date

April 29, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 49

APA
Atalay, S., & Dizdar, S. (2025). YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI. Sosyoloji Dergisi, 49, 89-113. https://doi.org/10.59572/sosder.1626289
AMA
1.Atalay S, Dizdar S. YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI. JOS. 2025;(49):89-113. doi:10.59572/sosder.1626289
Chicago
Atalay, Selin, and Sude Dizdar. 2025. “YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI”. Sosyoloji Dergisi, nos. 49: 89-113. https://doi.org/10.59572/sosder.1626289.
EndNote
Atalay S, Dizdar S (May 1, 2025) YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI. Sosyoloji Dergisi 49 89–113.
IEEE
[1]S. Atalay and S. Dizdar, “YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI”, JOS, no. 49, pp. 89–113, May 2025, doi: 10.59572/sosder.1626289.
ISNAD
Atalay, Selin - Dizdar, Sude. “YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI”. Sosyoloji Dergisi. 49 (May 1, 2025): 89-113. https://doi.org/10.59572/sosder.1626289.
JAMA
1.Atalay S, Dizdar S. YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI. JOS. 2025;:89–113.
MLA
Atalay, Selin, and Sude Dizdar. “YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI”. Sosyoloji Dergisi, no. 49, May 2025, pp. 89-113, doi:10.59572/sosder.1626289.
Vancouver
1.Selin Atalay, Sude Dizdar. YEMEK YEMENİN TIBBİLEŞTİRİLMESİ VE YEME BOZUKLUKLARI. JOS. 2025 May 1;(49):89-113. doi:10.59572/sosder.1626289

Sosyoloji Dergisi, Journal of Sociology, SD, JOS