Montesquieu’nün Kanunların Ruhu Üzerine Adlı Eserinin Hukuk Sosyolojisi ve Hukuk Felsefesi Açısından Analizi
Abstract
Bu makalenin amacı, Montesquieu’nün Kanunların Ruhu Üzerine adlı eserinin hukuk sosyolojisi ve hukuk felsefesi açısından önemini analiz etmektir. Montesquieu’nün 1748 yılında kaleme aldığı bu eser, modern hukuk düşüncesinin hem sosyolojik hem de felsefî temellerinin atıldığı en önemli yapıtlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Montesquieu, hukukun evrensel normlar bütününden oluştuğu düşüncesine eleştirel yaklaşan bir sosyal teorisyendir. Montesquieu, klasik doğal hukuk anlayışının karşısında yer alarak, kanunların toplumsal, coğrafî, iktisadî ve kültürel etkenlerle yakın ilişkide olduğunu iddia eden özgün bir yaklaşım geliştirmiştir. Dolayısıyla da onun düşüncesinde hukuk olgusu, toplumsal hakikatlerden ayrı işleyen bağımsız bir normlar bütünü anlamına gelmemektedir. Montesquieu, hukuk sisteminin yalnızca kurallar bütününden ibaret olmadığına dikkat çekerek, hukuk düzeninin şekillenmesinde yönetim biçimleri, kuvvetler ayrılığı, özgürlük, iklim, ticarî faaliyetler, din, gelenekler ve davranış kuralları gibi çeşitli toplumsal ve siyasal etkenlerin belirleyici rol üstlendiğini savunmuştur. Bu durum, Montesquieu’nün, hukukun toplumsal yönünü erken dönemde tartışmaya açan bir düşünür olarak değerlendirilmesinin ardındaki gerçek olarak görülmelidir. Çünkü Montesquieu, hukuku mutlak doğrulara ya da ilahî düzene bağımlı bir sistem olarak değil, aksine onu toplumsal yaşamla etkileşim içinde şekillenen dinamik bir olgu olarak ele almıştır. Bu nedenle de Montesquieu’nün fikirleri, yalnızca siyaset teorisi ve modern anayasa düşüncesi üzerinde değil, hukuk sosyolojisi ve hukuk felsefesi açısından da öncü bir düşünsel katkı olarak kabul edilmelidir. Bu makalede ise Montesquieu’nün toplum tahlilinde hukuk sosyolojisi ve hukuk felsefesi alanlarına teorik bir zemin kazandıran söz konusu görüşleri, sırasıyla yönetim biçimleri, kuvvetler ayrılığı, özgürlük, iklim, din, ticarî faaliyetler, gelenekler ve davranışlar gibi unsurlar üzerine ortaya koyduğu fikirler üzerinden irdelenmiştir.
Keywords
Montesquieu, Kanunların Ruhu Üzerine, hukuk sosyolojisi, hukuk felsefesi, kuvvetler ayrılığı
References
- Althusser, L. (2005). Montesquieu: Siyaset ve Tarih. Çev., Alp Tümertekin. İstanbul: İthaki Yayınları.
- Aron, R. (2017). Sosyolojik Düşüncenin Evreleri. (10. Baskı). Çev., Korkmaz Alemdar. İstanbul: Kırmızı Yayınları.
- Baum, A. (1979). Montesquieu and Social Theory. Oxford: Pergamon Press.
- Carrithers, D. W. (2001). Introduction: An appreciation of The Spirit of Laws. (Ed.: Carrithers, D. W., Mosher, M. A. ve Rahe, P. A.), Montesquieu’s Science of Politics: Essays on The Spirit of Laws, Lanham, MD: Rowman & Littlefield Publishers, 1-40.
- Chaimowicz, T. (2008). Antiquity as the Source of Modernity: Freedom and Balance in the Thought of Montesquieu and Burke. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers.
- Dunning, W. A. (1905). A History of Political Theories: From Luther to Montesquie. The Macmillan Company.
- Durkheim, E. (1965). Montesquieu and Rousseau: Forerunners of Sociology. The University of Michigan Press.
- Ehrlich, E. (1916). “Montesquieu and Sociological Jurisprudence”. Harvard Law Review, 29(6), 582-600.
- Fletcher, F. T. H. (1934). “Climate and law influence of Montesquieu on British writers”. Geography, 19(1), 29-36.
- Goldoni, M. (2013). “Montesquieu and the French model of separation of Powers”. Jurisprudence, 4(1), 20-47. http://dx.doi.org/10.5235/20403313.4.1.20.