Research Article

TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME

Number: 92 December 31, 2022
EN TR

TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME

Abstract

Bu çalışmanın amacı 1968-2006 döneminde Türkiye’de dengesiz büyümeye ilişkin hangi seçeneğin geçerli olduğunu tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda, önce dengesiz büyümedeki seçeneklere ilişkin tespitlerde bulunulmuştur. Dengesiz büyüme stratejisindeki seçenekler iki tanedir. Bunlardan ilki, yatırımların öncelikle doğrudan üretken faaliyetlere aktartılması iken ikinci seçenek yatırımların öncelikle sosyal sabit sermayeye yani altyapıya tahsis edilmesidir. Çalışmada ilk olarak doğrudan üretken faaliyete yani imalat sanayisine ayrılan kaynak ile sosyal sabit sermayeye yani altyapıya ayrılan kaynak karşılaştırılmıştır. İkinci adımda ise ekonometrik olarak doğrudan üretken faaliyete tahsis edilen kaynak ile sosyal sabit sermayeye tahsis edilen kaynak arasındaki ilişkinin sınaması yapılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, sosyal sabit sermaye yatırımlarında yaratılan fazlalık 3 dönem sonunda doğrudan üretken faaliyetleri uyarmakta ve imalat sanayi yatırımlarında artışa yol açmaktadır. Sayısal olarak, altyapı yatırımlarındaki %10’luk artış, imalat sanayi yatırımlarını 3 yıl gecikme sonucunda %4,87 arttırmaktadır. İmalat sanayi yatırımlarının altyapı yatırımlarını etkilemesine ilişkin ise istatistikî olarak anlamlı sonuçlar elde edilmemiştir. Çalışmada altyapı yatırımları, ulaştırma ve enerji yatırımları şeklinde ayrı ayrı olarak da incelenmiştir. Buna göre, ulaştırma yatırımlarındaki % 10’luk artış, imalat sanayi yatırımlarını 3 yıl gecikme sonucunda % 5,081 arttırmaktadır. İmalat sanayi yatırımlarındaki % 10’luk artış, ulaştırma yatırımlarını 3 yıl gecikme sonucunda % 6,095 azalmaktadır. İmalat sanayi yatırımları ile enerji yatırımları ile anlamlı ilişkiler tespit edilemediğinden dengesiz büyümeye ilişkin bir sonuca ulaşılmamıştır. Bu sonuçlar Hirschman’ın dengesiz büyüme seçeneklerinden birisi ile büyük ölçüde uyumlu olup sosyal sabit sermaye fazlalığının geçerli olduğu dengesiz büyüme yolunun izlendiğine işaret etmektedir.

Keywords

Kalkınma, Türkiye iktisat tarihi, Sosyal sabit sermaye, İmalat sanayi, Dengesiz büyüme, Development, Economic history of Turkey, Social overhead capital, Manufacturing industry, Unbalanced growth.

References

  1. Bhatt, V. V. (1965). Some Notes on Balanced and Unbalanced Growth. The Economic Journal, 75(297), 88–97. https://doi.org/10.2307/2229237
  2. Chenery, H. B., & Taylor, L. (1968). Development Patterns: Among Countries and Over Time. The Review of Economics and Statistics, 50(4), 391–416. https://doi.org/10.2307/1926806
  3. Demery, D., & Demery, L. (1973). Cross-Section Evidence for Balanced and Unbalanced Growth. The Review of Economics and Statistics, 55(4), 459–464. https://doi.org/10.2307/1925668
  4. Dickey, D., & Fuller, W.A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431. https://doi.org/10.2307/2286348
  5. Hirschman, A. O. (1958). The Strategy of Economic Development. USA: Yale University Press.
  6. Jiang, X., Caraballo-Cueto, J., & Nguyen, C. (2020). Balanced versus unbalanced growth: Revisiting the forgotten debate with new empirics. Review of Development Econonomics, 24, 1430–1446. https://doi.org/10.1111/rode.12688
  7. Johansen, S. J. (1988). Statistical Analysis of Cointegration Vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12, 231–254. https://doi.org/10.1016/0165-1889(88)90041-3
  8. Johansen, S. J. (1991). Estimation and Hypothesis Testing of Cointegration Vectors in Gaussian Vector Autoregressive Models. Econometrica, 59, 1551–1580. https://doi.org/10.2307/2938278
  9. Johansen, S., & Juselius, K. (1990). Maximum Likelihood Estimation and Inference on Cointegration-with Applications to the Demand for Money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52, 169-210. https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.1990.mp52002003.x
  10. Lipton, M. (1962). Balanced and Unbalanced Growth in Underdeveloped Countries. The Economic Journal, 72(287), 641–657. https://doi.org/10.2307/2228442
APA
Mert, M., & Balcı, Ö. (2022). TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME. EKEV Akademi Dergisi, 92, 134-149. https://doi.org/10.17753/sosekev.1125877
AMA
1.Mert M, Balcı Ö. TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME. EKEV Akademi Dergisi. 2022;(92):134-149. doi:10.17753/sosekev.1125877
Chicago
Mert, Merter, and Önder Balcı. 2022. “TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME”. EKEV Akademi Dergisi, nos. 92: 134-49. https://doi.org/10.17753/sosekev.1125877.
EndNote
Mert M, Balcı Ö (December 1, 2022) TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME. EKEV Akademi Dergisi 92 134–149.
IEEE
[1]M. Mert and Ö. Balcı, “TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME”, EKEV Akademi Dergisi, no. 92, pp. 134–149, Dec. 2022, doi: 10.17753/sosekev.1125877.
ISNAD
Mert, Merter - Balcı, Önder. “TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME”. EKEV Akademi Dergisi. 92 (December 1, 2022): 134-149. https://doi.org/10.17753/sosekev.1125877.
JAMA
1.Mert M, Balcı Ö. TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME. EKEV Akademi Dergisi. 2022;:134–149.
MLA
Mert, Merter, and Önder Balcı. “TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME”. EKEV Akademi Dergisi, no. 92, Dec. 2022, pp. 134-49, doi:10.17753/sosekev.1125877.
Vancouver
1.Merter Mert, Önder Balcı. TÜRKİYE’DE DENGESİZ BÜYÜME. EKEV Akademi Dergisi. 2022 Dec. 1;(92):134-49. doi:10.17753/sosekev.1125877