ALEVÎLERİN TEMEL İSLÂMÎ İBADETLERE YAKLAŞIMLARI: SORGUN ÖRNEĞİ
Abstract
Kısaca Ali’yi sevenler için kullanılan Alevîlik, Türklerin İslâm’ı kabulünden sonra Anadolu’ya yayılmış, farklı bölgelerde farklı şekillerde yaşamaya devam etmiştir. Anadolu Alevîleri arasındaki farklılık, farklı disiplinlerdeki araştırmacılar tarafından yapılan pek çok çalışmada ortaya konmuştur. Bu çalışmalara ek olarak bu araştırma Yozgat’ta yaşayan Alevîlerin ibadet anlayışlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, kent merkezinden sonra en çok Alevî nüfusuna sahip Sorgun ilçesinde gerçekleştirilmiştir. Alevîler, Sorgun’a bağlı 19 köyde yaşamlarını sürdürmektedir. Bu çalışmada, seçilen 8 köyde yaşayan 21 kişi ile görüşme yapılmıştır. Mülakatta; namaz, oruç, hac, zekât ve kurban gibi ibadetler ve cem âyinleriyle ilgili sorular sorulmuştur. Elde edilen bulgulara göre Sorgun Alevîleri diğer Anadolu Alevîleriyle benzer ibadet anlayışına sahip olup, ibadetleri kendilerince yorumlayarak yaşamaktadırlar. Bu kapsamda çoğunluğu namaz kılmamakta, Hacı Bektâş-ı Velî’yi ziyareti hac olarak, Muharrem orucunu esas oruç olarak kabul etmekte, kurban ibadetini kabul etmekle birlikte farklı adlar altında kurbanlar kesmekte, devlete verilen vergiyi zekât olarak kabul etmektedirler.
Keywords
References
- Acar, H. İ. (2003). Mali bir ibadet olan kurbanın hükmü. EKEV Akademi Dergisi, VII (XIV),75-92.
- Aksüt, H. (2012). Aleviler. (3. Basım). Ankara: Yurt-Kitap Yayınları.
- Andrews, P. A. (1989). Türkiye’de etnik gruplar. (Çev. M. Küpüşoğlu). İstanbul: Ant Yayınları.
- Ayata, S. (2006). Kırşehir yöresi abdallarının dinî inançları üzerine bir araştırma. Yayımlanmamış doktora tezi, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Aydın, A. (2009). Akdağmadeni yöresi açısından Ardıçalanı ve Bozhüyük köylerinde Alevîlik. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Bardakoğlu, A. (2002). Kurban. DİA içinde. (Cilt. XVI, s. 436-440). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Birdoğan, N. (1994). Anadolu’nun gizli kültürü Alevîlik. İstanbul: Berfin Yayınları.
- Bozkurt, F. (Haz.). (1985). İmam Cafer Buyruğu. İstanbul: Şahkulu Sultan Külliyesi Mehmet Ali Hilmi Dedebaba Araştırma Eğitim ve Kültür Vakfı Yayınları.
- Bozkuş, M. (2006). Sivas Alevîliği. Isparta: Fakülte Kitabevi.
- Cebecioğlu, E. (2009). Tasavvuf terimleri ve deyimleri sözlüğü. İstanbul: Ağaç Kitabevi Yayınları.