Tek Parti Dönemi Varlık Dergisinde Sosyal Darwinist Yansımalar

Bu çalışma Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş kodlarının da inşa edildiği bir dönemde, döneminin önde gelen dergilerinden Varlık’ın 1933-1945 yılları arasındaki sayılarında zamanının toplumsal ve zihinsel dönüşüm çabalarına katkı sunmaya çalışırken sosyal Darwinizm’e yönelip yönelmediğini açıklamaktadır. Zira iki dünya savaşı arası yıllarda Batı’da sosyal Darwinizm teorik çerçevede tartışılan, politika ise uygulama alanı bulan bir yaklaşımdır. İlgili yıllarda Batı’da ontolojiden psikolojiye, ekonomiden sosyolojiye, siyaseten insana kadar pek çok alanın Darwinci bir perspektifle inşa edilmeye çalışıldığı gözlenmektedir. Bu zaman aralığında Batılılaşmayı en büyük ideal olarak gören Tek Parti dönemi aydınlarının bu yaklaşımdan habersiz olması beklenemez. İlgili düşüncenin kendine yaşam alanı bulduğu yerlerin başında Varlık Dergisi gelmektedir. Dönemin önde gelen aydınlarının yazarlık yaptığı, devletin açıktan destek verdiği dergi 1933 yılında Yaşar Nabi (Nayır) öncülüğünde yayın hayatına başlamıştır. Varlık Dergisinin 1933 ile 1945 yılları arasındaki sayıları sosyal Darwinist perspektiften, birincil kaynaklar üzerinden, literatür taraması ve arşiv araştırmasına dayalı olarak nicel bir incelemeye tabi tutulduğunda, bu yaklaşımın pek çok argümanının derginin yazarları arasında açıkça tartışıldığı, toplumu dönüştürmek için önemli bir pusula/rehber olarak görüldüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca o dönem Batı’da bile çok fazla kullanılmayan sosyal Darwinizm kavramının Varlık Dergisinde kullanıldığı da açıkça görülmektedir.

This study examines whether Varlık magazine, a leading publication during Turkey's early Republican era (1933-1945), leaned toward social Darwinism while contributing to the nation's social and intellectual transformation. Social Darwinism, a prominent Western ideology between the two world wars, influenced politics, economics, and psychology, and Turkish intellectuals, who saw Westernization as a key ideal, were likely aware of it. Varlık, founded in 1933 by Yaşar Nabi Nayır and supported by prominent thinkers, served as a platform for contemporary ideas. Through primary sources, literature reviews, and archival research, the study reveals that social Darwinism was openly debated in Varlık, making the magazine a significant medium for its dissemination. The findings suggest that Varlık not only reflected but also actively shaped the intellectual climate of the time, aligning with global trends while contributing to Turkey's foundational transformation. It is also clearly seen that the "social Darwinism" organization, which showed itself as a content that could be experienced even in the West at that time, was also active.