ROMANLARIN EĞİTİM YAŞAMLARININ SOSYAL HİZMET ÇALIŞANLARI TARAFINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ: SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Öz

Eğitim Roman toplulukların sosyal ve kültürel hayata entegrasyon sağlamalarında kritik bir bileşendir. Bu araştırmada Romanların eğitim yaşantılarının sosyal hizmet çalışanlarının penceresinden anlaşılması amaçlanmıştır. Nitel araştırma deseninin kullanıldığı bu araştırmada amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak 11 meslek elemanı ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Veriler Ekim-Aralık 2023 aralığında toplanmış olup MAXQDA 2024 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda; Roman kültürü, Romanlar için eğitim, eğitime devamlılığı etkileyen sorunlar, hizmet modellerinin değerlendirilmesi ve eğitimsizlik sarmalına ilişkin çözüm önerileri olmak üzere beş ana temaya ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda Roman çocukların eğitim yaşantılarını etkileyen çeşitli sosyal sorunların olduğu ve bu sorunları çözmek için aile ve okul sistemi ile koordineli çalışmalar yapılması gerekliliği sonucuna varılmıştır. Ayrıca çalışmanın bulgularından hareketle Romanlar gibi fırsat eşitsizliği yaşayan gruplar ile çalışırken okul sosyal hizmeti uygulamasının gerekli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Roman
• öğrenci
• eğitim
• paydaş
• okul sosyal hizmeti

EVALUATION OF THE EDUCATIONAL LIFE OF ROMA BY SOCIAL WORK PROFESSIONALS: PROBLEMS AND SOLUTION SUGGESTIONS

Abstract

Education is a critical component for Roma community to integrate into social and cultural life. In this research, it is aimed to understand the educational experiences of Roma people from the perspective of professionals working in the social work center. In this research, in which a qualitative research design was used, in-depth interviews were conducted with 11 professionals using the purposeful sampling method. The data was collected between October and December 2023 and analyzed with the MAXQDA 2024 program. The analysis of the data revealed five main themes: Roma culture, education for Roma, problems affecting continuity in education, evaluation of service models and recommendations for addressing the cycle of lack of education. As a result of the research, it was concluded that there are various social problems that affect the educational lives of Roma children and that coordinated studies with the family and school system are necessary to solve these problems. In addition, based on the findings of the study, it was concluded that school social work practice is necessary when working with groups that experience inequality of opportunity, such as Roma.

Keywords

• Roma community
• student
• education
• stakeholder
• school social work

Kaynakça

1. 64. Hükümet Programı. (2015). Erişim tarihi: 17 Nisan 2024, https://cdnuploads.aa.com.tr/uploads/TempUserFiles/64.hukumet_programi.pdf
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı [ASHB]. (2023). Roman vatandaşlara yönelik strateji belgesi 2023-2030- I. aşama eylem planı 2023-2025. Ankara.
3. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı [ASHB]. (2024). 2023 yılı faaliyet raporu. Ankara: Strateji Geliştirme Başkanlığı.
4. Akkan, B. E., Deniz, M. B. ve Ertan, M. (2011). Sosyal dışlanmanın Roman halleri. İstanbul: Sosyal Politika Forumu.
5. Aktay, Y. (2005). Türkiye’de eğitim bir Maxwell cini olacak mı? Muhafazakar Düşünce Dergisi, 2(6), 31-52.
6. Arayıcı, A. (2008). Avrupa’nın vatansızları Çingeneler. İstanbul: Kalkedon Yayınları.
7. Bakker, P. ve Rooker, M. (2001). The political status of the Romani language in Europe. Barcelona: CIEMEN.
8. Barker, R. L. (1999). The social work dictionary (4. Bs.). Washington: NASW Press.

9. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu [UNFA]. (2021). Çocuk yaşta, erken ve zorla evliliklerin önlenmesi- temel bilgiler rehberi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2024, https://turkiye.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/unfpa_temelbilgilerrehber.02.07.21.rev1_.pdf
10. Candaş, A. ve Yılmaz, V. (2012). Türkiye’de eşitsizlikler. İstanbul: Bilnet Matbaacılık.
11. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri- beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (3. Bs.), (M. Bütün ve S. B. Demir, Ed.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
12. Çağlayan, E. (2021). Türkiye’de dezavantajlı grupların ve Roman vatandaşların eğitimi hakkında yapılan çalışmaların analizi/incelenmesi. Trakya Üniversitesi Roman Dili ve Kültürü Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 2(1), 1-15. https://orcid.org/0000-0003-3997-7313.
13. Çuhadar, E. (2020). Türkiye’de eğitim hakkının pratik edilişinin Roman çocukların deneyimleri ile değerlendirilmesi: Edirne örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Bilgi Üniversitesi/Lisansüstü Programlar Enstitüsü, İstanbul.
14. Derin Yoksulluk Ağı. (2023). Saha gözlem çalışması Ekim 2023. Erişim tarihi: 1 Aralık 2023, https://derinyoksullukagi.org/saha-gozlem-calismasi-ekim-2023/
15. Dişli, S. Ö. (2016). “Çingene” mi, “Roman” mı? bir inşa süreci. AÜDTCF, Antropoloji Dergisi, 31, 97-117.
16. European Commission. (2020). EU Roma strategic framework for equality, inclusion and participation for 2020-2030. Brussels.
17. European Union Agency for Fundamental Rights. (2023). Roma in 10 European countries: main results-Roma survey 2021. Luxembourg: Publications Office of the European Union.
18. Fehérvári, A. (2023). The role of teachers’ views and attitudes in the academic achievement of Roma students. Journal for Multicultural Education, 17(3), 253-264. https://doi.org/10.1108/JME-08-2022-0104
19. Flecha, R. ve Soler, M. (2013). Turning difficulties into possibilities: engaging Roma families and students in school through dialogic learning. Cambridge Journal of Education, 43(4), 451-465. https://doi.org/10.1080/0305764X.2013.819068
20. İfe, J. (2017). İnsan hakları ve sosyal hizmet: hak temelli bir uygulamaya doğru (D. B. Çiftçi, Ed.). Ankara: Nika Yayınevi.
21. Karataş, E. (2023). 2015-2021 tarihleri arasında Avrupada Roman çocukların eğitimi üzerine yapılan çalışmaların analizi. Roman Dili ve Kültürü Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 4(1), 1-35. https://doi.org/10.59250/raedergisi.1091186
22. Kenrick, D. (2006). Çingeneler Ganj’dan Thames’e (B. Tırnakcı, Ed.). İstanbul: Homer Kitabevi.
23. Koç, İ., Saraç, M., Abbasoğlu-Özgören, A. ve Çağatay, P. (2024). Türkiye Roman nüfus araştırması. Ankara: TÜBİTAK ve Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü.
24. Koray, M. (2020). Sosyal politika (6. Bs.). Ankara: İmge Kitabevi.
25. Kyuchukov, H. ve New, W. (2016). Diversity vs. equality: why the education of Roma children does not work. Intercultural Education, 27(6), 629-634. https://doi.org/10.1080/14675986.2016.1259093
26. Marsh, A. (2008). Türkiye çingenelerinin tarihi hakkında. E. Uzpeder, S. Danova/Roussinova, S. Özçelik ve S.
27. Gökçen (Ed.), Biz buradayız! - Türkiye’de Romanlar, ayrımcı uygulamalar ve hak mücadelesi (ss. 5-18). İstanbul.
28. Marushiakova, E. ve Popov, V. (2001). Gypsies in the Ottoman Empire. Bristol: Hertfordshire Press.
29. Merriam, S. (2018). Nitel araştırma- desen ve uygulama için bir rehber (3. Bs.). Ankara: Nobel. Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (2014). T.C. Resmî Gazete, 29072, 26 Temmuz 2014.
30. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (3. Bs.) (M. Bütün ve S. B. Demir, Ed.). Ankara: Pegem Akademi.
31. Piirainen, T. (2016). Romanların Türkiye’deki sosyal durumu ve sosyal içermenin desteklenmesine yönelik kamu politikaları- Ön çalışma, ikinci rapor. Ankara.
32. Roman çalıştayı raporu. (2010). Erişim tarihi: 7 Nisan 2024, T24. https://t24.com.tr/haber/roman-calistayi-raporu,71526
33. Roth, M. ve Toma, S. (2014). The plight of Romanian social protection: addressing the vulnerabilities and well-being in Romanian Roma families. The International Journal of Human Rights, 18(6), 714-734. https://doi.org/10.1080/13642987.2014.944813
34. Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmelik. (2015). T.C. Resmî Gazete, 29284, 3 Mart 2015. Taşpınar, M., Karataş, K., Gelişli, Y., Terzi, Ş., Tezel Şahin, F., Çetin, Ş., Özünlü, M. B., Çelik, Ö. C. ve Ege, A. (2014).
35. Sosyal ve ekonomik destek hizmetlerinin değerlendirilmesi projesi- araştırma sonuç raporu. Ankara: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
36. Trbojevik, S., Dimitrijoska, S. ve Ilievski, V. (2019). Тhe need of professional social work in overcoming social problems and social exclusion of children in the process of education. European Journal of Social Sciences, 2(1), 49-57.
37. Uğurlu, Ö. ve Duru, B. (2010). Kriz ve kentsel yerinden edilme sürecinde Çingeneler. II. Uluslararası Ekonomi Politik Konferansı: Kriz ve Kalkınma, 1-11.
38. Uyan Semerci, P., Müderrisoğlu, S., Karatay, A., Kılıç, Z., Oy, B. ve Uran, Ş. (2012). Eşitsiz bir toplumda çocukluk: çocuğun “iyi olma hali”ni anlamak İstanbul Örneği. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.