Araştırma Makalesi

AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Cilt: 25 Sayı: 68 30 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Sosyal hizmet uzmanları, afetlerde psikososyal destek hizmetlerinde kritik roller üstlenen meslek elemanlarıdır. Afetlerin yaygın ve yıkıcı etkileri göz önüne alındığında, Türkiye’de afet yönetimine yönelik sosyal hizmet uygulamalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı afetlerde sosyal hizmet uygulamaları ve psikososyal destek hizmetlerine ilişkin çalışmaları inceleyerek uygulamalardaki risk ve dayanıklılık faktörlerini ekolojik yaklaşımı temele alan bir perspektifle sunmaktır. Afet yönetimi döngüsü değerlendirildiğinde, sosyal hizmet disiplini afet öncesi hazırlık ve zarar azaltma aşamalarında eğitim ve farkındalık çalışmalarında; afet sırası müdahale aşamasında kriz yönetimi ve müdahalelerinde, kısa vadeli ihtiyaçların karşılanmasında, dezavantajlı grupların ihtiyaçlarının değerlendirilmesinde; afet sonrası iyileşme aşamasında uzun vadeli ihtiyaçların karşılanması ve sosyal yaşamın yeniden inşasında rol üstlenebilir. Ekolojik yaklaşım, bireyler ve çevreleri arasındaki dinamik etkileşimleri, zorluklar karşısında dayanıklılığı ve uyumu teşvik eder. Ekolojik yaklaşımın çok düzeyli bütüncül bakış açısına göre afetten etkilenen bireyler ve aileler, topluluklar ve kurumsal sistemlerde dayanıklılık oluşturmak için anahtar uygulamalar geliştirilmelidir. Ekolojik yaklaşım temel alındığında sosyal hizmet uzmanları, birey ve ailelere yönelik psikolojik ilk yardım ve travma bilgili bakım prensiplerini kullanarak ve iyileşme sürecinde ruh sağlığı taramaları ve klinik yönlendirmelerle psikososyal destek hizmetlerinde yer alırlar. Toplum temelli uygulamalarda iyileşme aşamasında terapötik müdahaleler, sosyal etkinlik ve güçlendirme grupları farklı ihtiyaçları olan topluluklar için iyileştirici olmaktadır. Afet yönetimi sürecinde koordinasyon sorunları, kaynaklara eşit olmayan erişim, personelin yetersiz eğitimi gibi kurumsal riskler ele alınmaktadır. Sosyal hizmet psikososyal destek hizmetlerinin standartlaşması, ihtiyaç temelli ve yerel koşullar ve hassasiyetlere uygun sunulması, bireylerin, ailelerin ve toplulukların benzersiz riskleri ve ihtiyaçlarının değerlendirilmesi için afet politikaları çalışmalarına ve afet yönetimi döngüsünün tüm aşamalarına aktif olarak katılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abrams, J., and Shapiro, M. (2014). Teaching trauma theory and practice in MSW programs: A clinically focused, case-based method. Clinical Social Work Journal, 42(4), 408-418. https://doi.org/10.1007/s10615-013-0472-z
  2. AFAD (2022). Türkiye afet müdahale planı (TAMP). https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Planlar/TAMP.pdf
  3. Ager, A., Annan, J., Panter-Brick, C. (2013). Resilience: From conceptualization to effective intervention. Policy Brief for Humanitarian and Development Agencies.https://crh.macmillan.yale.edu/sites/default/files/files/Resilience_Policy_Brief_Panter-Brick.pdf
  4. Ahmed, S. R., Amer, M. M., and Killawi, A. (2017). The ecosystems perspective in social work: Implications for culturally competent practice with American Muslims. Journal of Religion and Spirituality in Social Work: Social Thought, 36(1-2), 48-72. https://doi.org/10.1080/15426432.2017.1311245
  5. Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2022). Göç, afet ve acil durumlarda psikososyal destek daire başkanlığı.https://www.aile.gov.tr/athgm/kurumsal/daire-baskanliklari/goc-afet-ve-acil-durumlarda-psikososyal-destek/
  6. Ali, I., Hatta, Z. A., and Azman, A. (2014). Transforming the local capacity on natural disaster risk reduction in Bangladeshi communities: A social work perspective. Asian Social Work and Policy Review, 8(1), 34-42. https://doi:10.1111/aswp.12023
  7. Alipour, F., Khankeh, H., Fekrazad, H., Kamali, M., Rafiey, H., and Ahmadi, S. (2015). Social issues and post-disaster recovery: A qualitative study in an Iranian context. International Social Work, 58(5), 689-703. https://doi:10.1177/0020872815584426
  8. Altun, F. (2016). Afetlerde psikososyal hizmetler: Marmara ve Van depremleri karşılaştırmalı analizi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8-9), 183-197. https://dergipark.org.tr/en/pub/izusbd/issue/54076/730144

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Sosyal Hizmet Uygulaması , Sosyal Hizmetler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

22 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

25 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 25 Sayı: 68

Kaynak Göster

APA
Pak, M., & Özmete, E. (2025). AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 25(68), 803-840. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1537166
AMA
1.Pak M, Özmete E. AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 2025;25(68):803-840. doi:10.21560/spcd.vi.1537166
Chicago
Pak, Melike, ve Emine Özmete. 2025. “AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 25 (68): 803-40. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1537166.
EndNote
Pak M, Özmete E (01 Eylül 2025) AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 25 68 803–840.
IEEE
[1]M. Pak ve E. Özmete, “AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME”, Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, c. 25, sy 68, ss. 803–840, Eyl. 2025, doi: 10.21560/spcd.vi.1537166.
ISNAD
Pak, Melike - Özmete, Emine. “AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 25/68 (01 Eylül 2025): 803-840. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1537166.
JAMA
1.Pak M, Özmete E. AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 2025;25:803–840.
MLA
Pak, Melike, ve Emine Özmete. “AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, c. 25, sy 68, Eylül 2025, ss. 803-40, doi:10.21560/spcd.vi.1537166.
Vancouver
1.Melike Pak, Emine Özmete. AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi. 01 Eylül 2025;25(68):803-40. doi:10.21560/spcd.vi.1537166