Research Article

AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Volume: 25 Number: 68 September 30, 2025
TR EN

AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Sosyal hizmet uzmanları, afetlerde psikososyal destek hizmetlerinde kritik roller üstlenen meslek elemanlarıdır. Afetlerin yaygın ve yıkıcı etkileri göz önüne alındığında, Türkiye’de afet yönetimine yönelik sosyal hizmet uygulamalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı afetlerde sosyal hizmet uygulamaları ve psikososyal destek hizmetlerine ilişkin çalışmaları inceleyerek uygulamalardaki risk ve dayanıklılık faktörlerini ekolojik yaklaşımı temele alan bir perspektifle sunmaktır. Afet yönetimi döngüsü değerlendirildiğinde, sosyal hizmet disiplini afet öncesi hazırlık ve zarar azaltma aşamalarında eğitim ve farkındalık çalışmalarında; afet sırası müdahale aşamasında kriz yönetimi ve müdahalelerinde, kısa vadeli ihtiyaçların karşılanmasında, dezavantajlı grupların ihtiyaçlarının değerlendirilmesinde; afet sonrası iyileşme aşamasında uzun vadeli ihtiyaçların karşılanması ve sosyal yaşamın yeniden inşasında rol üstlenebilir. Ekolojik yaklaşım, bireyler ve çevreleri arasındaki dinamik etkileşimleri, zorluklar karşısında dayanıklılığı ve uyumu teşvik eder. Ekolojik yaklaşımın çok düzeyli bütüncül bakış açısına göre afetten etkilenen bireyler ve aileler, topluluklar ve kurumsal sistemlerde dayanıklılık oluşturmak için anahtar uygulamalar geliştirilmelidir. Ekolojik yaklaşım temel alındığında sosyal hizmet uzmanları, birey ve ailelere yönelik psikolojik ilk yardım ve travma bilgili bakım prensiplerini kullanarak ve iyileşme sürecinde ruh sağlığı taramaları ve klinik yönlendirmelerle psikososyal destek hizmetlerinde yer alırlar. Toplum temelli uygulamalarda iyileşme aşamasında terapötik müdahaleler, sosyal etkinlik ve güçlendirme grupları farklı ihtiyaçları olan topluluklar için iyileştirici olmaktadır. Afet yönetimi sürecinde koordinasyon sorunları, kaynaklara eşit olmayan erişim, personelin yetersiz eğitimi gibi kurumsal riskler ele alınmaktadır. Sosyal hizmet psikososyal destek hizmetlerinin standartlaşması, ihtiyaç temelli ve yerel koşullar ve hassasiyetlere uygun sunulması, bireylerin, ailelerin ve toplulukların benzersiz riskleri ve ihtiyaçlarının değerlendirilmesi için afet politikaları çalışmalarına ve afet yönetimi döngüsünün tüm aşamalarına aktif olarak katılmalıdır.

Keywords

References

  1. Abrams, J., and Shapiro, M. (2014). Teaching trauma theory and practice in MSW programs: A clinically focused, case-based method. Clinical Social Work Journal, 42(4), 408-418. https://doi.org/10.1007/s10615-013-0472-z
  2. AFAD (2022). Türkiye afet müdahale planı (TAMP). https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Planlar/TAMP.pdf
  3. Ager, A., Annan, J., Panter-Brick, C. (2013). Resilience: From conceptualization to effective intervention. Policy Brief for Humanitarian and Development Agencies.https://crh.macmillan.yale.edu/sites/default/files/files/Resilience_Policy_Brief_Panter-Brick.pdf
  4. Ahmed, S. R., Amer, M. M., and Killawi, A. (2017). The ecosystems perspective in social work: Implications for culturally competent practice with American Muslims. Journal of Religion and Spirituality in Social Work: Social Thought, 36(1-2), 48-72. https://doi.org/10.1080/15426432.2017.1311245
  5. Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2022). Göç, afet ve acil durumlarda psikososyal destek daire başkanlığı.https://www.aile.gov.tr/athgm/kurumsal/daire-baskanliklari/goc-afet-ve-acil-durumlarda-psikososyal-destek/
  6. Ali, I., Hatta, Z. A., and Azman, A. (2014). Transforming the local capacity on natural disaster risk reduction in Bangladeshi communities: A social work perspective. Asian Social Work and Policy Review, 8(1), 34-42. https://doi:10.1111/aswp.12023
  7. Alipour, F., Khankeh, H., Fekrazad, H., Kamali, M., Rafiey, H., and Ahmadi, S. (2015). Social issues and post-disaster recovery: A qualitative study in an Iranian context. International Social Work, 58(5), 689-703. https://doi:10.1177/0020872815584426
  8. Altun, F. (2016). Afetlerde psikososyal hizmetler: Marmara ve Van depremleri karşılaştırmalı analizi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8-9), 183-197. https://dergipark.org.tr/en/pub/izusbd/issue/54076/730144

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clinical Social Work Practice, Social Work (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

August 22, 2024

Acceptance Date

June 25, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 25 Number: 68

APA
Pak, M., & Özmete, E. (2025). AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Journal of Social Policy Studies, 25(68), 803-840. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1537166
AMA
1.Pak M, Özmete E. AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Journal of Social Policy Studies. 2025;25(68):803-840. doi:10.21560/spcd.vi.1537166
Chicago
Pak, Melike, and Emine Özmete. 2025. “AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME”. Journal of Social Policy Studies 25 (68): 803-40. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1537166.
EndNote
Pak M, Özmete E (September 1, 2025) AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Journal of Social Policy Studies 25 68 803–840.
IEEE
[1]M. Pak and E. Özmete, “AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME”, Journal of Social Policy Studies, vol. 25, no. 68, pp. 803–840, Sept. 2025, doi: 10.21560/spcd.vi.1537166.
ISNAD
Pak, Melike - Özmete, Emine. “AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME”. Journal of Social Policy Studies 25/68 (September 1, 2025): 803-840. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1537166.
JAMA
1.Pak M, Özmete E. AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Journal of Social Policy Studies. 2025;25:803–840.
MLA
Pak, Melike, and Emine Özmete. “AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME”. Journal of Social Policy Studies, vol. 25, no. 68, Sept. 2025, pp. 803-40, doi:10.21560/spcd.vi.1537166.
Vancouver
1.Melike Pak, Emine Özmete. AFETLERDE SOSYAL HİZMET VE PSİKOSOSYAL DESTEK: EKOLOJİK YAKLAŞIM ÇERÇEVESİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Journal of Social Policy Studies. 2025 Sep. 1;25(68):803-40. doi:10.21560/spcd.vi.1537166