Evli Bireylerde Öğrenilmiş Güçlülük ve Ailede Yaşam Doyumunun Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışma evli bireylerde öğrenilmiş güçlülük düzeyi ile aile yaşam doyumu arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Kesitsel tipteki çalışmaya 1 Şubat 2021- 31 Temmuz 2021 tarihlerinde, Osmaniye merkez ilçesinde yaşayan evli bireyler dahil edilmiştir. Çalışma 250 erkek, 250 kadın olmak üzere 500 evli birey ile tamamlanmıştır. Veri toplama aracı olarak ‘‘Tanıtıcı Bilgi Formu’’, ‘‘Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği (RÖGÖ)’’ ve ‘‘Aile Yaşam Doyumu Ölçeği (AYDÖ)’’ kullanılmıştır. Verilerin analizinde, ortalama, standart sapma, frekans, Pearson Korelasyon Analizi ve istatistiksel olarak anlamlı bulunan değişkenler için ise Çoklu Lineer Regresyon Analizi kullanılmıştır. Evli bireylerde öğrenilmiş güçlülüğün orta düzeyde, aile yaşam doyumunun ise yükseğe yakın düzeyde olduğu görülmektedir. AYDÖ ile RÖGÖ toplam puan ortalamaları ve alt boyutları ile arasında istatistiksel olarak pozitif ve negatif yönlü anlamlı ilişkiler vardır (p<0,05). Öğrenilmiş güçlülük düzeyi düşük olan bireylerin aile yaşam doyumunda azalma olabileceği sonucu bulunmuştur. Araştırmada yapılan çoklu regresyon analizine göre RÖGÖ, tüm alt boyutları ve sosyodemografik değişkenlerle birlikte modele girdiğinde aile yaşam doyumunun %28,1’ini açıklamaktadır (R2:0,281, p<0,001).

Anahtar Kelimeler

• aile yaşam doyumu
• evli bireyler
• öğrenilmiş güçlülük

Evaluation of Learned Resourcefulness and Family Life Satisfaction in Married Individuals

Abstract

This study examines the relationship between learned resourcefulness levels and family life satisfaction in married couples. The cross-sectional study included married individuals living in Osmaniye central district between February 1, 2021 and July 31, 2021. The study was completed with 500 married individuals, 250 men and 250 women. ‘‘Introductory Information Form’’, ‘‘Rosenbaum Learned Resourcefulness Scale (RLRS)’’ and ‘‘Family Life Satisfaction Scale (FLS)’’ were used as data collection tools. In the analysis of the data, mean, standard deviation, frequency, Pearson Correlation Analysis and Multiple Linear Regression Analysis were used for statistically significant variables. It is observed that learned resourcefulness in married individuals is at a moderate level and family life satisfaction is at a high level. There are statistically significant positive and negative relationships between the total mean scores and sub-dimensions of FLSS and RLRS (p<0.05). It has been found that individuals with low learned resourcefulness levels may have a decrease in family life satisfaction According to the multiple regression analysis conducted in the study, RLRS explains 28.1% of family life satisfaction when included in the model with all its sub-dimensions and sociodemographic variables. (R2:0.281, p<0.001).

Keywords

• family life satisfaction
• learned resourcefulness
• married individuals

Kaynakça

1. Akdağ, F. G., ve Çankaya, Z. C. (2015). Evli bireylerde psikolojik iyi oluşun yordanması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 646-662.
2. Bakalım, O., ve Taşdelen-Karçkay, A. (2015). Positive and negative affect as predictors of family life satisfaction. Journal of Human Sciences, 12(1), 1330-1337.
3. Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. WH Freeman/Times Books/Henry Holt & Co., New York. pp (1-10).
4. Bandura, A. (2002). Social cognitive theory in cultural context. Applied psychology: An International Review, 51 (2), 269-290).
5. Bandura, A., Caprara, G.V., Barbaranelli, C., Regalia, C., and Scabini, E. (2011). Impact of family self efficacy belifs on quality of family functionning and satisfaction with family life. Applied Psychology, 60, 421-448.
6. Barraca, J., Yarto, L. L., and Olea, J. (2000). Psychometric properties of a new family life satisfaction scale. European journal of psychological assessment, 16(2), 98.
7. Bayrakçı, M. (2007). Sosyal öğrenme kuramı ve eğitimde uygulanması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (14), 198-210.
8. Bowen, G. L. (1988). Family life satisfaction: A value-based approach. Family Relations, 458-462.

9. Burç, P. E. (2018). Evlilik ve aile olguları üzerinden gündelik hayata sosyo-kültürel bir bakış. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(13), 135-141.
10. Canlı, Ö. (2019). Öğrenilmiş güçlülük, aile bütünlük duygusu ve aile içi iletişim arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
11. Cihan, F. G. (2020). Aile yaşam döngüsü. Konuralp Tıp Dergisi, 12(2), 313-315.
12. Çağ, P., ve Yıldırım, İ. (2018). Evlilik doyumunda öznel iyi olma: Yaşam doyumu ve iyimserliğin rolü. Turkish Studies, 13(4), 203-224.
13. Çağlıyan, D. (2016). Evli ve çocuklu bireylerde öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin evlilik uyumu ve ebeveynlik tutumu ile ilişkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Beykent Üniversitesi, İstanbul.
14. Çakır, H. (2017). Erkeklerin sosyalleşmesinde öğrenilmiş güçlülük: kavramsal bir inceleme. Researcher: Social Science Studies, 5(4), 320-334.
15. Çalışkan, M. (2017). Aile işlevselliğinin evlilik doyumuyla incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 17(39), 59-74.
16. Çalışkan, M., Toker, M., ve Özbay, Y. (2017). Aile yaşam doyumu ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 2(1), 1-9.
17. Dağ, İ. (1991). Rosenbaum’un öğrenilmiş güçlülük ölçeğinin üniversite öğrencileri için güvenilirlik ve geçerliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 2(4), 269-274.
18. Dilmaç, B., ve Sakarya, E. (2020). Evli bireylerin evlilik uyum, yaşam memnuniyeti ve yaşam bağlılıkları arasındaki yordayıcı ilişkilerin incelenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 2 (1), 1-11.
19. Evans, M., and Kelley, J. (2004). Effect of family structure on life satisfaction: Austrilian evidence. Social İndicators Research, 69(3), 303-349.
20. Evli, M., ve Şimşek, N. (2018). Stresle baş etmede geliştirilebilir bir boyut: Öğrenilmiş güçlülük. Çağdaş Tıp Dergisi, 8(4), 377-380.
21. Evli, M., ve Çürük, G. N. (2017). The relationship between learned resourcefulness, anxiety and depression in patients with atrial fibrillation. International Journal of Caring Sciences, 10(1), 146-152.
22. Gilliland, M. K. (2020) Famıly and marrıage perspectives: An open ıntroduction to cultural anthropology, 2nd Edition. The American Anthropological Association.
23. Hesse, C., Rauscher, E. A., Roberts, J. B., and Ortega, S. R. (2014). Investigating the role of hurtful family environment in the relationship between affectionate communication and family satisfaction. Journal of Family Communication, 14, 112-128.
24. Kanfer, F. H., and Grimm, L. G. (1977). Behavioral analysis: Selecting target behaviors in the interview. Behavior Modification, 1(1), 7-28.
25. Kasman, G. G. (2015). Family and lıfe satisfaction; long-term swb ınterdependence within familie (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Bilkent Üniversitesi, Ankara.
26. Lai, C. Y., Zauszniewski, J. A., Tang, T. C., Hou, S. Y., Su, S. F., and Lai, P. Y. (2014). Personal beliefs, learned resourcefulness, and adaptive functioning in depressed adults. Journal of psychiatric and mental health nursing, 21(3), 280-287.
27. Li, X., Theisen, A., Seo, C., and Sibley, D. S. (2018). Resourcefulness: Current ınsights and future directions for family scholars and clinicians. The Family Journal, 26(4), 433-443.
28. McCubbin, H. I. (1979). Integrating coping behavior in family stress theory. Journal of Marriage and the Family, 237-244.
29. McCubbin, H. I., and Patterson, J. M. (1983). The family stress process: The double abcx model of adjustment and adaptation. Marriage & Family Review, 6(1-2), 7-37.
30. Mete, Ü. (2017). Lise öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülükle anne babanın demokratik ve otoriter tutumları arasındaki ilişki (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Nişantaşı Üniversitesi, İstanbul.
31. Nelson-Coffey, S.K., and Oishi, S. (2018). Married...With children: The science of well-being in marriage and family life. Handbook of well-being.
32. Ngai, F. W., and Ngu, S. F. (2016). Family sense of coherence and family and marital functioning across the perinatal period. Sexual & Reproductive Healthcare, 7, 33-37.
33. Nordenmark, M. (2017). The importance of job and family satisfaction for happiness among women and men in different gender regimes. Societies, 8(1), 1.
34. Özkan, M. S., ve Yıldız, Z. (2015). Öğrenilmiş güçlülük: Kavramsal bir inceleme. Kara Harp Okulu Bilim Dergisi, 25(1), 25- 40.
35. Rosenbaum, M. (1980). Individual differences in self-control behaviors, tolerance and painful stimalation. Journal of Abnormal Psychology, 89, 581-590.
36. Rosenbaum, M. (1983). Learned resourcefulness as a behavioral repertoire for the self-regulation of internal events: Issues and speculations. M. Rosenbaum, C. M. Franks; Y. Jaffe (Eds.). Perspectives on behavior therapy in the eighties (s.54-73). New York: Springer.
37. Rosenbaum, M. (1990). The role of learned resourcefulness in the self-control of health behavior. M. Rosenbaum (Ed.), Springer series on behavior therapy and behavioral medicine, learned resourcefulness: On coping skills, self-control, and adaptive behaviour, 3-30, New York: Springer.
38. Sarıcı B. S. (2018). Üniversite öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülük düzeyleri ve ben durumları arasındaki ilişkiler. Electronic Turkish Studies, 13(19).
39. Sharaievska, I. (2012). Family and marital satisfaction and the use of social network Technologies. (Unpublished doctoral dissertation). University of Illinois, Sport and Tourism, Urbana Champaign.
40. Siva, A. (1991). İnfertilite’ de stresle başetme, öğrenilmiş güçlülük ve depresyonun incelenmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
41. Tatlıoğlu, S. S. (2021). Öğrenmeye sosyal-bilişsel bir bakış: Albert Bandura. Sosyoloji Notları, 5(1), 15-30.
42. Taşdelen-Karçkay, A. (2016). Family life satisfaction scale turkish version: psychometric evaluation. Social Behavior and Personality: an international journal, 44(4), 631-639.
43. Turan, F. (2015). Ailede bütünlük duygusunun ve eş desteğinin evlilikte problem çözme becerisini yordaması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
44. Turhan, M., ve Baysal, H. (2019). Teorik çerçevede girişimci davranışı ile öğrenilmiş güçlülük arasındaki ilişkiye betimsel bir değerlendirme. International Journal of Arts and Social Studies, 2(2), 1-20.
45. Yang, F. Y., Lai, C. Y., Yen, C. F., Hsu, Y. Y., and Zauszniewski, J. A. (2017). The depressive symptoms, resourcefulness, and self-harm behaviors of adolescents. Journal of Nursing Research, 25(1), 41-49.
46. Yıldız, M. A., ve Baytemir, K. (2016). Evli bireylerde evlilik doyumu ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide benlik saygısının aracılığı. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1).
47. Yürür, Ş. (2011). Öğrenilmiş güçlülük, kıdem ve medeni durumun duygusal tükenmedeki rolü: kaynakların korunması teorisi kapsamında bir analiz. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 107-126.
48. Zauszniewski, J. A. (1995). Theoretical and empirical considerations of resourcefulness. Journal of Nursing Scholarship, 27, 177-180.
49. Zauszniewski, J. A. (2016). Resourcefulness. Western Journal of Nursing Research, 38(12) 1551–1553.