RELATIONSHIPS BETWEEN ADOLESCENTS’ FAMILY RELATIONSHIPS AND FAMILY UNITY

Abstract

Family unity is shaped by emotional bonds such as love, trust, commitment and responsibility that individuals feel towards each other. Family unity refers not only to the physical coexistence of family members, but also to the establishment of strong bonds at emotional, psychological and social levels. Determining the factors that affect the sense of family unity can enable family members to improve their coping skills with stressful events. The aim of this study was to extend the literature by testing a model explaining the relationship between adolescents' intra-family relationships and family coherence. 413 Turkish high school students (Mage = 15.4; 70% female, 30% male) participated in the study. Data collection tools used in the study were the Family Relationships and Family Sense of Unity Scales. Results showed that familiy unity has moderately significant positive reationships with family coherence (r=.56, p<.05) and family conflict (r= .53, p<.05), and has low-level significant positive relationships with family expressiveness (r= .27, p<.05). The results showed that family expressiveness and family conflict predicted family coherence at a significant level, while family cohesion did not predict family coherence at a significant level. These findings provided new evidence regarding the factors affecting family coherence.

Keywords

• Family relationships
• family unity
• adolescents.

ERGENLERİN AİLE İÇİ İLİŞKİLERİ İLE AİLE BÜTÜNLÜĞÜ ARASINDAKİ İLİŞKİLER

Abstract

Aile bütünlüğü, bireylerin birbirlerine karşı duyduğu sevgi, güven, bağlılık ve sorumluluk gibi duygusal bağlarla şekillenir. Aile bütünlüğü, yalnızca aile üyelerinin fiziksel olarak bir arada bulunmalarını değil, aynı zamanda duygusal, psikolojik ve sosyal düzeyde güçlü bağlar kurmalarını ifade eder. Aile bütünlük duygusunu etkileyecek faktörlerin belirlenmesi aile üyelerini stresli olaylar ile başa çıkma becerilerini geliştirmelerini sağlayabilir. Bu çalışmanın amacı, ergenlerin aile içi ilişkileri ile aile bütünlüğü arasındaki ilişkiyi açıklayan bir modeli test ederek alanyazın bilgisini genişletmektir. Çalışmaya 413 Türk lise öğrencisi katılmıştır (Myaş = 15.4; % 70 kız, % 30 erkek). Çalışmada veri toplama araçları olarak Aile İçi İlişkileri ile Aile Bütünlüğü Ölçekleri kullanılmıştır. Bulgular aile bütünlüğünün aile uyumu ve aile içi çatışma ile orta düzeyde; aile dışavurumculuğu ile düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişkilerin olduğunu göstermektedir. Sonuçlar aile ilişkilerinde dışavurumculuk ile aile içi çatışmanın aile bütünlüğünü anlamlı bir düzeyde yordadığını ortaya koyarken; aile uyumunun aile bütünlüğünü anlamlı bir düzeyde yordamadığını göstermiştir. Bu bulgular aile bütünlüğünü etkileyen faktörlere ilişkin yeni kanıtlar sunmuştur.

Keywords

• Aile içi ilişkiler
• aile bütünlüğü
• ergenler.

References

1. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2021). Aile yapısında değişim ve yeni trendler raporu.
2. Akça-Koca, D. ve Yukay-Yüksel, M. (2017). Bir aile eğitim programının evli annelerin evlilik doyumu, evlilikte sorun çözme becerisi ve psikolojik iyi oluşuna etkisi. International Journal of Field Education, 3(1), 1-19.
3. Akdoğan, A. ve Akdoğan, T. (2024). Küresel tehditler karşısında bireyi ve toplumu korumada ailenin rolüne psiko-sosyal bir bakış. Aile Dergisi, 2(1), 75-109.
4. Akün, E. (2013). Yapısal aile sistemleri kuramı bağlamında ergenlik döneminde aile yapısı ve ergenlik dönemi sorunları. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 53(1), 85-116.
5. Alemie, A., and Mandefro, H. (2018). Roles of indigenous conflict resolution mechanisms for maintaining social solidarity and strengthening communities in Alefa district. North West of Ethiopia. Journal of Indigenous Social Development, 7(2), 1-21.
6. Algan, C. (2018). Ebeveynini kaybetmiş evli bireylerde evlilik doyumunun aile işlevselliği açısından açıklanması. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
7. Antonovsky, A., and Sourani, T. (1988). Family sense of coherence and family adaptation. Journal of Marriage and The Family, 50, 79-82.
8. Arnett, J. J. (2019). Adolescence and emerging adulthood: A cultural approach. Pearson.

9. Arslan-Kılıçoğlu, E. ve Aral, N. (2018) Aile bütünlüğünü etkileyen etmenler: Çok kültürlü yaşamlar. Imcofe VI. International Multidisiplinary Congress of Eurasia, 476-482.
10. Atay, N. (2018). Ergenlerde aileden algılanan duygu dışavurumunun duyguları ifade etmeye ve psikososyal uyuma etkisi. (Order No. 540858). Available from Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı. Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=T1mWGp9MngYYkCSgiJvtViXSHB4BumNtsksffJTH00d50Ql7eus1RmPzDSu61-KD
11. Atmaca, T. ve Kılıç, S. (2024). Bütünlüğü bozulmuş aile yapısının eğitime etkisi: Ortaöğretim öğrencilerinin deneyimlerine göre bir inceleme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (54), 159-174. https://doi.org/10.52642/susbed.1468464
12. Avasthi, A. (2010). Preserve and strengthen family to promote mental health. Indian Journal of Psychiatry,52(2), 113-126. https://doi.org/10.4103/0019-5545.64582
13. Baki, S.V. (2017). Evliliğin ilk on yılında aile içi iletişim bozukluklarının aile üzerine etkisi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.
14. Balan, R., Dobrean, A., Roman, G.D., and Balazsi, R. (2017). Indirect effects of parenting practices on internalizing problems among adolescents: The role of expressive suppression. Journal of Child and Family Studies, 26, 40-47. https://doi.org/10.1007/s10826-016-0532-4
15. Bayer, A. (2018). Ailede yaşanan anlaşmazlıklar ve çözüm önerileri. Antakiyat, 1(2), 215-234. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/608614
16. Beleci, S.N. (2022). Evli bireylerin temel psikolojik ihtiyaçları, evlilikte çatışma çözüm stilleri ve psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
17. Bilici, A.B. (2014). Boşanma sürecinin çocuklar üzerindeki psiko-sosyal etkileri. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 18(2), 79-110. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/220936
18. Bostik, K. E., and Everall, R. D. (2007). Healing from suicide: Adolescent perceptions of attachment relationships. British Journal of Guidance & Counselling, 35(1), 79-96. https://doi.org/10.1080/03069880601106815
19. Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. New York: Jason Aronson. Brown, J. (1999). Bowen family systems theory and practice: Illustration and critique. Australian and New Zealand Journal of Family Therapy, 20(2), 94-103.
20. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Yayınları.
21. Canlı, Ö. (2019). Öğrenilmiş güçlülük, aile bütünlük duygusu ve aile içi iletişim arasındaki ilişkinin incelenmesi (Order No. 28245431). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (2467859012). Retrieved from https://www.proquest.com/dissertations-theses/öğrenilmiş-güçlülük-aile-bütünlük-duygusu-ve-içi/docview/2467859012/se-2
22. Chambers, D., and Gracia, P. (2021). A sociology of family life: Change and diversity in intimate relations (2nd ed.). John Wiley & Sons.
23. Chuang, Y.C. (2005). Effects of interaction pattern on family harmony and well‐being: Test of interpersonal theory, relational‐models theory, and confucian ethics. Asian Journal of Social Psychology, 8(3), 272-291. https://doi.org/10.1111/j.1467-839X.2005.00174.x
24. Coşkun, N. (2022). Aile arabuluculuğu uygulama becerileri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(44), 756-785. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1146830
25. Çeçen, A.R. (2007). Aile bütünlük (tutarlılık) duygusu ölçeği (ABDÖ-K) kısa formunun Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Social Personality and Behaviour, 35(6), 717-734.
26. Çiftci, A. (2023). Ergenlik dönemi ve aile ilişkilerinin benlik algısı ve sosyal anksiyete üzerindeki etkileri: Türkiye'deki araştırmaların incelenmesi. Kapadokya Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(1), 219-225. https://doi.org/10.58241/ksbd.19
27. Çobanoğlu, A. (2020). Türk aile yapısında ve kültüründe yakın gelecekte önem kazanacağı öngörülen değişimler. Journal of Social Sciences and Humanities, 4(2), 68-80.
28. Dehnavi, S., Mohammadi, A.Z., and Hassani Raad, M. (2019). Effectiveness of unity-oriented psychodrama on sense of coherence of ms patients. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 13(1), 1-7 https://doi.org/10.5812/ijpbs.5869
29. Demir, A. (2020). Aile kalıplarındaki değişim ve farklılıkların çözümlenmesi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 8(53), 1097-1108. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-08-53-02
30. Demirbilek, M. (2016). Aile danışmanlığı: Bir uygulama örneği. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 10(2), 109-120. https://doi.org/10.5455/tjfmpc.205930
31. Engin, M. (2022). Türkiye’de aile yapısının dönüşümü: Sorunlar ve beklentiler. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 2(1), 123-136.
32. Epik, M. T., Çiçek, Ö., and Altay, S. (2017). Bir sosyal politika aracı olarak tarihsel süreçte ailenin değişen/değişmeyen rolleri. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 17(38), 35-58.
33. Evans, S., Mikocka-Walus, A., Klas, A., Olive, L., Sciberras, E., Karantzas, G., and Westrupp, E. M. (2020). From “it has stopped our lives” to “spending more time together has strengthened bonds”: The varied experiences of Australian families during Covid-19. Frontiers in psychology, 11, 1-13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.588667
34. Feng, Y. (2025). For myself or for others? the ınfluence of family communication patterns on family health history communication and online health ınformation seeking. Journal of Health Communication, 1-10. https://doi.org/ 10.1080/10810730.2025.2450617
35. Fok, C.C.T., Allen, J., Henry, D., and Team, P.A. (2014). The brief family relationship scale: A brief measure of the relationship dimension in family functioning. Assessment, 21(1), 67-72. https://doi.org/10.1177/1073191111425856
36. Fraenkel, J., Wallen, N., and Hyun, H.H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). Boston: McGraw Hill.
37. Furstenberg, F.F. (2019). Family change in global perspective: How and why family systems change. Family Relations, 68(3), 326-341. https://doi.org/10.1111/fare.12361
38. Gottman, J.M., and Levenson, R.W. (2000). The timing of divorce: Predicting when a couple will divorce over a 14‐year period. Journal of Marriage and Family, 62(3), 737-745. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.00737.x
39. Gökler, I. (2008). Sistem yaklaşımı ve sosyal-ekolojik yaklaşım çerçevesinde oluşturulan kavramsal model temelinde kronik hastalığı olan çocuklar ve ailelerinde psikolojik uyumun yordanması [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
40. Gönültaş, O., Uzun, K., and Akın, M. S. (2021). Ergenlerin aile içi ilişki algılarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 391-405. https://doi.org/10.21666/muefd.718075
41. Gukssa, A. (2023). Role of emotional intelligence in conflict resolution strategies. International Journal of Human Resource, 1(1), 13-23.
42. Gül, E. (2024). Geleneksel toplumdan modern topluma ailenin dönüşümü [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli
43. Güler, Y. (2019). Ergenlerde öznel iyi oluş, kimlik statüleri ve aile bütünlük duygusu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Order No. 82275). Available from Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Koleksiyonu. Retrieved from https://hdl.handle.net/11467/3301
44. Güler, Y. Öksüz-Poplata, S. (2022). Üniversite öğrencilerinin aile aidiyetlerinin bağlanma stilleri arasındaki ilişki. İstanbul örneği. Toplumsal Politika Dergisi, 5(1), 18-44.
45. Güney, E. ve Yalçın, S.B. (2020). Ebeveynleri boşanmış ve boşanmamış ergenlerin yılmazlık düzeyleri ile algıladıkları sosyal destek düzeyleri, Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 217-229.https://doi.org/10.51119/ereegf.2020.7
46. Hall, E.D., Earle, K., Silverstone, J., Immel, M., Molly, C., and Campbell, N. (2022). Changes in family communication during the Covid-19 pandemic: The role of family communication patterns and relational distance. Communication Research Reports, 39(1), 56-67. https://doi.org/10.1080/08824096.2021.2025045
47. Harrell, S.P. (2018). Toward a positive psychology of relationships: New directions in theory and research. M.A. Warren and S.I. Donaldson (Eds.), Being human together: Positive relationships in the context of diversity, culture, and collective well-being içinde (s. 247-284). Bloomsbury Publishing USA.
48. Henry, C.S., Sheffield Morris, A., & Harrist, A.W. (2015). Family resilience: Moving into the third wave. Family Relations, 64(1), 22-43. https://doi.org/10.1111/fare.12106
49. Hikmetoğlu, S. (2023). Psikolojik iyi oluş ve aile aidiyetinin evlilik uyumuna etkisi. Yönetim ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 90-101.
50. Irawan, M.B. (2024). Exploring emotional ıntelligence's role in workplace conflict resolution: A Mixed-Methods Study. Acta Psychologia, 3(3), 88-99. https://doi.org/10.35335/psy
51. Jennings, B. (2018). Solidarity and care as relational practices. Bioethics, 32(9), 553-561. https://doi.org/10.1111/bioe.12510
52. Kara, B. (2015). Değişen aile dinamikleri açisindan erken yaşta evlilikler sorunu ve toplumsal önemi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 59-72.
53. Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemi. Kavramlar ilkeler ve teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık: İstanbul.
54. Karasu, G. (2021). Yoksullukta aile bütünlüğü duygusu, yaşam doyumu ve algılanan sosyal desteğin incelenmesi: Bartın ili örneği (Order No. 664965). Available from Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı. Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
55. Karimi, R., Bakhtiyari, M., and Arani, A.M. (2019). Protective factors of marital stability in long-term marriage globally: A systematic review. Epidemiology and Health, 41, 1-10. https://doi.org/10.4178/epih.e2019023
56. Kaya, İ. ve Eroğul, A.R.Ç. (2013). Ergenlerde çocukluk dönemi istismar yaşantılarının yordayıcısı olarak aile işlevlerinin rolü. Eğitim ve Bilim, 38(168). http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/viewFile/2099/603
57. Kayma, D., Uğurlu, Z. ve Çetinkaya Büyükbodur, A. (2022). Covid-19 sürecinde bireylerin algıladıkları aile bütünlük duygusunun ailedeki çatışma ve birlik durumuna etkisinin incelenmesi. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, (20), 26-49. doi.org/10.46218/tshd.1192272
58. Keating, D.M., Russell, J.C., Cornacchione, J., and Smith, S.W. (2013). Family communication patterns and difficult family conversations. Journal of Applied Communication Researc, 41:2, 160-180, https://doi.org/10.1080/00909882.2013.781659
59. Kiecolt-Glaser, J.K., and Newton, T.L. (2001). Marriage and health: His and hers. Psychological Bulletin, 127(4), 472. https://psycnet.apa.org/fulltext/2001-01085-002.html
60. Koepke, S., and Denissen, J. J. (2012). Dynamics of identity development and separation–individuation in parent–child relationships during adolescence and emerging adulthood–A conceptual integration. Developmental Review, 32(1), 67-88. https://doi.org/10.1016/j.dr.2012.01.001
61. Kula, M. D., Ekşi, H. ve Demirci, İ. (2018). Aile Uyum Ölçeği’nin Türkçe formunun psikometrik özellikleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 97-106. https://doi.org/10.17494/ogusbd.457082
62. MacPhee, D., Lunkenheimer, E., and Riggs, N. (2015). Resilience as regulation of developmental and family processes. Family Relations, 64(1), 153-175. https://doi.org/10.1111/fare.12100
63. Mikulincer, M., and Shaver, P.R. (2010). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change. Guilford Publications.
64. Morris, A.S., Silk, J.S., Steinberg, L., Myers, S.S., and Robinson, L.R. (2007). The role of the family context in the development of emotion regulation. Social Development, 16(2), 361-388. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2007.00389.x
65. Nangia, V. (2023). Crisis of parental conflict: Impact on children and families. Horyzonty Wychowania, 22(64), 71-82. https://doi.org/10.35765/hw.2023.2264.08
66. Nelson, L.R. (2017). The evolving nature and process of foster family communication: An application and adaptation of the family adoption communication model. Journal of Family Theory & Review 9, 366-381. https://doi.org/10.1111/jftr.12204
67. Ngai, F.W., and Chan, P.S. (2021). Perception of family sense of coherence during parental transition: A qualitative study. Journal of Health Psychology, 26(13), 2435-2449. https://doi.org/10.1177/1359105320914062
68. Özdemir, Y., Sağkal, A. S., Salman-Engin, S., Şakiroğlu, M. ve Çevik, A. Ç. (2021). Birlikte ebeveynlik ölçeği: ölçek geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 24(47), 40-58. https://doi.org/10.31828/tpy1301996120201201m000031
69. Özdemir-Kemahlı, H.P. (2019). Yüksek nitelikli evlilikler yaratmak: mutlu çiftlerin deneyimleri üzerine bir araştırma [Yayınlanmamış Doktora Tezi,] Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
70. Öztürk, M.S., Yılmaz, N., Demir Erbil, D. ve Hazer, O. (2020). Covid-19 pandemi döneminde hane halkındaki çatışma ve birlik-beraberlik durumunun incelenmesi. Turkish Studies, 15(4), 295-314. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.44424
71. Pollastri, A.R., Raftery-Helmer, J.N., Cardemil, E.V., and Addis, M.E. (2018). Social context, emotional expressivity, and social adjustment in adolescent males. Psychology of Men & Masculinity, 19(1), 69-77. https://doi.org/10.1037
72. Pratt, M.G., and Dirks, K.T. (2007). Rebuilding trust and restoring positive relationships: A commitment-based view of trust. In J.E. Dutton & B.R. Ragins (Eds.), Exploring positive relationships at work: Building a theoretical and research foundation içinde (s. 117-136). Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
73. Ramadhana, M.R., Karsidi, R., Utari, P., and Kartono, D.T. (2022). The role of family communication in the family resilience of deaf children’s families. Journal of Family Issues, 43(11) 2972-2985. https://doi.org/10.1177/0192513X211038074
74. Rivera, F.I., Guarnaccia, P.J., Mulvaney-Day, N., Lin, J.Y., Torres, M., and Alegría, M. (2008). Family Cohesion and ıts relationship to psychological distress among latino groups. Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 30(3), 357-378. doi.org/10.1177/0739986308318
75. Robins, S.P. (2023). Exploring intimacy: Cultivating healthy relationships through insight and intuition. Rowman & Littlefield.
76. Rook, K.S., and Charles, S.T. (2017). Close social ties and health in later life: Strengths and vulnerabilities. American Psychologist, 72(6), 567-577. https://doi.org/10.1037/amp0000104
77. Rudi, J.H., Walkner, A., and Dworkin, J. (2015). Adolescent–parent communication in a digital world: Differences by family communication patterns. Youth & Society, 47(6), 811-828. https://doi.org/10.1177/0044118X14560334
78. Sabah, A., Aljaberi, M. A., Hajji, J., Fang, C. Y., Lai, Y. C., and Lin, C. Y. (2023). Family communication as a mediator between family resilience and family functioning under the quarantine and COVID-19 pandemic in Arabic countries. Children, 10(11), 1742. https://doi.org/10.3390/children10111742
79. Sagy, S. (1998). Effects of personal, family and comunity characteristics of emotional reactions in a stress situation: The golan heights negotiations. Youth and Society, 29(3), 311-329. https://doi.org/10.1177/0044118X98029003003
80. Salado, V., Moreno‑Maldonado, C., Moreno, C., and Rivera, F. (2022). The influence of developmental contexts in adolescent’s expected sociopolitical participation through the sense of unity: An analysis of the mediation model invariance through sex, age, and socio economic status. Child Indicators Research, 15, 107-136. https://doi.org/10.1007/s12187-021-09853-w
81. Santrock, J. W. (2021). Adolescence (17th ed.). McGraw-Hill.
82. Scabini, E. (2016). Family relationships: A long-lasting source of well-being. Community Psychology in Global Perspective, 2(1), 36-51. doi:10.1285/i24212113v2i1p36
83. Segrin, C., and Flora, J. (2018). Family communication (3rd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781351132596
84. Smetana, J. G. (2013). Concepts of self and social convention: Adolescents' and parents' reasoning about hypothetical and actual family conflicts. In Development during the transition to adolescence (pp. 79-122). Psychology Press.
85. Soylu, Y. ve Kağnıcı, D.Y. (2015). Evlilik uyumunun empatik eğilim, iletişim ve çatışma çözme stillerine göre yordanması. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 5(43), 44-54.
86. Steinberg, L. (2014). Adolescence. McGraw-Hill Education.
87. Turan, F. (2015). Ailede bütünlük duygusunun ve eş desteğinin evlilikte problem çözme becerisini yordaması [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
88. Turan, F. (2015). Ailede bütünlük duygusunun ve eş desteğinin evlilikte problem çözme becerisini yordaması (Order No. 28679504). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (2606863165). Retrieved from https://www.proquest.com/dissertations-theses/ailede-bütünlük-duygusunun-ve-eş-desteğinin/docview/2606863165/se-2
89. Turğut, F. (2017). Tarihsel Süreçte Aile Kurumunun Dönüşümü ve Geleceğine Yönelik Çıkarımlar. Medeniyet Ve Toplum Dergisi, 1(1), 93-117.
90. Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Aile yapısı ve değişim raporu. Ankara: TÜİK.
91. Ulucan-Özkan, E. (2024). Aile yapıları arasında birlikte ebeveynlik, aile aidiyeti ve empati arasındaki ilişki. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Selçuk Üniversitesi, Konya.
92. Valkenburg, P. M., and Peter, J. (2013). The effects of internet communication on the social relationships of adolescents. Journal of Social and Personal Relationships, 30(3), 533-550. https://doi.org/10.1177/0265407513487896
93. Wahlström, J., Modin, B., Svensson, J., Löfstedt, P., and Låftman, S.B. (2021). Sense of unity and self-reported health among 15-year-olds: Findings from the swedish 2017/18 health behavior in school-aged children study. International Journal of Public Health, 66, 1-10. https://doi.org/10.3389/ijph.2021.621964
94. Walsh, F. (2015). Strengthening family resilience (3rd ed.). Guilford publications.
95. Waters, E., and Waters, T.E. (2024). Developmental change, bricolage, and how a lot of things develop: Mechanisms and changes in attachment across the lifespan. Development and Psychopathology, 36(5), 2256-2275.https://doi.org/10.1017/S0954579424001536
96. Wickens, L., and Greeff, A.P. (2005). Sense of family coherence and the utilization of resources by first-year students. The American Journal of Family Therapy, 33(5), 427-441. https://doi.org/10.1080/01926180490455303 Windarwati, H.D., Aji Budiman, A., Nova, R., and Laras At, N.A. (2020). The relationship between family harmony with stress, anxiety, and depression in adolescents. Jurnal Ners, 15(2), 185-193. https://doi.org/10.20473/jn.v15i2.21495
97. Yağcı, F., Arıcı Doğan, D. ve Sezgin, E. (2021). Üniversite öğrencilerinin empati becerileri, affetme eğilimleri ve aile bütünlük duygusu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(4), 1305-1324. https://doi.org/10.33417/tsh.936771
98. Yalçın, A. (2024). Sosyal bilgiler dersi ve aile eğitim programının aile konusu açısından incelenmesi. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 15-33. https://doi.org/10.53506/egitim.1430226 Yap, P.M.E.H., and Tan, B.H. (2011). Families' experience of harmony and disharmony in systemic psychotherapy and its effects on family life. Journal of Family Therapy, 33(3), 302-331. https://doi.org/10.1111/j.1467-6427.2011.00543.x
99. Yazıcı-Çelebi, G. ve Odacı, H. (2018). Bağlanma stilleri, ilişkilere ilişkin bilişsel çarpıtmalar, kişilerarası ilişki tarzları ve kişilik özelliklerinin evlilik uyumunu yordamadaki rolünün incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 18(40), 89-120. https://doi.org/10.21560/spcd.v18i38117.356353
100. Yıldırım, B. (2020). Sosyal hizmet uygulamasında Bowen’ın aile sistemleri yaklaşımı. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(47), 287-313. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.508699
101. Yıldırım, M., Çiçek, İ., Öztekin, G.G., Aziz, I.A., and Hu, J. (2025). Associations between problematic social media use and psychological adjustment in Turkish adolescents: Mediating roles of family relationships. International Journal of Mental Health and Addiction, 23(1), 811-829. https://doi.org/10.1007/s11469-023-01138-3
102. Yıldız, M. ve Taner-Derman, M. (2022). Ergenlikte aile ilişkileri ve psikososyal uyum. Türk Psikoloji Dergisi, 37(2), 45-61.