LİSE ÖĞRENCİLERİNDE DİJİTAL OYUN BAĞIMLILIĞI İLE YEME FARKINDALIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Amaç: Ergenlik dönemi, fiziksel ve duygusal değişikliklere uyum sağlamayı ve stresi etkili bir şekilde yönetebilmeyi içermektedir. Bazı ergenler, stresle başa çıkma mekanizması olarak dijital oyun bağımlılığı geliştirmekte, bu da sağlıksız beslenme alışkanlıklarına ve yüksek kalorili gıdaların tüketiminin artmasına neden olabilmektedir. Bu davranış, önemli bir halk sağlığı sorunu olan obeziteye katkıda bulunmaktadır. Bu çalışma, lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ile yeme farkındalığı düzeylerini belirlemek ve ikisi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Sakarya'da bir lisede, Nisan 2024-Haziran 2024 tarihleri arasında yürütülen bu tanımlayıcı-ilişkisel çalışmaya, veli onayı ve kura yoluyla seçilen 198 öğrenci dâhil edilmiştir. Veriler “Kişisel Bilgi Formu”, “Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği” ve “Yeme Farkındalığı Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Analizlerde, tanımlayıcı istatistikler ve Pearson korelasyonu kullanılmıştır (p<0.05). Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 16.04±0.97 olup, %53'ü kız ve %37.9'u 11. sınıf öğrencisidir. Öğrencilerin toplam %95.5'inin evinde internet vardı ve %43.9'u dijital oyunlarda günde 1-3 saat geçirdiğini bildirdi. Öğrencilerin %71.7'si öğün atladığını ve %36.4'ü özellikle kahvaltıyı atladığını bildirdi. Yüzde 36.9'u günde 3-5 bardak su tüketiyordu. Bulgular orta düzeyde dijital oyun bağımlılığı ve yüksek yeme farkındalığı, aralarında orta düzeyde negatif bir korelasyon olduğunu göstermiştir. Sonuç: Bu bulgular, okul hemşireleri tarafından dijital oyun bağımlılığının etkileri konusunda farkındalık oluşturmanın ve genel iyi oluşlarını desteklemek için ergenler arasında sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıklarını teşvik etmenin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijital oyun bağımlılığı
• Ergen
• Okul hemşiresi
• Okul sağlığı
• Yeme farkındalığı

The Relationship Between Digital Game Addiction and Eating Awareness in High School Students

Abstract

Purpose: Adolescence involves adapting to physical and emotional changes and managing stress effectively. Some adolescents develop digital game addiction as a coping mechanism for stress, which may lead to unhealthy eating habits and increased consumption of high-calorie foods. This behavior contributes to obesity, a significant public health concern. The present study was conducted for the purpose of determining the levels of digital game addiction and eating awareness amongst high school students, and to examine the relationship between the two. Methods: This descriptive-correlational study conducted at a high school in Sakarya, between April 2024 and June 2024, the study included 198 students selected through a lottery process with parental consent. Data were collected using the “Personal Information Form,” “Game Addiction Scale for Adolescents,” and the “Mindful Eating Questionnaire.” Analyses involved descriptive statistics and Pearson correlation (p<0.05). Results: The mean age of the participants was 16.04±0.97, 53% were female and 37.9% were 11th grade students. A total of 95.5% of the students had internet at home and 43.9% reported spending 1-3 hours a day on digital games. 71.7 per cent of the students reported skipping meals and 36.4 per cent especially skipped breakfast. 36.9 per cent consumed 3-5 glasses of water per day. The findings showed that there was a moderate negative correlation between moderate digital game addiction and high eating awareness. Conclusion: These findings emphasise the importance of raising awareness of the effects of digital gaming addiction by school nurses and promoting healthy lifestyle habits among adolescents to support their overall well-being.

Keywords

• Digital game addiction
• Adolescent
• School nurse
• School health
• Eating awareness

References

1. [1] Beckwith S, Chandra-Mouli V, Blum RW. Trends in adolescent health: Successes and challenges from 2010 to the present. J Adolesc Health. 2024;75(4):S9-S19. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2024.04.01
2. [2] Pérez-Jorge D, Hernández-Henríquez AC, Melwani-Sadhwani R, Gallo-Mendoza AF. Tomorrow never comes: the risks of procrastination for adolescent health. Eur J Investig Health Psychol Educ. 2024;14(8):2140-2156. https://doi.org/10.3390/ejihpe14080143
3. [3] Çakır Y, Turan N. Adölesanlarda teknolojik oyun bağımlılığı ve karakter güçleri. Bağımlılık Derg. 2022;23(3):377-382. https://doi.org/10.51982/bagimli.1000130
4. [4] Tso WW, Reichert F, Law N, Fu KW, De La Torre J, Rao N, et al. Digital competence as a protective factor against gaming addiction in children and adolescents: A cross-sectional study in Hong Kong. Lancet Reg Health West Pac. 2022;20:100358. https://doi.org/10.1016/j.lanwpc.2022.100382
5. [5] American Psychiatric Association. Internet gaming. https://www.psychiatry.org/patients-families/internet-gaming. (Erişim Tarihi: 06.02.2025).
6. [6] World Health Organization. Gaming disorder, https://www.who.int/standards/classifications/frequently-asked-questions/gaming-disorder. (Erişim Tarihi: 06.02.2025).
7. [7] Pew Research Center. Teens and video games today. https://www.pewresearch.org/internet/2024/05/09/teens-and-video-games-today/ (Erişim Tarihi: 06.02.2025).
8. [8] Bayzan Ş, Yaman F, Elkonca F, Gün A. Ortaokul ve lise öğrencilerinin dijital oyun oynama alışkanlıkları raporu (Rapor No. 3). Ankara: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu; 2024. https://www.guvenliweb.org.tr/dosya/msSgS.pdf (Erişim Tarihi: 06.02.2025).

9. [9] Türkiye İstatistik Kurumu. Çocuklarda bilişim teknolojileri kullanım araştırması, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2024-53638. (Erişim Tarihi: 06.02.2025).
10. [10] Savci M, Aysan F. Technological addictions and social connectedness: predictor effect of internet addiction, social media addiction, digital game addiction and smartphone addiction on social connectedness. Dusunen Adam J Psychiatry Neurol Sci. 2017;30(3):202-216. https://doi.org/10.5350/dajpn2017300304
11. [11] Dursun A, Çapan BE. Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ve psikolojik ihtiyaçlar. Inonu Univ J Fac Educ. 2018;19(2):128-140. https://doi.org/10.17679/inuefd.336272
12. [12] Açar Y, Kaya PS. 15-18 yaş arası adölesanlarda duygusal yeme davranışının beslenme durumuna etkisi. Samsun Sağlık Bilim Derg. 2022;7(1):141-152. https://doi.org/10.47115/jshs.996322
13. [13] Yilmaz-Kafali H, Uçaktürk SA, Mengen E, Karaoğlu B, Kınık K, Akça ÖF, et al. Emotion dysregulation and pediatric obesity: Investigating the role of Internet addiction and eating behaviors on this relationship in an adolescent sample. Eat Weight Disord. 2021;26:1767-1779. https://doi.org/10.1007/s40519-020-00999-0
14. [14] Güler BD, Altay B. Adölesanlarda riskli sağlık davranışları ve hemşirelik yaklaşımı. Hitit Sağlık Derg. 2019;2:27-39. https://dergipark.org.tr/en/pub/hititsaglikderg/issue/83974/1431282
15. [15] Toklu Baloglu H, Caferoglu Akin Z. A cross-sectional descriptive analysis of technology addiction in adolescents: associations with food addiction, emotional eating, and body weight status. J Health Popul Nutr. 2024;43(1):187. https://doi.org/10.1186/s41043-024-00675-4
16. [16] Park EJ, Hwang SSH, Lee MS, Bhang SY. Food addiction and emotional eating behaviors co-occurring with problematic smartphone use in adolescents. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(9):4939. https://doi.org/10.3390/ijerph19094939
17. [17] Caner N, Evgin D. Digital risks and adolescents: The relationships between digital game addiction, emotional eating, and aggression. Int J Ment Health Nurs. 2021;30(6):1599-1609. https://doi.org/10.1111/inm.12912
18. [18] Akgül E, Birimoğlu Okuyan C, Turan A, Atalay N. Sağlık bilimleri fakültesinde öğrenim gören üniversite öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığı ile duygusal yeme davranışları arasındaki ilişki. In: AICMES 3rd International Conference on Current Scientific Studies; 2023 Haz 28-30; Amman, Jordan. Amman: Academy Global Publishing House; 2023. p. 83-92.
19. [19] Tuncay B, Göger B. Investigating the relationship between digital game addiction and sleep quality in adolescents. J Turk Sleep Med. 2022;9(1):79. https://doi.org/10.4274/jtsm.galenos.2021.52207
20. [20] Özenoğlu A, Kurt G, Reis E, Alakuş K. Adolesanlarda cilt sorunlarının beslenme alışkanlığı ve duygu kontrolü ile ilişkisi. Black Sea J Health Sci. 2022;5(1):56-64. https://dergipark.org.tr/en/pub/bshealthscience/issue/59305/944375
21. [21] Başdaş Ö, Özbey H. Digital game addiction, obesity, and social anxiety among adolescents. Arch Psychiatr Nurs. 2020;34(2):17-20. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2019.12.010
22. [22] Lemmens JS, Valkenburg PM, Peter J. Development and validation of a game addiction scale for adolescents. Media Psychol. 2009;12(1):77-95. https://doi.org/10.1080/15213260802669458
23. [23] Yalçın-Irmak A, Erdoğan S. Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği Türkçe formunun geçerliliği ve güvenilirliği. Anatol J Psychiatry. 2015;16:10-18. https://doi.org/10.5455/apd.170337
24. [24] Framson C, Kristal AR, Schenk JM, Littman AJ, Zeliadt S, Benitez D. Development and validation of the mindful eating questionnaire. J Am Diet Assoc. 2009;109(8):1439-1444. https://doi.org/10.1016/j.jada.2009.05.006
25. [25] Köse G, Tayfur M, Birincioğlu İ, Dönmez A. Yeme farkındalığı ölçeği’ni Türkçeye uyarlama çalışması. J Cogn Behav Psychother Res. 2016;3(1):125-134. https://doi.org/10.5455/Jcbpr.250644
26. [26] George D, Mallery P. SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 10.0 update. 3rd ed. Boston: Allyn & Bacon; 2001.
27. [27] Pbert L, Druker S, Gapinski MA, Gellar L, Magner R, Reed G, et al. A school nurse‐delivered intervention for overweight and obese adolescents. J Sch Health. 2013;83(3):182-193. https://doi.org/10.1111/josh.12014
28. [28] Sezer-Efe Y, Döner S, Erdem E, Elmalı F. The effect of technology addiction on eating behaviors and physical activity of adolescents. Int J Ment Health Addict. 2023;1-17. https://doi.org/10.1007/s11469-023-01205-9
29. [29] Cengiz S, Peker A, Demiralp C. Dijital oyun bağımlılığının yordayıcısı olarak mutluluk. Online J Technol Addict Cyberbullying. 2020;7(1):21-34. https://dergipark.org.tr/en/pub/ojtac/issue/55990/648102
30. [30] Temiz E, Korkmaz Ö, Çakır R. Meslek lisesi öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıklarının, akıllı telefon ve bilgisayar bağımlılıkları çerçevesinde incelenmesi. Turk Bilimsel Arastirmalar Derg. 2020;5(2):117-133. https://dergipark.org.tr/en/pub/tubad/issue/59101/747004
31. [31] Göldağ B. Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılık düzeylerinin demografik özelliklerine göre incelenmesi. Van Yuzuncu Yil Univ J Educ Fac. 2018;15(1):1287-1315. https://dergipark.org.tr/en/pub/yyuefd/issue/40566/495673
32. [32] Aslan O, Topuz İ, Eldeleklioğlu J. Investigating the mediating role of digital game addiction in the relationship between adolescents’ school belonging and resilience. Educ Dev Psychol. 2025;42(1):37-49. https://doi.org/10.1080/20590776.2024.2402398
33. [33] Hazar K, Özpolat Z, Hazar Z. Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi (Niğde İli Örneği). Spormetre. 2020;18(1):225-234. https://doi.org/10.33689/spormetre.647313
34. [34] Küçük Y, Çakır R. Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Turk J Prim Educ. 2020;5(2):133-154. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tujped/issue/58028/791123
35. [35] Kaya A, Pazarcıkcı F. Structural equation modeling analysis of risk factors for digital game addiction in adolescents: A web-based study. Arch Psychiatr Nurs. 2023;43:22-28. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2022.12.031
36. [36] Juthamanee S, Gunawan J. Factors related to Internet and game addiction among adolescents: A scoping review. Belitung Nurs J. 2021;7(2):62-71. https://doi.org/10.33546/bnj.1192
37. [37] Danacı GO, Dereboy Ç. Lise öğrencilerinde problemli internet ve oyun kullanımının yaygınlığı. Humanist Perspect. 2023;5(2):797-819. https://doi.org/10.47793/hp.1164993
38. [38] Deniz G, Aydın S, Odabaş D. Ankara il merkezindeki ortaokul ve lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ve anne baba tutumlarının incelenmesi. Halk Sagligi Hemsireligi Derg. 2022;4(1):43-55. https://doi.org/10.54061/jphn.1045517
39. [39] Karaca S, Karakoç A, Can Gürkan O, Onan N, Ünsal Barlas G. Investigation of the online game addiction level, sociodemographic characteristics and social anxiety as risk factors for online game addiction in middle school students. Community Ment Health J. 2020;56(5):830-838. https://doi.org/10.1007/s10597-019-00544-z
40. [40] Akbaş E, Işleyen EK. The effect of digital game addiction on aggression and anger levels in adolescents: A cross-sectional study. Arch Psychiatr Nurs. 2024;52:106-112. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2024.06.022
41. [41] Taşbaşı İ, Bakioğlu F, Korkmaz O. Ergenlerde temel psikolojik ihtiyaçlar ile dijital oyun bağımlılığı arasındaki ilişkide heyecan aramanın aracılık rolünün incelenmesi. Kocaeli Univ J Educ. 2024;7(2):432-454. https://doi.org/10.33400/kuje.1351987
42. [42]. Özüt M, Bahayi K. Ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile akademik erteleme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Cihansumul Acad Soc Sci J. 2024;5(8):31-49. https://doi.org/10.62356/cihansumul.1419709
43. [43] Tetik G, Aktan ZD. Ergenlerde algılanan ebeveyn tutumu ve duygusal zeka arasındaki ilişkide, dijital oyun bağımlılığının aracı rolünün incelenmesi. Klin Psikiyatr Derg. 2021;24(2):181-190. https://doi.org/10.5505/kpd.2020.32815
44. [44] Kulakçı Altıntaş H, Sürücü E, Topaloğlu MM. Digital Game Addiction in Adolescents: Perceived Parental Attitudes and Other Affecting Factors. Glob Nurs Insights. 2025;12(2):159-168. https://doi.org/10.31125/globnursinsights.1744466
45. [45] Geniş Ç, Ayaz-Alkaya S. Digital game addiction, social anxiety, and parental attitudes in adolescents: A cross-sectional study. Child Youth Serv Rev. 2023;149:106931. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2023.106931
46. [46] Kahraman S, Karakaş PE. Lise öğrencilerinin beslenme bilgi düzeyi ve okul saatlerinde kantin kullanımı arasındaki ilişki. Saglik Akademisyenleri Derg. 2024;11(2):197-204. https://doi.org/10.52880/sagakaderg.1331938
47. [47] Dilsiz B, Aktaş B. Lise öğrencilerinde beslenme okuryazarlığı ve obezite yaygınlığının değerlendirilmesi. Saglik Bilimleri Derg. 2023;32(2):229-236. https://doi.org/10.34108/eujhs.1104045
48. [48] Muslu M, Gözübek Ç, Karlı K, Bozali H. Üniversite sınavına hazırlanan lise öğrencilerinin yaşadığı beslenme sorunlarının saptanması. Gumushane Univ Saglik Bilimleri Derg. 2024;13(1):128-138. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1271157
49. [49] Yılmazel G, Bozdoğan S. Çorum ilinde adolesanların günlük içme suyu tüketimi ve bazı beslenme alışkanlıklarıyla ilişkisi. Turk Hij Den Biyol Derg. 2020;77(Ek-4):139-148. https://dergipark.org.tr/en/pub/thdbd/issue/64028/968670
50. [50] Metin ZE, Bayrak N, Mengi Çelik Ö, Akkoca M. The relationship between emotional eating, mindful eating, and depression in young adults. Food Sci Nutr. 2025;13(1):e4028. https://doi.org/10.1002/fsn3.4028
51. [51] Özkan ÖP, Ersü DÖ, İrtürk ÖS. Gençlerde sosyal medya bağımlılığı ve beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Izmir Katip Celebi Univ Saglik Bilimleri Fak Derg. 2024;9(2):225-233. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1309136
52. [52] Barışkan H, Kumsar AK. Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinde abdominal obezite sıklığı ve yeme farkındalık düzeyleri. Hemsirelikte Egit Arast Derg. 2020;17(2):162-169. https://doi.org/10.5222/HEAD.2020.44452
53. [53] Durukan A, Gül A. Mindful eating: Differences of generations and relationship of mindful eating with BMI. Int J Gastronomy Food Sci. 2019;18:100172. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2019.100172
54. [54] Faraji H, Fırat B. Yeme bozuklukları ve duygular. Fenerbahce Univ Sos Bil Derg. 2022;2(1):153-174. https://dergipark.org.tr/en/pub/fbujoss/issue/70817/1116892
55. [55] Jensen ML, Carpentier FRD, Corvalán C, Popkin BM, Evenson KR, Adair L, Taillie LS. Television viewing and using screens while eating: Associations with dietary intake in children and adolescents. Appetite. 2022;168:105670. https://doi.org/10.1016/j.appet.2021.105670
56. [56] Kılınç E, Kartal A. Lise öğrencilerinde sedanter yaşam, beslenme davranışları ve fazla kiloluluk-obezite arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Bir vaka kontrol çalışması. Dokuz Eylul Univ Hemsirelik Fak Elektron Derg. 2022;15(1):30-39. https://doi.org/10.46483/deuhfed.898847
57. [57] Kürklü NS, Özyıldırım C, Ermumcu MŞK, Suna G, Altun HK. Adölesanlarda internet bağımlılığının yeme davranışları, obezite ve uyku kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi. Izmir Katip Celebi Univ Saglik Bilimleri Fak Derg. 2023;8(2):243-249. https://dergipark.org.tr/en/pub/ikcusbfd/issue/78150/1142510
58. [58] Sağar ME, Özçelik T. Ergenler dijital oyunlar hakkında ne düşünüyor?. Yeni Medya. 2024;(16):166-187. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1363855
59. [59] Doğan DA, Pamuk İ. Uzaktan eğitim sürecinde ergenlerin çevrimiçi oyunlara yönelik deneyimleri: Fenomenolojik bir araştırma. Int J Soc Sci Educ Res. 2022;8(1):71-86. https://doi.org/10.24289/ijsser.1032025