Dijital Sanattan Yenı̇ Medyaya: Algoritmik Üretim, İzleyici Etkileşimı̇ ve Katılım

Bu çalışma, dijital sanatın bilgisayar öncesi teknolojik uygulamalardan algoritmik ve generatif üretime, ardından etkileşimli yeni medya yapıtlarında izleyici etkileşimi ve katılımına uzanan tarihsel ve kavramsal dönüşümünü incelemektedir. Çalışmanın amacı, teknolojinin sanatsal üretimdeki işlevinin dijital ve etkileşimli uygulamalarda nasıl dönüştüğünü ortaya koymaktır. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada ilgili literatür doküman incelemesi yoluyla değerlendirilmiş; kuramsal tartışma Romy Achituv ve Camille Utterback’ın Text Rain adlı etkileşimli yerleştirmesi üzerinden somutlaştırılmıştır. İnceleme, dijital sanatın erken dönem görsel dilinin kurala dayalı üretimler ve disiplinlerarası iş birlikleriyle biçimlendiğini göstermektedir. Algoritmik ve generatif üretimde sanatçı, sonucu doğrudan biçimlendirmek yerine sürecin kurallarını ve estetik sınırlarını belirler. Etkileşimli yeni medyada ise izleyici, bedensel, duyusal ve düşünsel katılımıyla yapıtın işleyişine ve anlam üretimine katkıda bulunan etkin bir özneye dönüşür. Katılımın niteliği, fiziksel temastan ziyade izleyici eylemlerinin yapıta etkisi ve teknolojik sistemin verdiği yanıtla belirlenir. Bu doğrultuda çalışma; sanatçı, yapıt, izleyici ve teknolojik sistem arasındaki ilişkileri dört bileşenli analitik bir çerçevede değerlendirerek, etkileşimli yapıtın deneyimlenme ve anlamlandırılma sürecindeki dinamik yapıyı ortaya koymaktadır.

This study examines the historical and conceptual transformation of digital art from pre-computer technological practices to algorithmic and generative production, and subsequently to viewer interaction and participation in interactive new media art. It aims to reveal how technology’s function in artistic production has transformed within digital and interactive practices. Employing a qualitative approach, the study evaluates relevant literature through document analysis, grounding the theoretical discussion in Romy Achituv and Camille Utterback’s interactive installation Text Rain. The analysis demonstrates that the early visual language of digital art was shaped by rule- based production and interdisciplinary collaborations. In algorithmic and generative production, rather than directly dictating the final form, the artist defines the operational rules and aesthetic boundaries. In interactive new media, the viewer becomes an active agent contributing to the artwork's operation and meaning through bodily, sensory, and intellectual engagement. The quality of participation is determined not merely by physical contact, but by the extent of viewer impact and the technological response. Accordingly, the study examines the relationships among artist, artwork, viewer, and technological system within a four-component analytical framework, highlighting the dynamic and processual nature of aesthetic experience and interpretation.