Year 2019, Volume , Issue 46, Pages 73 - 98 2019-03-28

18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri

Uğur DEMLİKOĞLU [1]


Osmanlı Devleti’nin kuruluş yıllarında ordu birlikleri aşiret kuvvetleri ile gaza için savaşan gönüllülerden oluşmaktaydı. Ancak kale kuşatmalarının uzun sürmesi ve sürekli fetihler için eldeki askerlerin kifayetsiz kalması hükümdara tabi, maaşlı ve sürekli ordu birliklerinin kurulmasına neden olmuştur. Bu amaçla I. Murad döneminde Yeniçeri Ocağı kurulmuştur.  Yeniçeri Ocağı’na sonraki hükümdarlar döneminde de farklı görevler icra eden yeni askeri sınıflar dâhil olmuştur. Bu askeri sınıflar Osmanlı Devleti’nin başkenti olan İstanbul’un dışında önemli hudut kalelerinde de görev almışlardır. Bu kalelerden biri de Kanuni Sultan Süleyman Dönemi’nde Osmanlı Devleti’ne katılan Van Kalesi olmuştur. Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti arasında meydana gelen gerginliklerde ve harbin yaşandığı dönemlerde İstanbul’dan pek çok askeri sınıf Van Kalesi’nde mevcut olmuştur. Bu makalede mevacib defterlerinden istifade edilerek Van Kalesi’nde bulunan askeri sınıflar ile bu askeri sınıfların mevcudu, yevmiyeleri, ulufe ve yıllık mevacibleri ile icra ettikleri görevler ortaya konulmuştur. Van Kalesi’nin önemini ortaya koymak maksadıyla Erzurum, Kars, Bağdat, Trabzon ve Tiflis gibi dönemin diğer önemli kaleleriyle mukayesesi yapılmıştır.  

Van, Kale, Mevacib Defterleri
  • Kaynakça 1. Arşiv Kaynaklar1.1. Maliyeden Müdevver Defter Tasnifi ( MAD. d.)3935, 4320, 5722, 4310, 5557, 6315, 3949, 4067, 6540, 5869, 6568, 17313.1.2. Bâb-ı Âsafî Divân-ı Hümâyun Mühimme Defterleri (A.DVN. MHM)147, 148.1.3. Bâb-ı Defteri Piyade Mukabelesi Kalemi Defteri ( D. PYM. d) 35250.2. Diğer KaynaklarÂşıkpaşazâde, 2014, Osmanoğulları’nın Tarihi Tevârih-i Âl-i Osmân, Haz. Kemal Yavuz- M.A. Yekta Saraç, Bilimevi Basın Yayın, İstanbul.ARI, S., 2001, Osmanlı Arşiv Kaynakları Işığında Nadir Şah I. Mahmud Dönemi Ehl-i Sünnet Şiî Diyaloğu, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı Basılmamış Doktora Tezi, Urfa.AYDÜZ, S., 2011, “Osmanlı Silahları, Silah Üretim Merkezleri ve Literatürü Tarihi”, Tarih Okulu, Sayı: 10, s. 1-37.BEYDİLLİ, K., “Yeniçeri”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C. 43, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul, 2013, s. 450-462.DEMLİKOĞLU, U., 2013, Teşkilat ve İşleyiş Bakımından 18. Yüzyılda Erzurum Kalesi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, Elazığ, 2013.İLGÜREL, M., 1986, “Yeniçeriler”, İA, C. XIII, İstanbul, s. 385- 395.KILIÇ, O., 2012, “Teşkilat ve İşleyiş Bakımından Doğu Hududundaki Osmanlı Kaleleri ve Mevacib Defterleri”, OTAM, Sayı: 31, Ankara, s. 87- 128.KULBİLGE, İ., 2010, 18. Yüzyılın İlk yarısında Osmanlı- İran Siyasi İlişkileri, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı Basılmamış Doktora Tezi, İzmir.KURTARAN, U.,2011, “Yeni Kaynakların Işığında Sultan I. Mahmud Dönemi Osmanlı- İran İlişkileri (1731- 1747)”, History Studies, Volume 3/3, s.177- 213.ÖZCAN, A., 1999, “Osmanlı Askeri Teşkilatı”, Osmanlı, C. VI, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, s. 551- 557.PAKALIN, M. Z.,1983, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Deyimleri Sözlüğü; C. I-II-III, İstanbul.SERTOĞLU, M., 1986, Osmanlı Tarihi Lûgatı, İstanbul 1986SÜLEYMAN İ., 1196, Tarih-i İzzi, İstanbul.UZUNÇARŞILI, İ. Hakkı, 1988, Osmanlı Devleti Teşkilatından Kapukulu Ocakları (Acemi Ocağı ve Yeniçeri Ocağı), C. I, T.T.K., Ankara.____________________ , 1988, Osmanlı Devleti Teşkilatında Kapukulu Ocakları (Cebeci, Topçu, Top Arabacıları, Humbaracı, Lağımcı Ocakları ve Kapukulu Süvarileri), C. II, T.T.K., Ankara.____________________,1978,“Acemi Oğlanlar”, İA, C. I, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.____________________, 1988, Osmanlı Tarihi, C. IV, Ankara.ÜNAL, M. A., 2002, Osmanlı Müesseseleri Tarihi, Fakülte Kitapevi, Isparta.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Tarih
Authors

Author: Uğur DEMLİKOĞLU (Primary Author)
Institution: SİİRT ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ BÖLÜMÜ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : March 28, 2019

Bibtex @research article { sufesosbil517049, journal = {Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {1300-9435}, eissn = {2667-6206}, address = {}, publisher = {Süleyman Demirel University}, year = {2019}, volume = {}, pages = {73 - 98}, doi = {10.35237/sufesosbil.517049}, title = {18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri}, key = {cite}, author = {Demlikoğlu, Uğur} }
APA Demlikoğlu, U . (2019). 18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri . Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi , (46) , 73-98 . DOI: 10.35237/sufesosbil.517049
MLA Demlikoğlu, U . "18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri" . Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi (2019 ): 73-98 <https://dergipark.org.tr/en/pub/sufesosbil/issue/44257/517049>
Chicago Demlikoğlu, U . "18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri". Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi (2019 ): 73-98
RIS TY - JOUR T1 - 18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri AU - Uğur Demlikoğlu Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.35237/sufesosbil.517049 DO - 10.35237/sufesosbil.517049 T2 - Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 73 EP - 98 VL - IS - 46 SN - 1300-9435-2667-6206 M3 - doi: 10.35237/sufesosbil.517049 UR - https://doi.org/10.35237/sufesosbil.517049 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri %A Uğur Demlikoğlu %T 18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri %D 2019 %J Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi %P 1300-9435-2667-6206 %V %N 46 %R doi: 10.35237/sufesosbil.517049 %U 10.35237/sufesosbil.517049
ISNAD Demlikoğlu, Uğur . "18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri". Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi / 46 (March 2019): 73-98 . https://doi.org/10.35237/sufesosbil.517049
AMA Demlikoğlu U . 18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; (46): 73-98.
Vancouver Demlikoğlu U . 18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; (46): 73-98.
IEEE U. Demlikoğlu , "18. Yüzyılda Van Kalesi’nde Bulunan Dergâh-ı Âli Yeniçerileri", Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, no. 46, pp. 73-98, Mar. 2019, doi:10.35237/sufesosbil.517049