Kirazlarda Eşeysel Uyuşmazlık

Öz

Rosaceae familyasına bağlı meyve türlerinde ve özellikle de kirazda yaygın olarak eşeysel uyuşmazlık görülmektedir. Kendine uyuşmazlık ve ayrıca grup uyuşmazlığı da yaygındır. Dünya’ da çok az sayıda kendine verimli kiraz çeşidi bulunmaktadır. Kirazlarda görülen uyuşmazlık mekanizması gametofitik tipte eşeysel uyuşmazlıktır. Rosaceae familyasına ait kendine uyuşmaz türler ve diğer bazı familyaların (Solanaceae ve Crucifera) eşeysel uyuşmalık gösteren bazı türlerinde aynı S allel ile polen büyümesini engelleyen S-locus genleri stiler ribonukleazlar (S-RNases) tarafından şifrelenmektedir. Dünya’da ve ülkemizde yaygın olarak yetiştirilen standart kiraz çeşitlerinin S-allel genleri bilinmektedir. Hem yetiştiricilik ve hem de ıslah çalışmalarında kiraz çeşitlerinin S-allel genotiplerinin belirlenmesi önemlidir. Eşeysel uyuşmazlığın belirlenmesi çeşitli yöntemlerle yapılmaktadır. Bunlar; beyaz balon çiçeklenme safhasında kendileme ve melezleme yaparak meyve tutum oranlarının belirlenmesi, Floresan mikroskopi tekniği kullanılarak dişicik borusunda polen tüpü büyümesinin gözlenmesi ve moleküler yöntemlerdir. Son yıllarda moleküler yöntem olan PCR bazlı metodun geliştirilmesi ve bu konudaki çalışmalar hız kazanmıştır. Bu konuda yayımlanmış literatürlere göre, Dünya’da kirazlarda uyuşmazlık grup sayısının 44’ e ulaştığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Anahtar Kelimeler: Eşeysel uyuşmazlık, Prunus avium L., S-allel, stiler ribonukleazlar

Sexual Incompatibility in Sweet Cherry

Abstract

Cherry fruit species Connected to the family Rosaceae commonly sexual incompatibility, conflict , and group selfincompatibility is observed . Self compatibility in sweet cherry is a very rare phenomenon in world.Sweet cherry exist of gametophytic self-incompatibility. In self-incompatible species of the Solanaceae, Rosaceae and Scrophulariaceae the S locus in the style encodes for an allele-spesific ribonuclease (S-RNase) that is responsible of the inhibition of the growth of pollen tubes with the same S allele. In the world and our country in commonly grown the standard cherry cultivar are known Sallele genes. Determination of S-allele combinations of sweet cherry genotypes and cultivars has importance for both growers and breeders. Determinations of sexual incompatibility are a variety of ways. These are white balloon stage of flowering fruit by selfing and attitudes determine the rate of hybridization, using the technique of fluorescence microscopy observation of the growth of the pollen tube pipe anthers and molecular methods. In recent years, the development of molecular method, PCR-based method and the studies gained momentum. According to the published literature on this subject, the in the world cross incompatibility groups were reached 44

Keywords

• Prunus avium L., S-allel, sexual incompatibility, stylar ribonucleases