An Evaluation of Studies on Reading Guides for Qur’an Translation
Abstract
In recent years, books, articles, conference papers, and various reference works have been pub-lished under titles such as “Guide to Reading Qur’anic Translations,” “Manual for Reading Translations,” “Preparation for Reading Translations,” and “How to Read a Translation?”. This body of literature may collectively be referred to as “guides to reading translations.” However, it is noteworthy that these studies have not received sufficient recognition. Indeed, the necessity of preparing guides for reading translations is occasionally emphasized. Moreover, this literature is not adequately cited in academic studies conducted on Qur’anic translations. This study aims to identify, introduce, and evaluate works written in recent years as guides or manuals for reading translations. The research employs the text analysis method, one of the qualitative research methods. As far as can be determined, ten books, ten articles/conference papers, and various reference sources have been produced in the nature of translation-reading guides. In addition, the issue of reading translations has been addressed in some prefaces of translations. Furthermore, suggestions within the framework of guiding translation reading have been presented in various blog posts and video recordings. It has also been observed that some survey studies targeting translation readers carry a guiding purpose. It has been determined that some of the examined works are concise in nature, some focus more on writing translations rather than reading them, and others include certain topics that fall outside the main subject. Nevertheless, there are also comprehensive and systematic studies among them. When evaluated holistically, translation-reading guides present a broad content. Their content can broadly be categorized under the following main headings: prerequisites and recommendations related to reading translations, recommendations regarding the reading process, methods of reading translations, and reference sources. The study also discusses whether translation-reading guides can be considered an independent field within Qur’anic studies and concludes that this literature constitutes an original and independent field of study both theoretically and practically.
Keywords
تقييمٌ لدراساتِ أدلّة قراءة ترجمات القرآن
Öz
شهدت السنوات الأخيرة صدور كتب ومقالات وأوراق علمية ومراجع متنوعة تحمل عناوين مثل: «دليل قراءة الترجمة التفسيرية (المعنى)»، و«مرشد قراءة الترجمة»، و«التهيؤ لقراءة الترجمة»، و«كيف تُقرأ الترجمة؟». ويمكن تسمية هذا النتاج العلمي، بوصفه كلاً متكاملاً، بـ«أدلة قراءة الترجمة». غير أنّ اللافت للنظر هو أنّ هذه الدراسات لم تحظَ بالقدر الكافي من التعريف والانتشار؛ إذ يُشار بين الحين والآخر إلى ضرورة إعداد دليل لقراءة الترجمة. كما أنّ الدراسات الأكاديمية التي أُنجزت حول الترجمات التفسيرية لا تُحيل إلى هذا الأدب بالقدر الكافي. وتهدف هذه الدراسة إلى حصر الأعمال التي أُلِّفت في السنوات الأخيرة بوصفها أدلة أو مراجع لقراءة الترجمة، والتعريف بها وتقويمها. وقد استُخدم في البحث منهج تحليل النصوص، وهو أحد مناهج البحث النوعي. وبحسب ما أمكن التوصل إليه، فقد أُلِّفَت تسعة كتب وعشر مقالات/أوراق علمية، إضافة إلى عدد من المراجع المختلفة التي تندرج ضمن أدلة قراءة الترجمة، كما تم التطرق إلى موضوع قراءة الترجمة في بعض مقدمات الترجمات. وإلى جانب ذلك، قُدِّمت اقتراحات في سياق الإرشاد لقراءة الترجمة في عدد من التدوينات الإلكترونية ومقاطع الفيديو. كما لوحظ أنّ بعض الدراسات الاستقصائية الموجَّهة لقرّاء الترجمة تحمل بدورها طابعًا إرشاديًا. وقد تبيّن أنّ بعض هذه الأعمال يتسم بالإيجاز، وأنّ بعضها يركّز على كتابة الترجمة أكثر من تركيزه على قراءتها، فيما يتضمّن بعضها الآخر عناوين خارجة عن الموضوع. ومع ذلك، وُجدت أيضًا دراسات تتسم بالشمول والمنهجية. وعند النظر إلى أدلة قراءة الترجمة بوصفها كلاً متكاملاً، يظهر أنّها تقدّم محتوى واسعًا. ويمكن تصنيف مضامين هذه الأدلة، بصورة عامة، تحت العناوين الرئيسة الآتية: ما ينبغي معرفته والتوصيات السابقة أو الملازمة لقراءة الترجمة، والتوصيات المتعلقة بعملية القراءة، وطرائق قراءة الترجمة، ومصادر الرجوع. كما ناقشت الدراسة ما إذا كان من الممكن اعتبار أدلة قراءة الترجمة مجالاً مستقلاً ضمن دراسات القرآن، وانتهت إلى أنّ هذا الأدب يشكّل مجالاً بحثيًا أصيلاً ومستقلاً من الناحيتين النظرية والتطبيقية.
Anahtar Kelimeler
Meal Okuma Kılavuzu Çalışmaları Hakkında Bİr Değerlendirme
Öz
Son yıllarda “meâl okuma kılavuzu”, “meâl okuma rehberi”, “meâl okumaya hazırlık” ve “meâl nasıl okunur?” başlıklarıyla kitap, makale, tebliğ ve çeşitli başvuru eserleri yayımlanmaya başlamıştır. Bu literatür, bir bütün olarak “meâl okuma kılavuzları” şeklinde isimlendirilebilir. Ancak söz konusu çalışmaların yeterince tanınmadığı dikkat çekmektedir. Zira meâl okuma kılavuzu hazırlanmasının gerekliliği zaman zaman dile getirilmektedir. Ayrıca meâller üzerine yapılan akademik araştırmalarda bu literatüre yeterince atıf yapılmamaktadır. Bu çalışma, son yıllarda meâl okuma kılavuzu veya rehberi olarak kaleme alınan çalışmaların tespitini, tanıtımını ve değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden metin analizi yöntemi kullanılmıştır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla, meâl okuma kılavuzu niteliğinde on kitap, on makale/tebliğ ve çeşitli başvuru kaynakları yazılmış, bazı meâl mukaddimelerinde meâl okuma konusuna değinilmiştir. Ayrıca çeşitli blog yazılarında ve video kayıtlarında meâl okuma rehberliği bağlamında öneriler sunulmuştur. Bunun yanında meâl okurluğuna yönelik bazı anket çalışmala-rının da rehberlik amacı taşıdığı görülmüştür. İncelenen çalışmaların bir kısmının muhtasar nite-likte olduğu, bazılarının meâl okurluğundan ziyade meâl yazıcılığına odaklandığı ve bir kısmının ise konu dışı bazı başlıklar içerdiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte kapsamlı ve sistematik nitelik taşıyan çalışmaların da bulunduğu görülmektedir. Meâl okuma kılavuzları bütüncül olarak değerlendirildiğinde geniş bir muhteva ortaya koymaktadır. Meâl okuma kılavuzlarının içeriği kabaca şu üst başlıklardan oluşmaktadır: Meâl okuma bağlamında yahut öncesinde bilinmesi gerekenler ve tavsiyeler, meâl okuma süreci hakkında tavsiyeler, meâl okuma yöntemleri ve başvuru kaynakları. Çalışmada ayrıca, meâl okuma kılavuzlarının Kur’an araştırmaları içerisinde müstakil bir alan olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği tartışılmış ve bu literatürün hem teorik hem de pratik açıdan özgün ve bağımsız bir çalışma alanı oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
