Okul Öncesi ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi

Muhammet Übeydullah Öztabak; Suat Altıntaş

doi:10.37344/talim.2020.2

Okul Öncesi ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmada, okul öncesi çocukları (5-6 yaş) ile okul dönemi çocuklarının (7-8 yaş) Allah tahayyülleri hakkındaki bilgi edinmek amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 50’si 5-6 yaş okul öncesi öğrencisi, 50’si 7-8 yaş okul dönemi öğrencisi olmak üzere toplam 100 öğrenciden oluşmaktadır. Öğrencilerle birebir görüşme yapılarak veri toplanmıştır. Veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Elde edilen verilere göre çocukların büyük çoğunluğu (% 87) Allah’ı tanıdığını ifade ederken, yine çocukların büyük çoğunluğunun Allah’ı anne ve babalarından öğrendikleri sonucuna ulaşılmıştır. 5-8 yaş çocuklarının Allah’ın nasıl olduğuna ilişkin algılarına genel olarak bakıldığında, 5 yaş çocuklarında Allah insana benzetilmektedir yani Allah tahayyülü antropomorfisttir. 6 yaşta ise Allah’ın daha çok büyüklüğü ve iyiliği üzerinde durulduğu gözlenmektedir. 7 yaş çocuklarında ise Allah büyüklük özelliği ve gökyüzü ile eşleştirilmiştir. Bunun sebebi gökyüzünün sonsuza açılması, uçsuz bucaksızlığı ve Tanrı’nın yüceliğine işaret ettiği için metaforik olarak çocuklarda sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. 8 yaşta ise insana benzetme tekrar ön plana çıkmaktadır.

Keywords

Allah tahayyülü, Allah tasavuru, din eğitimi, okul öncesi, çocuk

References

Akturan, U. ve Esen, A. (2008). Fenomenoloji. Nitel Araştırma Yöntemleri (Editörler: Baş, T. ve Akturan, U.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Altaş, N. (2001). İlköğretimde din kültürü ve ahlâk bilgisi öğretimi (1. Baskı). Ankara: Nobel Yayınları.
Arslan, A. (2004). Bir sosyolojik olgu olarak televizyon. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-17.
Arthur, J. T. (1979). Çocuk psikolojisi (Çev. Günçe, G.). Ankara: A.Ü.E.F. Yayınları.
Ay, M. E. (1993). Çocuk ve din eğitimi. Yeni Dünya Dergisi, 2, 71.
Ay, M. E. (1994). Din eğitiminde mükafat ve ceza. İzmir: Nil Yayınları.
Barrett J. & Richert, R. A. (2003). Antropomorphism or preparedness exploring children’s God concepts. Review of Religious Research, 44, 300-312.
Bedir, F. N. (2017). Yetişkinlerin çocukluk anılarındaki imgesinin analizi. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16(32), 717-740.
Bilgin, B. (1986). Çocuğun manevi eğitimi. Din Öğretimi Dergisi, 10.
Bovet, P. (1958). Din duygusu ve çocuk psikolojisi (Çev. S. Odabaş). Ankara.

Buhari, E. A. M. (1981). El-Camiu's-Sahih (Cilt I-VIII). İstanbul: Çağrı Yayınları.
Clark, W. H. (1961). The psychology of religion. New York: The Macmillan Company.
Corvelyn, J. & Luyten, P. (2005). Psychodynamic psychologies and religion. New York: The Guiltford Press.
Çabuk, S. K. (2006). İlköğretim öğrencilerinde Allah inancı (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Çetin, B. (1991). 6-12 yaşları arasındaki çocuklarda Allah inancının gelişimi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Dickie, J. R., Eshleman A. K., Merasco, D.M., Shepard, A., Wilt, M. V., and Johnson, M. (1997) Parent-child relationships and children's Images of God. Journal for the Scientific Study of Religion, 36(1), 25-43.
Durusoy, A. (1998). Hayal. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/hayal Erişim tarihi: 05.02.2019.
Ekiz, D. (2009). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Anı Yay.
Evkuran, M. (2007). İslam düşünce geleneğinde Tanrı tasavvuru. İslami İlimler Dergisi, 2(1), 45-62.
Freud, S. (1918). Totem and taboo (Çev. A. A. Brill, Moffat), New York: Yard and Company.
Freud, S. (1927). Bir yanılsamanın geleceği. (Çev. H.Z. Kars), İstanbul: Kaynak Yayınları.
Froom, E. (2000). Psikanaliz ve din (Çev. Arıtan, A.). İstanbul: Arıtan Yayınevi.
Garrod, A., Beal, C. & Shin, P. (1990). The development of moral orientation in elementary school children. Sex Roles, 22, 13-27.
Goldman, R. J. (1964). Researches in religious thinking. (L. B. Brown Ed.) Psychology and Religion (Middlesex, England: Penguin Education, 1973) adlı eserin içinde, 165-185.
Grimes, C. (2007). God image research: A literature review. Co-published Simultaneously in Journal of Spirituality in Mental Health, 9(3/4), 11-32.
Gürses, İ. & Kılavuz, M. A. (2011). Erikson’un psiko-sosyal gelişim dönemleri teorisi açısından kuşaklararası din eğitimi ve iletişiminin önemi. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 20(2), 153-166.
Harms, E. (1944). The development of religious experience in children. The American Journal of Sociology, 50(2).
Heller, D. (1984). The children’s God. (Unpublished Doctora Thesis). The University of Michigan.
Heller, D. (1988). The children’s God. London: The University of Chicago Press Ltd.
Hertel, B. R. and Donahue, M.J. (1995). Parental influences on God images among Children: Testing Durkheim's Metaphoric Parallelism. Journal for the Scientific Study of Religion, 34(2), 186-199.
Hökelekli, H. (1998). Din psikolojisi. Ankara: TDV Yayınları.
Kay, W. K. & Ray, L. (2004). Concepts of God: The salience of gender and age. JET, 17(2), 238-251.
Kaya, M. (2011). Tasavvur, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/tasavvur Erişim Tarihi: 05.02.2019.
Kirkpatrick, L. A. (1992). An attachment-theory approach to the psychology of religion. International Journal for the Psychology of Religion, 2, 3-28.
Kohlberg, L. & Kramer, R. (1969). Continuities and discontinuities in childhood and adult moral development. Human Development, 12, 93-120.
Kvale, S. (1996). InterViews: An introduction to qualitative research interviewing. Thousand oaks: sage
Ladd, K. L., Mc Intosh, D. N. & Spilka, B. (1998). Children’s God concept: Influences of denomination, age, and gender, The International Journal for the Psychology of Religion, 8, 49-56.
Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquirv. Newbury Park: Sage Publications.
Long, D., Elkind, D., & Spilka, B. (1967). The child’s conception of prayer. Journal for the Scientific Study of Religion, 6, 101-109. Mehmedoğlu, Y. (1998). Çocuk gelişimi ve eğitimi. İstanbul: Ensar Neşriyat.
Mehmedoğlu, A. U. (2011). Tanrı’yı tasavvur etmek. İstanbul: Çamlıca Yayınları.
Nelsen, H. M. and Kroliczak, A. (1984). Parental use of the threat "God will punish": replication and extension. Journal for the Scientific Study of Religion, 23(3), 267-277.
Öcal, M. (2004). Okul öncesi ve ilköğretim çağı çocuklarının Allah tasavvurları üzerine bir araştırma. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 13(2), 59-80.
Peker, H. (2008). Din psikolojisi. Samsun: Aksiseda Matbaası.
Piaget, J. (2005). Çocuğun gözüyle dünya. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Ritzer, G. (2014). Klasik sosyoloji kuramları. Ankara: De ki Yayınları.
Rizzuto, A. M. (1979). The birth of the living God. Chicago: The University of Chicago Pres.
Roos, S. A. Iedema J. and Miedema, S. (2004). Influence of maternal denomination, God concepts, and child-rearing practices on young children's God concepts. Journal for the Scientific Study of Religion, 43(4), 519-535.
Ruchgy, W. J. (2004). The relationship of mental representation of God to levels of faith development (Unpublished Doctoral Thesis). The University of Detroit Mercy, Detroit, Michigan.
Selçuk, Z. (1997). Eğitim psikolojisi. Ankara: Pegem Yayınları.
Sinanoğlu, A. (2005). Kelam tarihinde Tanrı tasavvurları. Ankara: Avrasya İlahiyat.
Sohn, L. E. (1985). God concepts in children: Beliefs about the attributes of God and implications for Lutheran curriculum and instruction (Unpublished Master Thesis). Marquette University The Faculty of the Graduate School, Milwaukee, Wisconsin.
St. Clair, M. (2004). Human relationships and the experience of God. Oregon: Wipf and Stock Publishers.
Şafak, Ş. (2006). 6-11 yaş çocukların Allah ve peygamberden istek ve beklentileri (Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
Takriti, R. A., Barrett, M. & Buchanan-Barrow, E. (2006). Children’s understanding of religion: Interviews with Arab-Muslim, Asian-Muslim, Christian and Hindu children aged 5-11 years. Mental Health, Religion and Culture, 9, 29-42.
Topaloğlu, B. (2006). Allah inancı. İstanbul: İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM).
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük. (2018). Allah maddesi. 13 Mart 2018 tarihindehttp://www.tdk.gov.tr/index.php? option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.5aa76f6a880cf8.22345200 adresinden erişildi.
Tütüncü, M. (1987). Çocukta duygu ve heyecan eğitimi. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4, 265-284.
Vergote, A. (1978). Çocuklukta din (Çev. Erdoğan F.), A.Ü.İ.F.D., XXII, 315-329.
Vergote, A. (1999). Din, inanç ve inançsızlık (Çev. Uysal, V.). İstanbul: M. Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
Vianello, R., Carraro, G. C. & Lis, A. (1978) L'immagine Della Divinita e L'assimilazione Della Nozioni Religiose Bambini Istituzionalizzatti. Orientamenti Pedagogici, 4, 630-643.
Vienello, R. T. & Kalevi, R. D. (2000). Çocukların dini kavramları (Çev. İlhan, Y.). Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 7, 403-444.
Yavuzer, H. (2001). Eğitim ve gelişim özellikleriyle okul çağı çocuğu, İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yavuz, K. (1983). Çocukta dini duygu ve düşüncenin gelişimi. Ankara: Boğaziçi Yayınları.
Yıldırım, A. & Şimşek H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldız, M. (2007). Çocuklarda Tanrı tasavvurunun gelişimi. İzmir: İlahiyat Vakfı Yayınları.
Yıldız, M. & Arık, R. S. (2011). The image of God in children’s compositions, Journal of Islamic Research, 4, 254-278.
Yin, R. K. (1985). Case study research: Design and methods. Beverly Hills, CA: Sage Publications.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Other Fields of Education

Journal Section

Research Article

Authors

Muhammet Übeydullah Öztabak ^*
0000-0003-4923-2163
Türkiye

Suat Altıntaş This is me
0000-0002-9303-4650
Türkiye

Publication Date

June 30, 2020

Submission Date

June 16, 2020

Acceptance Date

June 24, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 4 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.37344/talim.2020.2

IZ

https://izlik.org/JA63ZB79DF

APA

Öztabak, M. Ü., & Altıntaş, S. (2020). Okul Öncesi ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi. Talim, 4(1), 43-77. https://doi.org/10.37344/talim.2020.2

AMA

1.Öztabak MÜ, Altıntaş S. Okul Öncesi ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi. Talim. 2020;4(1):43-77. doi:10.37344/talim.2020.2

Chicago

Öztabak, Muhammet Übeydullah, and Suat Altıntaş. 2020. “Okul Öncesi Ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi”. Talim 4 (1): 43-77. https://doi.org/10.37344/talim.2020.2.

EndNote

Öztabak MÜ, Altıntaş S (June 1, 2020) Okul Öncesi ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi. Talim 4 1 43–77.

IEEE

[1]M. Ü. Öztabak and S. Altıntaş, “Okul Öncesi ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi”, Talim, vol. 4, no. 1, pp. 43–77, June 2020, doi: 10.37344/talim.2020.2.

ISNAD

Öztabak, Muhammet Übeydullah - Altıntaş, Suat. “Okul Öncesi Ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi”. Talim 4/1 (June 1, 2020): 43-77. https://doi.org/10.37344/talim.2020.2.

JAMA

1.Öztabak MÜ, Altıntaş S. Okul Öncesi ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi. Talim. 2020;4:43–77.

MLA

Öztabak, Muhammet Übeydullah, and Suat Altıntaş. “Okul Öncesi Ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi”. Talim, vol. 4, no. 1, June 2020, pp. 43-77, doi:10.37344/talim.2020.2.

Vancouver

1.Muhammet Übeydullah Öztabak, Suat Altıntaş. Okul Öncesi ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi. Talim. 2020 Jun. 1;4(1):43-77. doi:10.37344/talim.2020.2

17973 İLAHİYAT ATIF DİZİNİ 20831 download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6ImFiYzQvMDIyMi9iOGY4LzY5ZDI3ODQwZWZlZjM3LjI1MzI4MzU5LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NTQwNDYyNSwibm9uY2UiOiIyYzVjMGFhMWVjODIwZjZlYmY5MzRlYjQxYTc0NTVhYSJ9.zUfbrnJ51_DJlIu-HESP3A0pVmMQ8NEeYnA7jVBUgI8

Okul Öncesi ve İlkokul Öğrencilerindeki Allah Tahayyülünün İncelenmesi

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite