Türkçede ‘Yayım’ Sözcüğünün Yanlış Kullanımı
Abstract
Amaç: Bu makalede, Türkçe yazı ve ifadelerde ‘yayınlamak’ yerine ‘yayımlamak’ fiiline yer verilmesinin yanlış bir kullanım olduğu mevcut yayın ve yapılan bilimsel verilerin ışığında açıklanmaya çalışılmıştır.
Tasarım/Metodoloj/Yaklaşım: İngilizcedeki ‘extension’ sözcüğünün Türkçe anlamlarından birisi de ‘yayım’dır. Yayım basit olarak örgün öğrenimin dışındaki bir yaygın eğitim sistemi
olarak tanımlanabilir. Yayım, tarım ve kırsal kalkınma başta olmak üzere sanayi, sağlık ve eğitim alanına uygulanabilir. Türkiye’de yayım sözcüğü bu anlamda ilk defa 1934 yılında
kullanılmasına ve Tarım Bakanlığında bir yayım servisi kurulmasına karşın Türkçe sözlüklerde bu anlam verilmemektedir. Bu arada yayım konusunda Türkiye’de ziraat fakültelerinde lisans düzeyinde verilen ‘Tarımsal Yayım ve Haberleşme’ gibi dersler olduğunu, aynı zamanda ‘yayım’ın akademik çalışmalara konu olan bilimsel bir alan olduğunu da hatırlamak gerekmektedir. Bu somut gerçeklere karşın ‘yayım’ sözcüğünden nasıl ve niçin türetildiği anlaşılmayan ‘yayımlamak’ fiili, yayın yapmak işleminin karşılığı olarak bu alanda otorite olan Türk Dil Kurumunun sözlük ve yazım kurallarında yer almaktadır. Uygulamada da ‘yayınlamak’ sözcüğüyle birlikte veya onun yerine kullanılmaktadır. Bu karmaşık durum dil ve edebiyat alanındaki bilim insanları ve uygulayıcıları arasında da tartışma konusu olmaktadır. Yapılan tartışmalar ve ilgili yayınlara dayalı olarak, konu kapsamlı olarak incelenmiştir.
Bulgular: Dil bilimi çalışmalarında, dil bilimi yanında ilgili bilim dallarının da dikkate alınması gereklidir. Makale ile bir bilim alanı ve kendisi doğrudan fiil olan “yayım” kelimesine ek yapılarak “yayımlamak” şeklinde kullanımının doğru olmadığı ortaya konmuştur.
Özgünlük/Değer: Konu daha önceki bazı çalışmalarda da ele alınmışsa da, bu makale ile sunulan bilgiler “yayım” bilim alanını temel alması itibarıyla özgündür.
Keywords
References
- Balyemez, S. (2018), Yayın, Yayım, Yayınlamak, Yayımlamak Kelimelerinin Anlamları Ve Kullanımları, TÜRÜK, Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi s. 79-10 Dağlar, A. (2008), "Ebussuûd Efendi'nin Telaffuz-İmlâ Üzerine Dikkatleri ve İki Risâlesi," Turkish Studies, International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic , pp.186-214, 2008 FAO, (1997), Improving Agricultural Extension: A Reference Manual, Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome, 303 p. Ferguson, C. M., and G. L. Carter, (1963), (Editors), About This Issue, Journal of Cooperative Extension, Vol.1, No., pp.2-4 (https://joe.org/ joe/ 1963spring/index.php) Gould, F. I., Steele, D. and Woodrum, W. J., (2014), Cooperative Extension: A Century of Innovation, Journal of Extension, February 2014 // Volume 52 // Number 1, Jones, G. E., and C. Garforth, (1997) (Improving Agricultural Extension: A Reference Manual, Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome) pp.1-12 Labarthe, P., and C. Laurent (2013), Transformation of agricultural extension services in the EU: Towards a lack of adequate knowledge for small-scale farms, Food Policy vol. 38, pp. 240–252 Scott J. Peters, (200), Rousing the People on the Land: The Roots of the Educational Organizing Tradition in Extension Work, Journal of Extension, June, Vol.40, No.3 Şenocak, C. (1967), Yayım ve Haberleşme Ders Kitabı, 1967, Ankara Swanson, B. E. and R. Rajalahti, (2010), Strengthening Agricultural Extension and Advisory Systems: Procedures for Assessing, Transforming, and Evaluating Extension Systems, Agriculture and Rural Development Discussion Paper 45, The International Bank for Reconstruction and Development/The World Bank, 187 p. Tıraş, Y. ve H. Ertürk, (2015), Türk Dili Devrimiyle Birlikte Türkçenin Kazanımları, LITTERA TURCA (Journal of Turkish Language and Literature) Cilt 1, Sayı 2, s. 205 – 220, Uzun, K. (2018), Osmanlı Türkçesindeki Dil Yanlışlarına Dair En Büyük Sözlük Türk Dil Kurumu Yayınlarından Çıktı, Türk Dili, s. 101-102, TDK (http://tdk.gov.tr/wp-content/uploads/2018.07.18_kadir-uzun_072018.pdf) York, E.T., (1963), The Professional and His Journal (pdf), Journal of Cooperative Extension, Vol.1.No.1, pp.5-9 (https://joe.org/ joe/ 1963spring/index.php)
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Agricultural Engineering
Journal Section
Opinion Article
Authors
Erkan Rehber
*
0000-0003-4250-1121
Türkiye
Publication Date
June 30, 2021
Submission Date
June 21, 2020
Acceptance Date
January 17, 2021
Published in Issue
Year 2021 Volume: 27 Number: 1