Modern Dönem Şîi Düşüncesinde Kadın: Tabâtabâî Örneği
Abstract
İslâm öncesi bazı milletlerde ve inanç sistemlerinde kadının varlığı, erkeğin ihtiyaç ve konumuna göre tanımlanmıştır. Kadınların çoğu değersiz görülmüş, hakarete, işkenceye uğramış, öldürülmüştür. Okuma, öğrenme, çalışma, mal edinme, malda tasarruf yetkisi, miras hakkı verilmemiştir. Yahudilik ve Hristiyanlıkta bunlara ek olarak Havva’nın Âdem’e ilk günahı işlettiği iddiasıyla Havva’nın şahsında kadınlar kandırmanın, erkeği mahvedişin, meşakkatli hayatın, kötülüğün, cennetten kovuluşun müsebbibi ilan edilmiştir. Son din İslâm ilk günahı kabul etmez, kız-erkek çocuğu ayrımı yapmaz, kız doğduğunda yüzü kararan erkeği; kadını necis ve lanetli gören anlayışı tenkit eder. İslam, kadını insan kabul etmeyen, ruhunun olmadığı ve amellerinin kabul olmadığını ileri süren tartışmaların dışına çıkarmıştır. Kadına pek çok hak vererek kadının toplumsal konumunu iyileştirmiş; sorumluluk ve ceza açısından erkekle eşitlemiş, ona sorumluluk yükleyerek toplumsal dengeyi gözetmiştir. Kadına pek çok dinde, millette sahip olmadığı hakları vererek üst bir sta¬tü kazandırmıştır. Ancak zaman içerisinde İslâm’ın kadınlara verdiği haklar geleneksel din mensuplarınca geri alınmış, örfî yorumlarla kadın evle sınırlandırılmıştır. 19. asırdan itibaren kadın konusu dünyada ve İslâm dünyasında tartışılmaya başlanmıştır. Abduh ve Reşit Rızâ kadın konusunu ele almış, kadının özgürlüğünü savunmuştur. Modern Şiî müfessir Tabâtabâî de kadın konusunu, Kur’ân bütünlüğü içerisinde tarihî, felsefî, ahlâkî ve sosyolojik bağlamda çok boyutlu olarak ele almıştır. Kadın, erkekle ontolojik olarak eşittir. Kadınla erkeğin rolleri farklı ve birbirini tamamlayıcıdır; eşit hak ve sorumlulukları vardır. Kadının özgür düşünme, çalışma, boşanma, mülkiyet, miras vb. hakları vardır. Müfessir, tartışmalı kadın konularında Sünnî müfessirlerle benzer görüşleri paylaşmaktadır. Görüşleri modern dönemde Şîi düşüncesine katkı sunmaktadır. İslam’ın dört evlilik ruhsatına adalet şartını koşması çok evliliği yaygınlaştırmamıştır. Erkeklerin üstünlüğü sorumluluk yüklenmededir. Üstünlük ancak takvadadır. Kadının aklı noksan değildir, dövülmesi tasvip edilmemektedir. Borçlanma ve ticarî hukuka yabancı olan kadının şahitliğinin başka bir kadın şahitle tamamlanması eksiklik değildir. Kur’ân kadına miras hakkı vermiştir. Çalışan, savaşan, sorumluluk yüklenen, malı bir araya getiren erkeğin miras hakkı kadının iki katıdır. Çalışmamızda yöntem olarak kaynak tarama, tahlil-terkip ve deskriptif kullanılmış, içerik analizi ve sentezler yapılmıştır.
Keywords
Women in Modern Shiite Thought; The Example of Tabâtabâî
Abstract
In some pre-Islamic societies and belief systems, a woman’s existence was defined in terms of a man’s needs and status. Most women were regarded as worthless; they were subjected to abuse and torture, and were killed. They were denied the right to read, learn, work, acquire property, manage their own assets, or inherit. In Judaism and Christianity, in addition to these, based on the claim that Eve led Adam to commit the first sin, women—personified by Eve—were declared to be the cause of deception, the ruin of men, a life of hardship, evil, and expulsion from Paradise. Islam, the final religion, does not accept the concept of original sin; it makes no distinction between male and female children; and it criticizes the mindset that views a man’s face as darkening at the birth of a daughter or regards women as impure and cursed. Islam has moved beyond the debates that deny women’s humanity, claim they have no soul, and assert that their deeds are not accepted. By granting women numerous rights, Islam has improved their social status; it has made them equal to men in terms of responsibility and punishment, and by assigning them responsibilities, it has maintained social balance. By granting women rights they did not possess in many other religions and nations, Islam has elevated their status. However, over time, the rights Islam granted to women were taken away by adherents of traditional interpretations, and women were confined to the home through customary interpretations. Beginning in the 19th century, the issue of women began to be debated both globally and within the Islamic world. Abduh and Reşit Rızâ addressed the issue of women and defended women’s freedom. The modern Shi’i exegete Tabâtabâî also examined the issue of women in a multidimensional manner—within the context of the Qur’an’s unity and from historical, philosophical, ethical, and sociological perspectives. Women are ontologically equal to men. The roles of women and men are different and complementary; they have equal rights and responsibilities. Women have the rights to free thought, work, divorce, property, inheritance, and so on. The exegete shares similar views with Sunni exegetes on controversial issues regarding women. His views contribute to Shi’i thought in the modern era. Islam’s stipulation of justice as a condition for the four permitted marriages has not led to the widespread practice of polygamy. Male superiority lies in the assumption of responsibility. Superiority lies solely in piety. A woman’s intellect is not deficient, and beating her is not condoned. The requirement that a woman’s testimony—as she is unfamiliar with debt and commercial law—be supplemented by another female witness is not a deficiency. The Qur’an grants women the right to inheritance. The inheritance share of a man—who works, fights, shoulders responsibilities, and accumulates wealth—is twice that of a woman. In our study, we employed source review, analysis and synthesis, and descriptive methods, and conducted content analysis and synthesis.
Keywords
