60-72 Aylık Çocukların Canlılık Algısı Üzerine Bir İnceleme: Çocuklar Canlı ve Cansız Varlıklar ile İlgili Ne Düşünüyor?
Abstract
Erken yaşlarda doğa ile etkileşimde bulunulması bireyin doğaya karşı farkındalık, bağlılık ve sevgi geliştirmeleri ekolojik sorumlulukların gelişmesine olumlu katkı sağlamaktadır. Fen ve doğa eğitimleri böylece keyifli bir meraka dönüşür. Bu noktadan hareketle, bu çalışmanın amacı beş-altı yaş grubu çocukların canlı ve cansız varlık algılarını ve düşüncelerini incelemektir. Yapılan çalışma nitel bir yaklaşım ile ele alınmıştır. Bu nedenle araştırmada fenomenoloji olgu bilim deseni kullanılmıştır. Dolayısıyla, bu araştırmada beş-altı yaş grubu çocuklarının çevrelerinde yer alan canlı ve cansız varlıklara ilişkin algıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma grubu otuz çocuktan oluşmaktadır. Çalışmada incelenen olgular hakkında derinlemesine veri toplamak amacıyla ölçme aracı olarak “varlık kartları” ve “görüşme formu” kullanılmıştır. Çalışma kapsamında toplanan veriler betimsel analiz ile incelenmiştir. Ayrıca, çocukların canlı ve cansız kavramlara yönelik düşüncelerini belirlemek ve canlı ve cansız nesneler için düşündükleri özellikleri de ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. Canlı ve cansız kavramlar ile ilgili çocukların hangi özelliklerine göre bu kavramları canlı ve cansız diye ayırt ettikleri ve bu hususta oluşmuş kavram yanılgıları bu araştırma kapsamında yer almaktadır. Elde edilen bulgulara göre, ‘canlılık’ kavramı erken çocukluk döneminde bilimsel anlamda yanlış ve eksik olarak öğrenilebilmektedir. Bunun yanında, özellikle çocukların belirgin bir hareketlilik ve gelişim gösteren hayvanların canlılığını daha kolay kavradığı, ancak bitkilerin canlılığı konusunda hareket etmemesi ve gelişimsel farklılıkların gözlemlenmeyişinden ötürü canlı olarak sınıflandırmakta zorluk çektiği belirlenmiştir. Araştırma sonunda araştırmacı ve eğitimcilere uygun öneriler getirilmeye çalışılmıştır.
Keywords
canlı-cansız varlık algısı, çevre ve doğa eğitimi, erken çocukluk eğitimi
References
- Bahar, M., Cihangir S. ve GÖZÜN Ö. (2002). “Okul Öncesi ve İlköğretim Çağındaki Öğrencilerinin Canlı ve Cansız Nesneler ile ilgili Alternatif Düşünce Kalıpları”, V. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, 16-18 Eylül 2002, Ankara.
- Baltacı, A. (2019). Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
- Creswell, J. W. (2020). Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni, (Çev. Ed: Bütün, M. & Demir, S.B.). 5. Baskı, Ankara: Siyasal Kitabevi.
- Erbaş, S., Ergül, R., Şimşekli, Y. ve Özdilek, Z. (2002). Okul Öncesi Dönemde Fen Öğretimi. Bursa: Ekin Yayınevi. Eroğlu, M., Akıncı, H.A., Özcan, G.E. (2003) Zooloji. Karadeniz Technical University Library Catalog, 07.02.2020 tarihinde https://www.ktu.edu.tr/dosyalar/ormankoruma_86435.pdf. adresinden alınmıştır.
- Christensen, L.b., & Turner, L.A. (2011). Researchmethods, design, and analysis. Preson: New York
- Çukur, D., ve Özgüner, H. (2008). Kentsel alanda çocuklara doğa bilinci kazandırmada oyun mekânı tasarımının rolü. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 2, 177-187.
- Gülay, H., Ekici, G. (2010). MEB Okul Öncesi Eğitim Programı’nın Çevre Eğitimi Açısından Analizi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 74.
- Güler, T. (2009). Ekoloji temelli bir çevre eğitiminin öğretmenlerin çevre eğitimine karşı görüşlerine etkileri. Eğitim ve Bilim, 34(151), 30-43.
- Kahraman, Ö. G., & Ceylan, Ş. (2015). Bilimi Yaratan Duygu: Çocukların Fen Ve Doğaya İlişkin Konulardaki Bilgi Ve Merakları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19(1), 207-230.
- Keliher, V. (1997) Children's perceptions of nature. International Research in Geographical and Environmental Education, 6(3), 240-243, doi:10.1080/10382046.1997.9965051.
