Research Article

Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi

Volume: 33 Number: 6 November 1, 2022
EN TR

Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi

Abstract

Türkiye'de toplu taşıma sistemleri temel olarak üç tipte işletilmektedir: sadece kamu işletmeciliği, sadece özel işletmecilik ve karma tip (hem kamu hem de özel işletmeci). Özel işletmelerin bulunduğu toplu taşıma sistemlerinde, ayrıcalıklı yolcuların (65 yaş üstü, engelli, öğrenci vb.) ücretsiz veya indirimli ulaşımı, işletme maliyetlerinin sürekli artmasına neden olmaktadır. Bu sebeple, merkezi ve yerel yönetimler tarafından özel işletmelere sübvansiyon yapılması gündeme gelmiştir. Yapılan farklı uygulamalarda, özel işletmecilerin maliyetlerinin düşürülmesi, verimliliklerinin artırılması ve hizmet kalitesinin geliştirilmesine yönelik bir standart bulunmamaktadır. Bu çalışmada, toplu taşıma sisteminde özel toplu taşıma şirketlerinin faaliyet göstermesi için çeşitli yöntemlerle yapılacak sözleşmeler kapsamında değerlendirilmesi gereken performans kriterleri ve ödeme esasları ele alınmıştır. Örnek alınan toplu taşıma sisteminde performansa dayalı bir ödeme modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Bunun için literatürde uygulanan sözleşme ve ödeme modelleri değerlendirilmiş, performansa dayalı bir ödeme modeli için matematiksel bir model oluşturulmuştur. ANFIS (Adaptive Neural-Fuzzy Inference Systems) yöntemi kullanılarak örneklenen özel toplu taşıma işletmesinin önceki dönem verileri kullanılarak maliyet değerlendirmesi yapılmıştır. Belirlenen performans kriterlerinin ağırlıkları AHP (Analitik Hiyerarşi Süreci) yöntemi ile belirlenerek ödeme modeli katsayıları oluşturulmuştur. Yapılan simülasyonlar ile önerilen performansa dayalı ödeme modelinin yolcu bazlı model ile karşılaştırması yapılmıştır. Analiz çalışması ile, önerilen modelin özel taşımacıların gelir-gider oranında %37 daha iyi sonuç verdiği ve taşımacıların maliyetlerinin tamamen karşılandığı sonucu elde edilmiştir. Çalışmada önerilen yöntem kullanılarak toplu taşıma sisteminin sürekliliğinin sağlanabileceği, ilave performans ödemesi ile de hizmet kalitesinin artırılarak toplu taşıma cazip hale getirilebilecektir.

Keywords

Thanks

Yazarlar, çalışma verileri için Antalya Büyükşehir Belediyesi, Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığına teşekkür ederler.

References

  1. J. Pucher, A. Markstedt, ve I. Hirschman, “Impacts of subsidies on the costs of urban public transport ( USA).”, Journal of Transport Economics & Policy, c. 17, sayı 2, ss. 155–176, 1983.
  2. P. Tisato, “A comparison of optimisation formulations in public transport subsi dy”, International Journal of Transport Economics, 2000.
  3. K. A. Small ve E. T. Verhoef, The economics of urban transportation. 2007.
  4. I. W. H. Parry ve K. A. Small, “Should urban transit subsidies be reduced?”, American Economic Review, 2009, doi: 10.1257/aer.99.3.700.
  5. J. Mattson ve D. Ripplinger, “Marginal cost pricing and subsidy of small urban transit”, Transportation Research Record, 2012, doi: 10.3141/2274-08.
  6. A. Mouwen ve J. Van Ommeren, “The effect of contract renewal and competitive tendering on public transport costs, subsidies and ridership”, Transportation Research Part A: Policy and Practice, 2016, doi: 10.1016/j.tra.2016.03.003.
  7. M. Ševrović, D. Brčić, ve G. Kos, “Transportation Costs and Subsidy Distribution Model for Urban and Suburban Public Passenger Transport”, PROMET - Traffic&Transportation, 2015, doi: 10.7307/ptt.v27i1.1486.
  8. A. Gautier ve A. Yvrande-Billon, “Contract Renewal as an Incentive Device. An Application to the French Urban Public Transport Sector”, Review of Economics and Institutions, 2013, doi: 10.5202/rei.v4i1.88.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Civil Engineering

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 1, 2022

Submission Date

June 23, 2021

Acceptance Date

August 29, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 33 Number: 6

APA
Tekin, S., Ceylan, H., & Köfteci, S. (2022). Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi. Teknik Dergi, 33(6), 12913-12944. https://doi.org/10.18400/tekderg.955920
AMA
1.Tekin S, Ceylan H, Köfteci S. Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi. Teknik Dergi. 2022;33(6):12913-12944. doi:10.18400/tekderg.955920
Chicago
Tekin, Sezgin, Halim Ceylan, and Sevil Köfteci. 2022. “Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi”. Teknik Dergi 33 (6): 12913-44. https://doi.org/10.18400/tekderg.955920.
EndNote
Tekin S, Ceylan H, Köfteci S (November 1, 2022) Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi. Teknik Dergi 33 6 12913–12944.
IEEE
[1]S. Tekin, H. Ceylan, and S. Köfteci, “Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi”, Teknik Dergi, vol. 33, no. 6, pp. 12913–12944, Nov. 2022, doi: 10.18400/tekderg.955920.
ISNAD
Tekin, Sezgin - Ceylan, Halim - Köfteci, Sevil. “Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi”. Teknik Dergi 33/6 (November 1, 2022): 12913-12944. https://doi.org/10.18400/tekderg.955920.
JAMA
1.Tekin S, Ceylan H, Köfteci S. Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi. Teknik Dergi. 2022;33:12913–12944.
MLA
Tekin, Sezgin, et al. “Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi”. Teknik Dergi, vol. 33, no. 6, Nov. 2022, pp. 12913-44, doi:10.18400/tekderg.955920.
Vancouver
1.Sezgin Tekin, Halim Ceylan, Sevil Köfteci. Kentiçi Toplu Taşıma Sistemlerinde Performansa Dayalı Ödeme Modelinin Geliştirilmesi. Teknik Dergi. 2022 Nov. 1;33(6):12913-44. doi:10.18400/tekderg.955920

Cited By