Mitolojik Unsurların Erzincan Masallarına Yansıması

Öz

Bu çalışma, Erzincan yöresine ait masallarda yer alan mitolojik unsurları incelemeyi amaçlamaktadır. Masallarda sıklıkla karşılaşılan ejderha, dev, melek, cadı, cin, peri, Hızır ve Anka Kuşu gibi varlıklar ile don değiştirme, sihir ve rüya gibi kavramlar, Türk mitolojisinin halk anlatılarındaki yansımaları olarak değerlendirilmektedir. Bu ögelerin sembolik anlamları, halk kültürü içindeki yansımaları ve Erzincan masallarındaki biçimlenişleri ele alınmıştır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılmış; Ruhi Kara’nın Erzincan ağız özelliğiyle derlediği yetmiş masal arasından seçilen örnekler, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Erzincan masallarının yalnızca anlatı değil, aynı zamanda toplumun kolektif hafızasını, inanç sistemlerini ve kültürel kimliğini yansıtan mitolojik ögeler barındırdığını ortaya koymaktadır. Masallarda yer alan olağanüstü varlık ve kavramlar, hem bireysel hem de toplumsal bilinç açısından anlamlı semboller olarak değerlendirilmiş; sözlü kültür yoluyla aktarılan bu unsurların, halkın doğa, insan ve kutsal ile kurduğu ilişkiyi anlamada önemli ipuçları sunduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• mit
• mitoloji
• masal
• Erzincan masalları

The Reflection of Mythological Elements in Erzincan Fairy Tales

Öz

This study aims to examine the mythological and supernatural elements found in the folk tales of the Erzincan region. Creatures frequently encountered in these tales-such as giants, dragons, fairies, jinn, "iyes" (spirit beings), and sorcerers-are evaluated as reflections of the Turkish mythological tradition within the context of folk narratives. The research addresses the symbolic meanings of these elements and how they are represented in folk culture, with a particular focus on their manifestations in Erzincan tales. During the analysis process, qualitative research methods were employed. Selected samples from seventy Erzincan folk tales compiled by Ruhi Kara were analyzed using content analysis methodology. The findings reveal that Erzincan tales not only function as narrative forms but also contain mythological codes that reflect collective memory, belief systems, and cultural identity. The extraordinary beings found in the tales are interpreted as significant symbols in both individual and collective consciousness. It is concluded that these elements, transmitted through oral tradition, offer valuable insights into the people's relationship with nature, humanity, and the sacred.

Anahtar Kelimeler

• myth
• folktales
• Erzincan folktales

Kaynakça

1. Beydili, C. (2022). Türk mitolojisi ansiklopedik sözlük. Ankara: Yurt Kitap-Yayın.
2. Çobanoğlu, Ö. (2014). Mit, mitoloji ve edebiyat. (ed. Ö. Ceylan ve A. Koç ). Türk edebiyatının mitolojik kaynakları (s. 2-31). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.