The Portrayal of Nature-Human Relationships in Literature

Yıl 2026, Sayı: 372, 181 - 199, 03.01.2026

Latofat Tajibayeva

Öz

This article analyzes the development of ecological culture and ecocriticism theory in the field of philology, particularly its role in expressing the relationship between nature and humans in Uzbek literature. In recent years, ecological research has served not only as an important factor in revealing the intrinsic connection between humans and nature through literary works, but also in the formation of new cultural and social consciousness. The article examines environmental issues, global and national catastrophes such as the drying up of the Aral Sea, as well as changes in human inner world and attitudes towards nature through literary imagery, using examples from the poetry of A.Oripov, H.Xudoyberdiyeva, and I.Yusupov. The importance of developing ecological consciousness in modern literary studies through an ecocritical approach and the concept of cultural ecology is also emphasized.

Anahtar Kelimeler

A.Oripov , H.Xudoyberdiyeva , I.Yusupov , ecocriticism , ecological culture

Etik Beyan

An ethical report is not required.

Edebiyatta Doğa-İnsan İlişkilerinin Tasviri

Öz

Bu makale, filoloji alanında ekolojik kültür ve ekoeleştiri kuramının gelişimini, özellikle de Özbek edebiyatında doğa ve insan arasındaki ilişkiyi ifade etmedeki rolünü incelemektedir. Son yıllarda ekolojik araştırmalar, edebi eserler aracılığıyla insan ve doğa arasındaki içsel bağı ortaya koymada önemli bir etken olmanın yanı sıra, yeni kültürel ve toplumsal bilincin oluşumunda da rol oynamıştır. Makale, çevre sorunlarını, Aral Gölü'nün kuruması gibi küresel ve ulusal felaketleri ve insanın iç dünyasındaki değişimleri ve doğaya karşı tutumlarını, A. Oripov, H. Xudoyberdiyeva ve İ. Yusupov'un şiirlerinden örnekler kullanarak edebi imgeler aracılığıyla incelemektedir. Modern edebiyat çalışmalarında ekoeleştirel bir yaklaşımla ekolojik bilincin geliştirilmesinin önemi ve kültürel ekoloji kavramı da vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

A.Oripov , H.Xudoyberdiyeva , I.Yusupov , ekoeleştiri , ekolojik kültür

Etik Beyan

Etik rapor gerekmemektedir.

Kaynakça

• Bikbaev, R. (2016). Jazhda [Chanqoqlik]. Bashkortostanhalq shoiri asarlari.
• Erkinov, A. (1988). Navoiy peyzaj ustasi. Toshkent.
• Erkinov, A. (1990). Navoiyning peyzaj yaratish mahorati/ Th e ar t of cr e ating la ndsca p e s in Na voiy (“Saddi Iskandariy” dostoni misolida) [Filologiya fanlari nomzodi dissertatsiyasi]. Toshkent.