TASARIMLARA İLİŞKİN YABANCI UNSURLU UYUŞMAZLIKLARDA UYGULANACAK HUKUK

Year 2023, Volume: 9 Issue: 2, 307 - 326, 31.12.2023

Abdurrahman Hamza Tüzgen

https://doi.org/10.55027/tfm.1388648

Abstract

Uluslarası etkileşimin her geçen gün artıyor olması, başka alanlarda olduğu gibi tasarım hukuku alanında da çeşitli hukuki sorunları ve çözüm beklentilerini beraberinde getirmiştir. Yabancılık unsuru içeren tasarımlara ilişkin uyuşmazlıklara uygulanacak hukukun tespiti de söz konusu sorunların çözümü açısıdan büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda, elnizdeki makalede tasarım hakkı, kanunlar ihtilafı kurallarının genel yapısı ve bu kuralların tasarımlara ilişkin uyuşmazlıklara uygulanışının ne şekilde olması gerektiği ele alınmıştır.

Keywords

CISG , Fikri Mülkiyet , Milletlerarası Özel Hukuk , Tasarım

APPLICABLE LAW IN DISPUTES CONCERNING DESIGNS WITH FOREIGN ELEMENTS

Abstract

The fact that international interaction is increasing day by day has brought along various legal problems and solution expectations in the field of design law as in other fields. The determination of the law applicable to disputes regarding designs with foreig elements is of great importance in terms of the solution of these problems. In this context, this article discusses the right to design, the general structure of the conflict of laws rules and the application of these rules to disputes regarding designs.

Keywords

CISG , Intellectual Property , International Private International Law , Design

References

• Akıncı, Ziya (2020), Milletlerarası Özel Hukuk: Ders Kitabı, İstanbul, Vedat.
• Antalya, Gökhan (2021) Eşya Hukuku Cilt IV/1, İstanbul, Legal.
• Antikainen, Mikko (2021) ‘Differences in Immaterial Details: Dimensional Conversion and Its Implications for Protecting Digital Designs Under EU Design Law’ - International Review of Intellectual Property and Competition Law, S. 2, C. 52, s. 137-168.
• Arslan, İlyas (2013) ‘5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Uyarınca Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerinde Zımni Hukuk Seçimi’ Public and Private International Law Bulletin, S:2 C: 33, s. 1-41.
• Atamer, Yeşim M & Altunbaş Sancak, Zahide, ‘Satım Sözleşmesinde Zapt: Türk Borçlar Kanunu Hükümleri Günümüz Sorunlarına Ne Ölçüde Cevap Verebiliyor?’: Kendigelen, Abuzer (Editör) (2020) Prof. Dr. Türkân Rado’nun Anısına Armağan, İstanbul, On İki Levha, s. 67-106.
• Aybay, Aydın & Hatemi, Hüseyin (2014) Eşya Hukuku, 4. Baskı, İstanbul, Vedat.
• Aygül, Musa & Çoban (2020) Nazlı ‘Birden Fazla Ülkede İfa Edilen İş Sözleşmelerinde Mutad İşyerinin Tespiti’ Terazi Hukuk Dergisi, S.169, C.15. s. 1815-1832.
• Bezci, İsmail (2022) ‘Tasarım Tescilinde İç Mekan Tasarımlarına İlişkin Görsel Anlatımlara Yönelik Bir Analiz’ Sanat ve Tasarım Dergisi, S:1, C:12, s. 595-616.
• Bilgin, A. Aslı (2006) Endüstriyel Tasarım Hakkı ve Tazminat Davaları, İstanbul, Vedat.
• Bozgeyik, Hayri & Er, Sefa (2019) ‘Tasarımlar için Kümülatif Koruma’ Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, S:1, C:5, s. 19-38.
• Bozgeyik, Hayri (2009 ‘Fikir ve Sanat Eserlerinde Hususiyet’ Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, S. 3, C.25, s. 167-222. Can, Hacı & Toker, Ali Gümrah (2016) Milletlerarası Özel Hukuk: Ders Kitabı, 2. Baskı, Ankara, Seçkin.
• Can, Hacı & Tuna, Ekin (2019) Milletlerarası Özel Hukuk, 4. Baskı, Ankara, Adalet.
• Çelikel, Aysel (1997) Milletlerarası Özel Hukuk, 5. Baskı, İstanbul, Beta.
• Çelikel, Aysel & Erdem, B. Bahadır (2021) Milletlerarası Özel Hukuk, 17. Baskı, İstanbul, Beta.
• Çalışkan, Yusuf (2008) Uluslararası Fikri Mülkiyet Hukukunda Uyuşmazlık Çözüm Mekanizmaları: WIPO Tahkimi ve Dünya Ticaret Örgütü, İstanbul, Değişim Yayınları.
• Dardağan, Esra (2000) Fikir ve Sanat Eserleri Üzerindeki Haklardan Doğan Kanunlar İhtilafı, Ankara, Betik.
• Dickson, Keith & Coles, Anne-Marie (2000) ‘Textile Design Protection: Copyright, CAD and Competition’ Technovation, S. 1, C. 20, s. 47-53.
• Doğan, Vahit (2007) ‘5718 Sayılı Kanuna Göre İş Akdine Uygulanacak Hukukun Tespiti’ Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S. 1, C. 11, s. 147-164.
• Doğan, Vahit (2022) Milletlerarası Özel Hukuk, 8. Baskı, Ankara, Savaş.
• Doğan, Vahit (2011) ‘Milletlerarası Özel Hukukta Zayıf Akit Tarafın KorumasI’ Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, S. 1-2, C.15, s. 21-42.
• Ekşi, Nuray (2022) Mahkeme Kararlarıyla Milletlerarası Özel Hukuk El Kitabı, İstanbul, Beta.
• Ekşi, Nuray (1997) ‘Yabancılık Unsuru Taşıyan İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk’: İstanbul Üniversitesi, Prof. Dr. Kenan Tunçomağ’a Armağan, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Eğitim Öğretim ve Yardımlaşma Vakfı Yayınları, s. 116-149.
• Elçin, Doğa (2011) İş Sözleşmelerinden Doğan Kanunlar İhtilâfı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara, Ankara Üniversitesi.
• Erdem, B. Bahadır (2002) Patent Hakkının Korunmasına ve Patent Hakkına İlişkin Sözleşmelere Uygulanacak Hukuk, 2. Baskı, İstanbul, Beta. (Kısaltılmış: Patent Hakkının Korunması)
• Erdem, B. Bahadır, ‘Fikri Haklarda Ülkesellik Prensibi’ (1999) Prof. Dr. Nihal Uluocak’a Armağan, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları. (Kısaltılmış: Ülkesellik)
• Erdem, Ercüment (1989) ‘Milletlerarası Mal Satışlarında 11 Nisan 1980 Tarihli Birleşmiş Milletler Sözleşmesinin Uygulama Alanı’ İzmir Barosu Dergisi, S. 1, C. 54, s. 35-105.
• Esener, Turhan (1954) ‘Devletler Hususi Hukukunda İradenin Muhtariyeti Prensibi’ Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S. 1, C.11, s. 478-513.
• Eymeren, Joost Van (2016) ‘Netherlands: International Software License Agreement As Purchase Agreement under the CISG and the Exhaustion-Doctrine’ Computer Law Review International, S:2, C:17, s. 60-62.
• Göğer, Erdoğan (1977) Devletler Hususi Hukuku: Kanunlar İhtilafı, 4. Baskı, Ankara, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları.
• Güçlütürk, Osman Gazi (2022) ‘ChatGPT İle Üretilen İçeriklerin Eser Niteliğinin 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi’ Galatasaray Üni-versitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S. 2, C.21, s. 1899-1918. ICC (2020), ICC Fikri Mülkiyet Yol Haritası, 14. Baskı, https://icc.tobb.org.tr/docs/2021/iproadmap2020turpagesint.pdf, s.e.t. 09.11.2023.
• Karaaslan, Pelin (2019), ‘Teknik Buluşlar ile Tasarım Koruması Arasında Sınır Çizgisi: Teknik İşlevin Tasarımı Şekillendirmesi’ İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S:2, C:10, s. 489-503.
• Karataş, Esra & Karaca, Uğur (2002) ‘Yapay Zeka Tarafından Meydana Getirilen Fikri Ürünlerin 5846 Sayılı Fikir Ve Sanat Eserleri Kanununa Göre Korunması’ Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, s. 17-50.
• Kiraz, Şerife Esra (2023) ‘Türk Mahkemelerinde CISG’nin Uygulanma(ma)sı: Madde 2(e) Bağlamında Bir Değerlendirme’ Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, S. 2, s. 565-585.
• Kocayusufpaşaoğlu, Necip (1957) ‘Devletler Hususî Hukukunda, Tarafların Sükûtu Halinde Akidlere Tatbik Edilecek Kanun’ 21 İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, S. 1-4, C. 21, s. 356-393.
• Koşer, Nihal (2021) ‘Tasarım Hukukunda Bilgilenmiş Kullanıcı Kavramı’ İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S. 1, C. 12. s. 380-393.
• Massa, Charles-Henry & Alain, Strowel (2003) ‘Community Design: Cinderella Revamped’ European Intellectual Property Review, S.2, C. 25, s. 68-78.
• Metzger, Axel, ‘Applicable Law Under The CLIP Principles: A Pragmatic Revaluation Of Territoriality’: Basedow, Jürgen & Kono, Toshiyuki & Metzger, Axel (Editörler) (2010) Intellectual Property in The Global Arena, Mohr Siebeck, s. 157-178.
• Nomer, Ergin (2018) Milletlerarası Usul Hukuku, 2. Baskı, İstanbul, Beta.
• Ömeroğlu, Ekin (2020) ‘Fikri Mülkiyet Haklarının İhlaline Uygulanacak Hukukta “Soft Law” Tarafından Hukuk Seçimine Yer Verilmesi’ Public and Private International Law Bulletin, S: 1, C: 40, s. 55-77.
• Özdemir, Didem (2003) ‘Milletlerarası Ticari Tahkimde Esasa Uygulanacak Hukuk Olarak Lex Mercatoria’ Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S. 2, C. 7, s. 0-0.
• Özdemir Kocasakal, Hatice (2012) ‘Sözleşmelere Uygulanacak Hukukun Möhuk M. 24 Çerçevesinde Tespiti ve Üçüncü Devletin Doğrudan Uygulanan Kuralları’ Milletle-rarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni S. 1-2, C. 30, s. 27-62.
• Özel, Sibel (2022) ‘Milletlerarası Özel Hukukta Uygulanacak Hukukun Lex Fori Esasına Göre Belirlenmesi’ Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, S:2, C:28, s. 962-978.
• Özel, Sibel, ‘Sözleşmesel İlişkide Yabancılık Unsuru ve Hukuk Seçimi’: Tiryakioğlu, Bilgin & diğerleri (Editörler) (2016) Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Konular Sempozyumu, Ankara, Yetkin, s. 424-425.
• Sargın, Fügen (2001) ‘Karakteristik Edim Teorisine Eleşti-rel Bir Yaklaşım’ Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S. 2, C.50, s. 37-95.
• Selanik, Atakan Adem & Bayram, Orkun & Talay Değirmenci, Işılay (2018) ‘Viyana Satım Antlaşması’nın (CISG) Tarihsel Gelişimi ve Uygulama Alanı’ Gaziantep University Journal of Social Sciences, S:4, C:17, s. 1353-1367. Suluk, Cahit (2018) ‘6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun Getirdiği Yenilikler’ Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, S.1, C.4, s. 91-109.
• Suluk, Cahit (2001), ‘Avrupa Birliği ve Türk Hukukunda Tasarımların Kümülatif Olarak Korunması’ Ankara Barosu Fikri Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Dergisi, S.1, C.3, s. 43-72.
• Suluk, Cahit (2002) Avrupa Topluluğu Hukukunda Tasarımların Korunması - Topluluk Tasarımı, Ankara, Seçkin. Suluk, Cahit (2003) Tasarım Hukuku, Ankara, Seçkin.
• Suluk, Cahit, ‘Tasarım Hukukunda “Bilgilenmiş Kullanıcı” ve Uygulamada Bazı Sorunlar’: Arslan, Kaya & Ülgen Hüseyin & Okutan Nilsson, Gül (Editörler) (2003) Bilgi Toplumunda Hukuk Ünal Tekinalp’e Armağan, C. II, İstanbul, Beta, s. 387-395.
• Suluk, Cahit (2011) ‘Topluluk ve Türk Hukukunda Görünmeyen Tasarımlar’ İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, S. 1-2, C. 60, s. 205-219.
• Suluk, Cahit, ‘Sınai Mülkiyete İlişkin Hükümsüzlük Davalarında Mutlak Yeniliğin Bilirkişiler Tarafından Araştırılması’: Memiş, Tekin (Editör) (2010) Fikri Mülkiyet Hukuku Yıllığı, İstanbul, On İki Levha, s. 511-526.
• Suluk, Cahit & Orhan, Ali (2008) Uygulamalı Fikri Mülkiyet Hukuku, Cilt III, Ankara, Seçkin.
• Suluk, Cahit & Karasu, Rauf & Nal, Temel (2023) Fikri Mülkiyet Hukuku, 7. Baskı, Ankara, Seçkin.
• Şanlı, Cemal & Esen, Emre & Ataman-Figanmeşe, İnci (2023), Milletlerarası Özel Hukuk, 10. Baskı, İstanbul, Beta.
• Şehirali Çelik, Feyzan Hayal (2018) ‘Sınai Mülkiyet Hakkı Tescilinin Anlamı Üzerine -SMK m. 155 Vesilesiyle Bir İnceleme’ Banka ve Ticaret Hukuk Dergisi, S. 2, C. 34, s. 33-90.
• Şehirali Çelik, Feyzan Hayal (2012), ‘Tasarımların Ayırt Edicilik İncelemesinde Malzeme, Renk ve Desen Değişikliğinin Rolü’ Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, S:1, C:28, s. 5-37.
• Şehirali Çelik, Feyzan Hayal (2014) Tasarımların Haksız Rekabet Hükümlerine Göre Korunması: Fikrî Mülkiyet-Haksız Rekabet Hukuku İlişkisi Odaklı Bir İnceleme, Ankara, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü.
• Şehirali Çelik, Feyzan Hayal (2021), ‘Tescilsiz Tasarımlar Artık Haksız Rekabet Hükümleriyle Korunmayacak Mı? -Bir Yargıtay Kararının Düşündürdükleri’ Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, S:4, C:37, s. 27-86.
• Tarman, Zeynep Derya, ‘Türk Satım Hukukunda Yeni Bir Dönem: Viyana Satım Antlaşması’nın Milletlerarası Satım Sözleşmelerine Etkisi’: Yenidünya, A. Caner & Erkan, Mustafa & Asat, Rayhan (Editörler) (2013) İpek Yolu Canlanıyor Türk-Çin Hukuk Zirvesi, Ankara, Adalet, s. 169-186. (Kısaltılmış: Viyana Satım Anlaşması)
• Tarman, Zeynep Derya (2010) ‘Yabancılık Unsuru Taşıyan İş Sözleşmelerine Uygulanacak Hukuk’ Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S: 3, C: 59, s. 521-550. (Kısaltılmış: İş Sözleşmeleri)
• Tekinalp, Gülören (2004) Milletlerarası Özel Hukuk: Bağlama Kuralları, 8. Baskı, İstanbul, Beta.
• Tekinalp, Gülören & Uyanık Çavuşoğlu, Ayfer (2011) Milletlerarası Özel Hukuk Bağlama Kuralları, İstanbul, Vedat. Tekinalp, Ünal (2012) Fikrî Mülkiyet Hukuku, 5. Baskı, İstanbul, Vedat.
• Tiryakioğlu, Bilgin (1996) Taşınır Mallara İlişkin Milletlerarası Unsurlu Satım Akitlerine Uygulanacak Hukuk, Ankara, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları.
• Toker, Ali Gümrah (2005) 11 Nisan 1980 Tarihli Uluslararası Taşınır Mal Satımına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin (Viyana Sözleşmesi) Uygulama Alanı, Ankara, Seçkin. (Kısaltılmış: Uygulama Alanı)
• Toker, Ali Gümrah (2022) ‘5718 Sayılı Möhuk Çerçevesinde Telif Hakkına İlişkin Sözleşmenin Esasına Uygulanacak Hukuk’ Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, S.1, C.8, s. 51-74. (Kısaltılmış: Telif Hakkı)
• Toker, Ali Gümrah (2016) ‘Viyana Satım Sözleşmesi (CISG) Uyarınca Sözleşmenin Esaslı İhlâli’ Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, S. 1, C. 33, s. 213-250. (Kısaltılmış: Esaslı İhlal)
• Uluocak, Nihal (1989) Milletlerarası Özel Hukuk Dersleri, 2. Baskı, İstanbul Filiz.
• Uslu, Gülser Banu (2021), ‘Milletlerarası Tahkim Anlaşmasının Esasına Uygulanacak Hukuk’ Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S:1, C:7, s. 167-193.
• Ünal, Akın & Kalkan, Arif (2019) ‘Türk Hukukunda Ürün Sorumluluğu Üzerine Olan ve Olması Gereken Hukuka Dair Genel Düşünceler’ Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S. 39, s. 46.
• Vujinović, Nataša (2014) ‘The CISG’s Scope of Application Ratione Materiae with Regard to Software Transaction’ Zeitschrift für europarechtliche Studien, S: 4, C:17, s. 529-545.
• Yalçın Uslu, Merve Nur (2023) Protection Of AI-Generated Products And Examination Within The Context Of The European Union And Turkish Copyright Laws, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, Koç Üniversitesi.
• Yasaman, Hamdi (2012) Fikri ve Sınai Mülkiyet Hukuku, C.2, İstanbul, Vedat.
• Yıldırım, Zeynep (2013) ‘Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin (Viyana Satım Sözleşmesi) Uygulama Alanı’ Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S. 2, C. 17, s. 1061-1094.
• Yılmazsoy, Ebru (2022) ‘Fikri Mülkiyete İlişkin Haklara Uygulanacak Hukuk’ Terazi Hukuk Dergisi, S:185, C:17, s. 108-115. Zeytin, Zafer (2022) Milletlerarası Mal Satım Sözleşmeleri Hukuku CISG-Incoterms, 4. Baskı, Ankara, Seçkin.