TÜRK HUKUKUNDA SAMPLING: SES KAYITLARINDAN BÖLÜMLER KULLANILARAK YENİ ESER YARATMANIN TELİF HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Günümüzde müzik piyasasında oldukça sık kullanılan ve kısaca belirli bir ses kaydının bir bölümünün yeni bir ses kaydında mekanik veya dijital olarak kullanılması olarak tanımlanabilen sampling (örnekleme) tekniği uygulamada telif hakkı uyuşmazlıklarına konu olabilmektedir. Zira bu noktada izinsiz olarak yapılan örneklemeler eser sahibinin ve özellikle de fonogram yapımcılarının mali haklarını ihlal etme riski taşımaktadır. Dünya genelindeki telif hakkı sistemlerine bakıldığında, sampling tekniğinin ihlal yaratıp yaratmadığı açısından hukuki bir kesinliğin bulunmadığı görülmektedir. Nitekim ABD hukukunda bazı mahkemeler, sampling tekniği ile alınan en küçük ses parçalarının de minimis istisnası kapsamında kalabileceğini kabul ederken, bazıları ise de minimis istisnasının sampling tekniği açısından uygulanamayacağını savunmaktadır. AB hukukunda da ABAD tarafından verilmiş olan Pelham Kararı ile iki saniyelik kullanılan bir sample dahi çoğaltma işlemi olarak nitelendirilmiştir. Türk hukukunda ise doğrudan sampling tekniği ile ilgili bir yargı kararı bulunmamakla beraber konunun özellikle işleme ve çoğaltma hakkı kapsamında değerlendirilebileceği ve yine 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda yer alan iktibas serbestisi kapsamında ele alınabileceği söylenebilecektir. Bu sebeplerle çalışmada, sampling tekniğini telif hakkı kapsamında ele alan ABD ve AB hukukunda verilmiş önemli yargı kararları dikkate alınarak, Türk hukukunda konuya uygulanabilecek düzenlemeler incelenmiştir.

Sampling, which is widely used in the modern music industry may be defined as the mechanical or digital reproduction and incorporation of a portion of a pre-existing sound recording into a new sound recording, may give rise to copyright disputes in practice. This is due to the fact that unauthorized sampling entails the risk of infringing the economic rights of authors and, in particular, those of phonogram producers. Copyright systems around the world do not provide legal certainty as to whether the sampling technique constitutes an infringement. Indeed, while some U.S. courts hold that even the minimal portions of sound recordings obtained through sampling may fall within the scope of the de minimis exception, others maintain that the de minimis doctrine is not applicable to sampling disputes. In EU law, Court of Justice of the European Union (CJEU) ruled in its Pelham judgment that even a two-second sample can constitute an act of reproduction. With respect to Turkish law, although there is no judicial decision directly addressing music sampling, the issue may be assessed within the scope of the rights of adaptation and reproduction and may also be considered under the freedom of quotation (freedom of borrowing) regulated in Law No. 5846 on Intellectual and Artistic Works. In this respect, this study examines the provisions applicable under Turkish law by taking into account significant judicial decisions rendered in U.S. and EU law that address sampling within the framework of copyright law.