Hukuk Reformu Metinleri 5: Bonfils-Fauchille'in Manuel'i Türkçe'ye Nasıl Aktarılmalı? Ahmed Selahaddin ile Mahmud Esad Seydişehri Arasında Bir Tercüme ve Terim Tartışması

Abstract

Bu çalışma, son dönem Osmanlı hukuk dünyasının iki önemli ismi olan Ahmed Selahaddin Bey (1878-1920) ile Seydişehirli Mahmud Esad Efendi (1855-1918) arasında, II. Meşrutiyet'in ilk aylarında (1908-1909) gerçekleşen dikkate değer bir tercüme, terim ve metodoloji polemiğini bir araya getirmektedir. Tartışmanın odağını, Henry Bonfils ve Paul Fauchille'in kaleme aldığı Manuel de droit international public (droit des gens) adlı devletler hukuku alanındaki klasik eserin giriş (medhal) kısmının Türkçe'ye nasıl aktarılacağı meselesi oluşturmaktadır. [Özet ve anahtar kelimeler dijital arşiv çalışmaları kapsamında editörlük tarafından hazırlanmıştır.]

Keywords

• Devletler Hukuku
• Tercüme Metodolojisi
• Hukuk Terimleri
• Ahmed Selahaddin
• Mahmud Esad Seydişehrî
• İstişare Mecmuası

Ottoman Legal Reform Texts 5: How Should Bonfils-Fauchille's Manuel Be Translated Into Turkish? A Translation and Terminology Debate Between Ahmed Selahaddin and Mahmud Esad Seydişehri

Abstract

This study compiles the texts of a significant translation, terminology, and methodological polemic that took place during the initial months of the Second Constitutional Era (1908–1909) between two prominent figures of the late Ottoman legal realm: Ahmed Selahaddin Bey (1878–1920) and Seydişehirli Mahmud Esad Efendi (1855–1918). The core of the debate centers on how the introductory (medhal) section of Henry Bonfils and Paul Fauchille's Manuel de droit international public (droit des gens), a foundational textbook on public international law, should be translated into Turkish. [The English title, abstract and keywords were prepared by the editorial board during the digital archiving process.]

Keywords

• Public International Law
• Translation Methodology
• Legal Terminology
• Ahmed Selahaddin
• Mahmud Esad Seydişehrî
• İstişare Journal

References

1. [Editör Notu: Bu kaynakça, metindeki dipnotlar esas alınarak oluşturulmuştur. / Editor's Note: This bibliography was compiled based on the footnotes in the text.]
2. A[hmed] S[elahaddin], "Bibliyografi: Medhal-i Hukuk-ı Düvel", İstişare, nr. 13, 4 Kânun-ı evvel 1324 [17 Aralık 1908].
3. Ahmed Selahaddin, "Medhal-i Hukuk-ı Düvel Hakkında Tenkidât ve Mahmud Esad Efendi'ye Cevap", İstişare, nr. 15, 18 Kânun-ı evvel 1324 [31 Aralık 1908].
4. Ahmed Selahaddin, "Mahmud Esad Efendi Hazretlerine Cevabım", İstişare, nr. 17, 7 Kânun-ı sâni 1324 [20 Ocak 1909].
5. Ali Adem Yörük, "Hukuk Reformu Metinleri - Giriş", Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, sy. 21, 2016 Bahar.
6. Ali Adem Yörük (haz.), "Tarih-i İlm-i Hukuk", Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları, sy. 5, 2008 Bahar.
7. Cemil Bilsel, "Devletler Hukuku Mu? Devletler Arası Hak mı?", İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, VI/4, 1940.
8. Cemil Bilsel, "Rahmetli Ahmet Salâhaddin", Hukuk Dünyası, sy. 4, Ocak-Şubat 1945.

9. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Manuel de droit international public (droit des gens), dördüncü baskı, Paris, 1905.
10. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Hukuk-ı Umumiye-i Düvel - Medhal, mütercimi: Ahmed Selahaddin, İstanbul, Matbaa-i Jirayir-Keteon, 1325.
11. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, Birinci Kısım, trc. Ahmed Selahaddin, İstanbul, Matbaa-i Jirayir-Keteon, 1325.
12. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, İkinci Kısım, trc. Mehmed Cemil, İstanbul, Matbaa-i Jirayir-Keteon, 1325.
13. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Telhis-i Hukuk-ı Düvel - Medhal, mütercimi: Ahmed Selahaddin, mulahhısı: Abdullah Niyazi, Dersaadet, Necm-i İstikbal Matbaası, 1326.
14. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, Dördüncü Kısım, trc. Ahmed Selahaddin, İstanbul, Tefeyyüz Kitaphanesi - Matbaa-i Jirayir-Keteon, 1326.
15. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, Üçüncü Kısım, trc. Mehmed Cemil, Dersaadet, Mürettibîn-i Osmaniye Matbaası, 1328.
16. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, Beşinci Kısım (Hukuk-ı Harb, Birinci Kısım), trc. Mehmed Cemil, Dersaadet, Tefeyyüz Kitaphanesi - Keteon Bedrosyan Matbaası, 1328.
17. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, Altıncı Kısım (Hukuk-ı Harb, Muharebât-ı Bahriye), trc. Ahmed Selahaddin, Dersaadet, Kasbar Matbaası, 1328.
18. Henry Bonfils - Paul Fauchille, Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, Yedinci Kısım (Hukuk-ı Harbden Bî-taraflık), trc. Ahmed Selahaddin, Dersaadet, Tefeyyüz Kitaphanesi - Araks Matbaası, 1329.
19. Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, Vesâik Kısmı (Devlet-i Osmaniyeye taalluk eden hukuk-ı düvelce haiz-i ehemmiyet olan muahedât ve mukavelât-ı düveliye), câmi ve mürettibi: Ahmed Selahaddin, İstanbul, Matbaa-i Jirayir-Keteon, 1328.
20. İsmail Kara, "Değişen Din ve Dünya Anlayışlarının Bir Kitaba, Mızraklı İlmihal'e Yansımaları Üzerine Birkaç Not", Müteferrika, sy. 54, Kış 2018/2.
21. Mahmud Esad İbn Emin Seydişehrî, Hukuk-ı Düvel - Medhal, İstanbul, Matbaa-i Osmaniye, 1326 [1908].
22. Mahmud Esad ibn Emin Seydişehrî, Hukuk-ı Hususiye-i Düvel, İzmir, M. Nikolaydi Matbaası, 1312.
23. Mahmud Esad, "Medhal-i Hukuk-ı Düvel", İstişare, nr. 14, 11 Kânun-ı evvel 1324 [24 Aralık 1908].
24. Mahmud Esad, "Medhal-i Hukuk-ı Düvel", İstişare, nr. 16, 1 Kanun-ı sâni 1324 [14 Ocak 1909].
25. Mahmut Esat Bozkurt, Devletler Arası Hak, Ankara, Recep Ulusoğlu Basımevi, 1940.