Review

Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması

Number: 1 August 27, 2026
EN TR

Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması

Abstract

Günümüzde yaşlı bireylerin nüfusundaki artış, küresel düzeyde önemli bir halk sağlığı sorunu olarak dikkat çekmektedir. Sağlık hizmetlerinde kaydedilen ilerlemeler, tedavi yöntemlerindeki gelişmeler ve hastalıkların kontrol altına alınmasına yönelik uygulamalara rağmen, yaşlanma süreci bireylerin vücut yapı ve fonksiyonlarında çeşitli değişikliklere yol açmaktadır. Bu değişiklikler arasında bilişsel fonksiyonlarda meydana gelen bozulmalar, yaşlanmanın en belirgin etkilerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Her ne kadar yaşa bağlı bilişsel değişiklikler belirli ölçülerde normal kabul edilse de, bu değişiklikler sıklıkla demans ve diğer nörodejeneratif hastalıkların erken belirtileri olabilmektedir. Bu nedenle yaşlı bireylerde bilişsel fonksiyonların kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi, olası bilişsel bozuklukların erken tanılanması, uygun tedavi planlarının oluşturulması ve hastalık yönetiminin etkin şekilde sağlanması açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu derlemenin amacı, yaşlı bireylerde bilişsel işlevlerin değerlendirilmesinde kullanılan yöntemleri ve klinik uygulamalarda sıklıkla başvurulan değerlendirme araçlarını sistematik bir şekilde incelemektir. Ayrıca çalışma, Türkiye’de yaşlı bireylerin bilişsel durumlarını belirlemek amacıyla klinisyenler tarafından yaygın olarak kullanılan ölçme araçlarını detaylı biçimde ele alarak uygulama süreçlerine ışık tutmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Bilişsel bozukluk, yaşlı bireyler, tarama testleri, demans

Keywords

Supporting Institution

Yoktur.

Ethical Statement

Gerekmemektedir.

Thanks

Yoktur.

References

  1. 1. Kahveci MM, Yeniçeri N. (2023). Değişen dünyada yaşlılık. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 593-599.
  2. 2. Hall GS. (2006). Senescence: The last half of Life. American Journal of Public Health, 96(7), 1160-1162.
  3. 3. Bardi, U.; Perini, V. Declining trends of Healthy Life Years Expectancy (HLYE) in Europe. https://tinyurl.com/y6w2pzdv (Erişim Tarihi 04 Eylül 2024).
  4. 4. Deary, I. J., Corley, J., Gow, A. J., Harris, S. E., Houlihan, L. M., Marioni, R. E., et al. (2009). Age-associated cognitive decline. British medical bulletin, 92(1), 135-152.
  5. 5. Denny, K. G., Chan, M. L., Gravano, J., Harvey, D., Meyer, O. L., Huss, O., & Farias, S. T. (2023). A randomized control trial of a behavioral intervention for older adults with subjective cognitive complaints that combines cognitive rehabilitation strategies and lifestyle modifications. Aging, Neuropsychology, and Cognition, 30(1), 78-93.
  6. 6. Bağlar Yılmaz, G. (2021). Covıd-19 sürecinin uyku kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi ve bilişsel dikkat kilitlenmesi (CAS) bağlamında değerlendirilmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Kent Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İSTANBUL.
  7. 7. Arı, F. A. (2021). Bilişsel şemalar ve bağlanma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(4), 1823-1834.
  8. 8. Townsend, M. C., & Morgan, K. I. (2017). Psychiatric mental health nursing: Concepts of care in evidence-based practice. FA Davis.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geriatrics and Gerontology

Journal Section

Review

Publication Date

August 27, 2026

Submission Date

April 29, 2025

Acceptance Date

November 11, 2025

Published in Issue

Year 2026 Number: 1

APA
Aydemir, M., Özata Değerli, M. N., & Altuntaş, O. (2026). Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine, 1, 36-50. https://izlik.org/JA47TM82ZG
AMA
1.Aydemir M, Özata Değerli MN, Altuntaş O. Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine. 2026;(1):36-50. https://izlik.org/JA47TM82ZG
Chicago
Aydemir, Mürüvvet, Medine Nur Özata Değerli, and Onur Altuntaş. 2026. “Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması”. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine, no. 1: 36-50. https://izlik.org/JA47TM82ZG.
EndNote
Aydemir M, Özata Değerli MN, Altuntaş O (August 1, 2026) Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine 1 36–50.
IEEE
[1]M. Aydemir, M. N. Özata Değerli, and O. Altuntaş, “Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması”, Turkish Journal of Healthy Aging Medicine, no. 1, pp. 36–50, Aug. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA47TM82ZG
ISNAD
Aydemir, Mürüvvet - Özata Değerli, Medine Nur - Altuntaş, Onur. “Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması”. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine. 1 (August 1, 2026): 36-50. https://izlik.org/JA47TM82ZG.
JAMA
1.Aydemir M, Özata Değerli MN, Altuntaş O. Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine. 2026;:36–50.
MLA
Aydemir, Mürüvvet, et al. “Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması”. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine, no. 1, Aug. 2026, pp. 36-50, https://izlik.org/JA47TM82ZG.
Vancouver
1.Mürüvvet Aydemir, Medine Nur Özata Değerli, Onur Altuntaş. Yaşlı Bireylerde Bilişsel Fonksiyonların Değerlendirilmesi: Derleme Çalışması. Turkish Journal of Healthy Aging Medicine [Internet]. 2026 Aug. 1;(1):36-50. Available from: https://izlik.org/JA47TM82ZG