Araştırma Makalesi

Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi

Cilt: 5 Sayı: 2 31 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Alp-Himalaya deprem kuşağı üzerinde yer alan Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan, yüksek sismik risk taşıyan ülkeler arasında bulunmaktadır. Bu coğrafi konum, söz konusu ülkeleri deprem, sel ve kuraklık gibi çeşitli doğal afetlere karşı oldukça hassas hale getirmektedir. Bu çalışma, Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın afet yönetim sistemlerini karşılaştırmalı bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanılmış olup, dört ülkenin afet yönetim yapıları, karşılaştıkları afet türleri ve afetlerin toplumsal ve ekonomik etkileri literatür üzerinden değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, dört ülkede de deprem, sel ve kuraklık gibi afetlerin görülme riski yüksektir. İran ve Türkiye’de depremler en yıkıcı afet türü olarak öne çıkarken, Pakistan’da seller, Afganistan’da ise hem depremler hem de kuraklık daha belirgin afet türleridir. Afet yönetim sistemleri açısından Türkiye’nin kurumsallaşma ve mevzuat bakımından daha gelişmiş olduğu, İran’ın merkeziyetçi ancak gelişmekte olan bir sistem izlediği, Pakistan’ın büyük afetler sonrası kapasitesini artırdığı, Afganistan’ın ise siyasi istikrarsızlık ve ekonomik yetersizlikler nedeniyle daha kırılgan olduğu belirlenmiştir. Afetler yalnızca fiziksel kayıplara değil, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarda da önemli etkilere sahiptir. Yoksulluk, düşük eğitim düzeyi, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve yetersiz sigorta sistemleri afetlere karşı kırılganlığı artıran temel faktörlerdir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afghanistan National Disaster Management Authority. (2011). Law on national disaster response, management and preparedness. Government of the Islamic Republic of Afghanistan. http://ndmis.andma.gov.af/en/reports
  2. Akhundzadah, N. A. (2025). Earthquake risk severity and urgent need for disaster management in Afghanistan. GeoHazards, 6(1), 9. https://doi.org/10.3390/geohazards6010009
  3. Alipour, F., Khankeh, H., Fekrazad, H., Kamali, M., Rafiey, H., & Ahmadi, S. (2015). Social issues and post-disaster recovery: A qualitative study in an Iranian context. International Social Work, 58(5), 689-703. https://doi.org/10.1177/0020872815584426
  4. Augustine, J., Kokkammadathil, V. C., & Manikoth, R. M. (2019). Disaster preparedness among households in the Badakhshan Province in Afghanistan: A baseline evaluation study. Asian Social Work and Policy Review, 13(2), 128-140. https://doi.org/10.1111/aswp.12163
  5. Bashiri, Y. (2021). İran’da afet yönetimin teşkilatlanması. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 58-71. https://doi.org/10.47130/bitlissos.1006004
  6. Centre for Research on the Epidemiology of Disasters. (2026). 2025 disasters in numbers. https://reliefweb.int/report/world/2025-disasters-numbers
  7. Centre for Research on the Epidemiology of Disasters. (2026). EM-DAT: The international disaster database (Version 2026-04-03) [Data set]. https://www.emdat.be
  8. Digital Rights Foundation. (2026). Combatting flood misinformation in Pakistan: Generative AI and platform accountability in the age of climate crisis. https://digitalrightsfoundation.pk/document/combatting-flood-misinformation-in-pakistan/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İktisat (Diğer), Politika ve Yönetim (Diğer), Sosyal Gelişim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

29 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

9 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çiftçi, N., & Kocabaş, S. (2026). Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi. Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 402-420. https://izlik.org/JA28ZF59EK
AMA
1.Çiftçi N, Kocabaş S. Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi. TJSS. 2026;5(2):402-420. https://izlik.org/JA28ZF59EK
Chicago
Çiftçi, Nisanur, ve Sıla Kocabaş. 2026. “Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi”. Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi 5 (2): 402-20. https://izlik.org/JA28ZF59EK.
EndNote
Çiftçi N, Kocabaş S (01 Temmuz 2026) Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi. Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi 5 2 402–420.
IEEE
[1]N. Çiftçi ve S. Kocabaş, “Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi”, TJSS, c. 5, sy 2, ss. 402–420, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28ZF59EK
ISNAD
Çiftçi, Nisanur - Kocabaş, Sıla. “Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi”. Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi 5/2 (01 Temmuz 2026): 402-420. https://izlik.org/JA28ZF59EK.
JAMA
1.Çiftçi N, Kocabaş S. Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi. TJSS. 2026;5:402–420.
MLA
Çiftçi, Nisanur, ve Sıla Kocabaş. “Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi”. Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi, c. 5, sy 2, Temmuz 2026, ss. 402-20, https://izlik.org/JA28ZF59EK.
Vancouver
1.Nisanur Çiftçi, Sıla Kocabaş. Türkiye, İran, Pakistan ve Afganistan’ın Afet Yönetim Sistemleri ile Afet Kaynaklı Kayıpların ve Etkilerin Karşılaştırmalı Analizi. TJSS [Internet]. 01 Temmuz 2026;5(2):402-20. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28ZF59EK