Research Article

Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri

Number: 12 December 30, 2025
TR EN

Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri

Abstract

Bu makalenin amacı, palyatif bakım sürecinde sunulan manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerini, yaşamın son evresinde ortaya çıkan çok boyutlu ihtiyaçlar bağlamında psiko-teolojik bir perspektiften teorik olarak temellendirmektir. Dolayısıyla bu makalede, palyatif bakım hizmetlerinin yalnızca biyolojik ya da klinik değil, aynı zamanda psiko-sosyo-teolojik düzeyde çok disiplinli bir müdahale alanı sunduğu kabulünden hareketle; bireyin ölümle yüzleşme sürecinde karşılaştığı varoluşsal sorgulamalar, manevi kırılmalar ve anlam boşluklarının nasıl yeniden yapılandırılabileceği derinlemesine ele alınmıştır. Makale kapsamında, palyatif bakımın teorik çerçevesine, Türkiye’deki kurumsal palyatif bakım uygulamalarına, ekip temelli manevi danışmanlık ve rehberlik modelinin yapısına ve psiko-teolojik yaklaşımlarla şekillenen spiritüel müdahale alanlarına odaklanılmıştır. Bu çerçevede, sağlık sisteminin kurumsal yapıları içerisindeki çok disiplinli palyatif bakım ekibi yaklaşımında manevi danışmanın rolü, farklı ülkelerdeki uygulamalarla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; sahadaki manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri ile bu hizmetlerin etik ve kültürel boyutları detaylandırılmıştır. Manevi danışmanlık ve rehberliğin palyatif bakım özelinde hastaların inanç sistemine duyarlı, kültürel olarak bütünleşik ve etik ilkelerle uyumlu bir psiko-spiritüel müdahale biçimi olarak yeniden tanımlandığı vurgulanmıştır. Terminal dönem hastalarının manevi dayanıklılık düzeylerinin desteklenmesi, anlam arayışlarının yönlendirilmesi ve metafizik umut yapılarının güçlendirilmesi gerektiği, disiplinlerarası verilerle temellendirilmiştir. Sonuç olarak makalede, palyatif bakımdaki manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin psiko-teolojik temellerinin ‘(i) varoluşsal sorun alanları, (ii) Tanrı veya başkaları tarafından terk edilmişlik duygusu, (iii) Tanrı’ya veya diğerlerine yönelik öfke duygusu, (iv) Tanrı’yla ilişki hakkındaki sorun alanları, (v) çatışan veya sorgulanan inanç sistemleri, (vi) çaresizlik ve umutsuzluk duygusal durumu, (vii) kayıp ve yas, (viii) suçluluk ve utanç duyguları, (ix) uzlaşma duygusu, (x) yalıtılmışlık, (xi) sadece dine özgü nedenler, (xii) dinsel ve manevi mücadele, (xiii) Tanrı tasavvurunun yeniden yapılandırılması, (xiv) günahkârlık duygusu ve tövbe etmek, (xv) affetmek, (xvi) hastalığın teo-terapötik anlamlandırılması, (xvii) ölümün kabulü ve ölüme hazırlık, (xviii) ölüm kaygısıyla başa çıkmak, (xix) ölüm ötesine ilişkin inanç ve tutumların gelişimi, (xx) dinsel ve manevi krizlerin çözülmesi ve inanç ile maneviyatın güçlendirilmesi’ gibi çok boyutlu psiko-teolojik örüntüyle biçimlenen bir zemin üzerine oluştuğu vurgulanmıştır.

Keywords

References

  1. Aslan, Y. (2020). Türkiye’de ve dünyada palyatif bakım modellerine genel bakış. Anadolu Güncel Tıp Dergisi, 2(1), 19-27.
  2. Bag, B. (2012). Almanya örneğinde sağlık sisteminde palyatif bakım uygulamaları. Türk Onkoloji Dergisi, 27(3), 142-149.
  3. Balboni, M. J., Sullivan, A., Amobi, A., Phelps, A. C., Gorman, D. P., Zollfrank, A., Peteet, J. R., Prigerson, H. G., VanderWeele, T. J., & Balboni, T. A. (2013). Why is spiritual care infrequent at the end of life? Spiritual care perceptions among patients, nurses, and physicians and the role of training. Journal of Clinical Oncology, 31(4), 461–467.
  4. Balboni, M. J., Sullivan, A., Enzinger, A. C., Epstein-Peterson, Z. D., Tseng, Y. D., Mitchell, C., & Balboni, T. A. (2014). Nurse and phy-sician barriers to spiritual care provision at the end of life. Journal of Pain and Symptom Management, 48(3), 400-410.
  5. Balboni, T. A., Vanderwerker, L. C., Block, S. D., Paulk, M. E., Lat-han, C. S., Peteet, J. R., & Prigerson, H. G. (2007). Religiousness and spiritual support among advanced cancer patients and associations with end-of-life treatment preferences and quality of life. Journal of Clinical Oncology, 25(5), 555-560.
  6. Balboni, T., Balboni, M., Paulk, M. E., Phelps, A., Wright, A., Pe-teet, J., & Prigerson, H. (2011). Support of cancer patients' spiritual needs and associations with medical care costs at the end of life. Cancer, 117(23), 5383-5391.
  7. Bausewein, C., Roller, S., & Voltz, R. (Eds.). (2018). Leitfaden palliative care: Palliativmedizin und hospizbetreuung. Elsevier Health Sciences.
  8. Best, M. C., Vivat, B., & Gijsberts, M. J. (2023). Spiritual care in palliative care. Religions, 14(3), 320.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Counselling Psychology

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2025

Submission Date

August 4, 2025

Acceptance Date

October 28, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 12

APA
Koç, M. (2025). Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri. Türk Manevi Danışmanlık Ve Rehberlik Dergisi, 12, 213-294. https://doi.org/10.56432/tmdrd.1757749
AMA
1.Koç M. Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi. 2025;(12):213-294. doi:10.56432/tmdrd.1757749
Chicago
Koç, Mustafa. 2025. “Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık Ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri”. Türk Manevi Danışmanlık Ve Rehberlik Dergisi, nos. 12: 213-94. https://doi.org/10.56432/tmdrd.1757749.
EndNote
Koç M (December 1, 2025) Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi 12 213–294.
IEEE
[1]M. Koç, “Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri”, Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi, no. 12, pp. 213–294, Dec. 2025, doi: 10.56432/tmdrd.1757749.
ISNAD
Koç, Mustafa. “Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık Ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri”. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi. 12 (December 1, 2025): 213-294. https://doi.org/10.56432/tmdrd.1757749.
JAMA
1.Koç M. Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi. 2025;:213–294.
MLA
Koç, Mustafa. “Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık Ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri”. Türk Manevi Danışmanlık Ve Rehberlik Dergisi, no. 12, Dec. 2025, pp. 213-94, doi:10.56432/tmdrd.1757749.
Vancouver
1.Mustafa Koç. Palyatif Bakımda Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetlerinin Psiko-Teolojik Temelleri. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi. 2025 Dec. 1;(12):213-94. doi:10.56432/tmdrd.1757749

Cited By

Turkish Journal for the Spiritual Counselling and Care (TJSCC) is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC).