ÇAĞDAŞ CAMİ MİMARİSİNDE DOĞAL AYDINLATMANIN KUTSAL IŞIK OLARAK KULLANILMASI

Lighting is a crucial element in spatial design. Spaces designed with thoughtful lighting can convey a multitude of messages to the users. Within religious structures, the use of light as a design element in interiors is significant. Particularly, the role of natural light in assuming the role of 'sacred light' in interiors can enhance the perception of religious structures for users. In contemporary mosque designs, natural light is often seen as a design parameter and utilized as sacred light. However, there are criteria to be considered when using natural light as sacred light. Studies indicate that the surface from which natural light emanates, the method used to introduce this light into the interior, the light-shadow interplay it creates within the space, the surfaces it highlights, and the type and characteristics of the natural light used are important. Consequently, necessary criteria have been identified for using natural light as sacred light. Following this, contemporary mosques constructed within the scope of contemporary mosque architecture have been selected as examples where data could be obtained, and many studies have been conducted. The sample includes Sancaklar Mosque, Şakirin Mosque, Marmara Theology Mosque, Etimesgut Mosque, and TBMM Mosque. Data about these structures have been compiled. In the evaluation section, a comparative analysis of the criteria necessary for using natural light as sacred light in these structures has been conducted. The findings from these evaluations are explained in the conclusion section of the study.

Aydınlatma mekân tasarımında önemli bir unsurdur. Aydınlatma düşünülerek kurgulanan mekanlarda kullanıcılara birçok mesaj verilebilmektedir. Dini yapılar kapsamında da ışığın iç mekânda tasarım unsuru olarak kullanılması önemli bir husustur. Özellikle doğal ışığın iç mekânda kutsal ışık rolünü üstlenmesi ile dini yapıların iç mekân algısı kullanıcılar üzerinde güçlendirilebilmektedir. Günümüzde çağdaş cami tasarımlarında özellikle doğal ışık, iç mekânda bir tasarım parametresi olarak görülmekte ve kutsal ışık olarak kullanılmaktadır. Ancak doğal ışığı kutsal ışık olarak kullanmak için dikkat edilmesi gereken kriterler de bulunmaktadır. Araştırmalar kapsamında kutsal ışık olarak değerlendirilebilecek doğal ışığın geldiği yüzey, yüzeyden gelen ışığın iç mekâna alınması esnasında kullanılan yöntem, ışığın iç mekânda oluşturduğu ışık-gölge durumu ve iç mekânda vurguladığı yüzeyler, kullanılan doğal ışığın türü ve özellikleri önemlidir. Bu sebeple doğal ışığın kutsal ışık olarak kullanılması için gerekli kriterler tespit edilmiştir. Ardından çağdaş cami Mimarisi kapsamında inşa edilmiş ve yapılar hakkında verilerin elde edilebileceği daha önce haklarında birçok çalışmanın bulunduğu örnekler belirlenerek örneklem oluşturulmuştur. Örneklem; Sancaklar Cami, Şakirin Cami, Marmara İlahiyat Cami, Etimesgut Cami ve TBMM Cami’leri olarak belirlenmiştir. Yapılar hakkında elde edilen veriler aktarılmıştır. Değerlendirme bölümünde ise yapılarda doğal ışığın kutsal ışık olarak kullanımında dikkat edilmesi gereken kriterlerin kıyaslanarak incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen değerlendirmelerden elde edilen veriler ise çalışmanın sonuç bölümünde açıklanmıştır.