GÖRSEL DİLİN DÖNÜŞÜMÜ: MİMARLIK DERGİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Year 2026, Volume: 16 Issue: 1, 84 - 94, 01.01.2026

Hande Yıldırım , Serap Faiz Büyükçam

https://doi.org/10.7456/tojdac.1797625

Abstract

Görsel tasarım; bir fikri, kavramı ya da konuyu estetik ve işlevsel açıdan etkili bir biçimde sunma süreci olarak tanımlanmaktadır. İçerik ile biçimsel dil arasında köprü kuran görsel tasarım, iletimi güçlendiren önemli bir iletişim aracıdır. Bu çalışmada Türkiye Mimarlar Odası’nın yayın organı olan Mimarlık dergisinin kapaklarını görsel tasarım ilkeleri bağlamında analiz etmek amaçlanmıştır. Çalışmanın hedefi ise görsel ifade biçiminin zaman içerisindekini değişimi ortaya koyularak Türkiye’deki mimarlık yayıncılığının görsel hafızasını okumaktır. Veri toplama aşamasında nitel tekniklerden doküman taraması gerçekleştirilmiş olup 118 adet dergi kapağı çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde yayın yılına ilişkin temsilleri tespit etmek ve biçimsel değişimlerini karşılaştırmaya imkan sunması için her yılın ilk ve son sayısı çalışmaya dâhil edilmiştir. Verilerin analizinde görsel tasarım ilkeleri doğrultusunda içerik analizleri gerçekleştirilmiştir. Dergi kapaklarında yer alan görsel öğeler tematik olarak kodlanarak puanlanmıştır. Kodlamalar ile biçimsel süreklilik ve kırılma noktalarını ortaya koyularak dönem karşılaştırmaları yapılmıştır. Ardından dergi kapaklarında yer alan görsel türleri ve içeriklerinin yüzdelik dağılımları hesaplanarak tanımlayıcı istatistiki analizleri gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak derginin kapak tasarımlarında görsel tasarım ilkelerinin zaman içinde belirgin bir dönüşüm geçirdiğini görülmüştür. Dergi kapaklarının görsel tasarım ilkeleriyle temsilinde, yayın hayatına başladığı ilk 20 yıllık dönem öne çıkmaktadır. Sonraki yıllarda ise kırılma ve gerilemelerin etkisiyle görsel tasarım ilkeleri daha örtük biçimde uygulanmıştır.

Keywords

Görsel Tasarım , Tasarım İlkeleri , Mimarlık Yayıncılığı , Kapak Tasarımı

VISUAL LANGUAGE TRANSFORMATION: AN EVALUATION OF MİMARLIK JOURNAL

Abstract

Visual design, which bridges the gap between content and formal language, is an important communication tool that strengthens communication. In this study, it is aimed to analyse the covers of Mimarlık journal, the publication organ of the Chamber of Architects of Turkey, in the context of visual design principles. In the data collection phase, document scanning from qualitative techniques was performed and 118 journal covers constitute the sample of the study. In the selection of the sample, the first and last issue of each year were included in the study in order to determine the representations related to the year of publication and to allow comparison of stylistic changes. In the analysis of the data, content analyses were carried out in line with the principles of visual design. The visual elements on the journal covers were thematically coded and scored. Period comparisons were made by revealing the formal continuity and break points with the coding. Then, descriptive statistical analyses were performed by calculating the percentage distributions of the visual types and contents on the journal covers. As a result, in the representation of journal covers with visual design principles, the first 20-year period in which the journal started its publishing life stands out.

Keywords

Visual Design , Design Principles , Architectural Publishing , Cover Design

References

• Altınoluk, Ü. (2001). Mimarlık periyodiklerinden Tasarım dergisi. Mimarlık, s. 46.
• Atalayer, F., & Üstün, B. (2000). Temel tasarım eğitim ve öğretimi. Mimarlık Dergisi, 51-52.
• Aydın Altay, S., & Özkan Koç, E. (2022). Ülkü dergisi kapak tasarımları: Cumhuriyet ideolojisinin görsel temsili. Sanat Tarihi Dergisi, s. 1341-1369.
• Aydıntan, E., & Sağsöz, A. (2009). Grafik tasarım ve iç mekan. Trabzon: Mimarlar Odası Trabzon Şubesi Yayınları.
• Balaban Varol, E., & Varol, A. (2023). Temel sanat eğitimi dersi öğrenim çıktılarının temel tasarım ilkeleri bağlamında analizi. JASS Studies–The Journal of Academic Social Science Studies, 183-196.
• Becer, E. (2008). İletişim ve grafik tasarım. Ankara: Dost Kitabevi.
• Ching, F. (2011). İç mekan tasarımı. YEM Yayınevi.
• Civcir, E. (2015). Temel tasarım ve tasarım İlkeleri. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
• Çaydere, O. (2016). Grafik tasarım eğitiminde temel tasarım eğitiminin önemi. Fine Arts, 93-97.
• Çelik, R., & Cebe, F. (2021). Görsel iletişimde dergi kapakları: "Kafkaokur" örneği. Balkan and Near Eastern Social Sciences", pp. 68-76.
• Divanlıoğlu, D. (1997). Temel tasar. İstanbul: Birsen Yayınevi.
• Ercanlı, Ç., & Savaşır, G. (2019). Arkitekt üzerinde(n) "yeni mimari"nin kimlik fotoğrafları. Mimarlık, s. 74-78.
• Hasol, D. (2001). Mimari yayıncılığın son 40 yılına değinmeler ve Yapı dergisi. Mimarlık, s. 42-43.
• Hulten, C. (2006). The “architecture” of capital accounting: Basic design principles. D. Jorgenson, J. S. Landefeld, & W. Nordhaus içinde, A new architecture for the US national accounts. University of Chicago Press.
• Kartal, H. (2025). Görsel iletişim tasarımı ve görsel tasarım alanlarında yazılan tez çalışmalarının bibliyometrik analizi. Sanat ve Tasarım Dergisi, 223-239.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
• Mimarlık. (2025, Ekim 5 ). Mimarlık Dergisi Arşiv. http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=arsiv adresinden alındı
• Özkader, G., & Söğüt, M. (2025). Mobilya tasarımında temel tasarım ilkelerinin kullanılması. Mimarlık ve yaşam, 35-56.
• Sarıoğlu Erdoğan, G. P. (2016). Temel tasarım eğitimi: Bir ders planı örneği. Planlama, 7-19.
• Seylan, A. (2005). Temel tasarım. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Soğukkuyu, B. (2020). Analysis of cover designs of art books published in Turkey. International Journal of Human Sciences, pp. 1323-1337.
• Türkoğlu, N. (2022). Evin anlam ve temsiliyetinin erken Cumhuriyet dönemi dergilerinden "çocuk haftası" (1943-1964) dergi kapakları üzerinden okunması. Tasarım Kuram, s. 76-98.
• Türkün Dostoğlu, N. (2000). Mimarlık eğitiminde ilk yılın önemi. Mimarlık dergisi, 56-58.
• Usta, G., Özdemir, İ. M., Kuloğlu, N., Ustaömeroğlu, A. A., Beşgen, A., & Vural, S. (2000). Mimarlık eğitiminde temel tasarımın yeri. Mimarlık dergisi, 41-44.
• Ustaömeroğlu, A. (1998). Mimari analiz için temel tasarım öğe ve ilkelerinin kullanımı ile oluşturulan estetik ağırlıklı bir yöntem araştırması (. Doktora tezi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Yazıcıoğlu, P. (2017). Temel tasarım. İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık. Yenilmez, O. (2022). Çağdaş eğitim yapılarının temel tasarım prensipleri kapsamında incelenmesi. Beykent Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Yıldırım Coruk, İ. (2023). Modern mimari yapılar üzerinden temel tasarım ilkelerini okumak. IDA, 99-119.