HALKLA İLİŞKİLERDE YAPAY ZEKÂ OKURYAZARLIĞI: TÜRKİYE'DEKİ HALKLA İLİŞKİLER UYGULAYICILARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Abstract
Üretken yapay zekâ araçları halkla ilişkiler uygulayıcılarının gündelik iş pratiklerine hızla yerleşmekte, bu araçları anlama, kullanma ve değerlendirme becerisi mesleki bir gereklilik hâline gelmektedir. Bu çalışma Türkiye'deki halkla ilişkiler uygulayıcılarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini ve kullanım alışkanlıklarını saptamayı amaçlamaktadır. 2026 yılı içerisinde farklı sektörlerden 330 uygulayıcıya, Karaoğlan Yılmaz ve Yılmaz (2023) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği uygulanmıştır. Veriler parametrik olmayan analizlerle değerlendirilmiştir. Okuryazarlık profili boyutlar arasında asimetrik bir dağılım göstermektedir. Pratik uygulama puanları en yüksek, teknik anlama puanları en düşük düzeydedir. Eleştirel değerlendirme puanları ise bu ikisinin arasında yer almaktadır. Uygulayıcılar yapay zekâdan ağırlıklı olarak metin ve görsel oluşturma amaçlarıyla yararlanmakta, etkileşim ve veri analizi gibi stratejik alanlardaki kullanım düşük düzeyde kalmaktadır. Demografik ve mesleki değişkenlerin okuryazarlık düzeyleri üzerindeki belirleyici etkisi sınırlıdır ve kullanım çeşitliliği ile okuryazarlık arasında anlamlı düzeyde bir ilişkinin bulunmadığı görülmüştür.
Keywords
Halkla İlişkiler, Yapay Zekâ, Yapay Zekâ Okuryazarlığı, Üretken Yapay Zekâ
References
- Adi, A. (Ed.). (2023). Artificial intelligence in public relations and communications: Cases, reflections, and predictions. Quadriga University of Applied Sciences.
- Arrieta, A. B., Díaz-Rodríguez, N., Del Ser, J., Bennetot, A., Tabik, S., Barbado, A., García, S., Gil-López, S., Molina, D., Benjamins, R., Chatila, R., & Herrera, F. (2020). Explainable artificial intelligence (XAI): Concepts, taxonomies, opportunities and challenges toward responsible AI. Information Fusion, 58, 82–115. https://doi.org/10.1016/j.inffus.2019.12.012
- Bender, E. M., Gebru, T., McMillan-Major, A., & Shmitchell, S. (2021). On the dangers of stochastic parrots: Can language models be too big? Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency içinde (s. 610–623). Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/3442188.3445922
- Breakenridge, D. (2008). PR 2.0: New media, new tools, new audiences. FT Press.
- Brockhaus, J., Buhmann, A., & Zerfass, A. (2023). Digitalization in corporate communications: Understanding the emergence and consequences of CommTech and digital infrastructure. Corporate Communications: An International Journal, 28(2), 274–292. https://doi.org/10.1108/CCIJ-03-2022-0035
- Cetindamar, D., Kitto, K., Wu, M., Zhang, Y., Abedin, B., & Knight, S. (2024). Explicating AI literacy of employees at digital workplaces. IEEE Transactions on Engineering Management, 71, 810–823. https://doi.org/10.1109/TEM.2021.3138503
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. baskı). Lawrence Erlbaum Associates.
- Comrey, A. L., & Lee, H. B. (1992). A first course in factor analysis (2. baskı). Lawrence Erlbaum Associates.
- Cutlip, S. M., Center, A. H., & Broom, G. M. (2000). Effective public relations (8. baskı). Prentice Hall.
- Çağlayan, S. (2021). Yapay zekânın halkla ilişkilerin geleceğine etkisi: Türkiye’de halkla ilişkiler profesyonelleri ekseninde bir alan araştırması. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(2), 783–816. https://doi.org/10.19145/e-gifder.916684