Konteyner Kentlerde Kadın Olmak: Geçici Mekânlarda Kalıcı Yükler

Abstract

Bu araştırma, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve merkez üssü Kahramanmaraş olan depremler sonrasında Malatya ilinde konteyner kentlerde yaşamını sürdüren kadınların deneyimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, afet sonrası dönemde kadınların karşı karşıya kaldıkları psikolojik, fiziksel, sosyal ve ekonomik sorunlar ile başa çıkma yöntemleri nitel araştırma yöntemi ile incelenmiştir. Araştırma grubunu oluşturan 14 katılımcı, amaçlı örnekleme ve kartopu yöntemi ile belirlenmiş; veriler, katılımcıların deneyimlerini derinlemesine ortaya koymak amacıyla hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ve sosyo-demografik bilgi formu aracılığıyla elde edilmiştir. Toplanan veriler, tematik analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, kadınların geçici barınma alanlarından biri olan konteyner kentlerde barınma sorunları, ekonomik yetersizlik, sosyal izolasyon ve toplumsal cinsiyet temelli roller gibi çok boyutlu sorunlarla karşı karşıya olduklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca, katılımcıların yaşadıkları durumların; aile içi ilişkilerde çatışmalar, uyum sorunları, gelecek kaygısı, sosyal destek ağlarının zayıflaması ve umutsuzluk gibi birçok psikososyal sorunu beraberinde getirdiği tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, afet sonrası müdahale süreçlerinde toplumsal cinsiyet perspektifinin dikkate alınmasının gerekliliğine ve sosyal hizmet disiplininin afet yönetimi süreçlerindeki rollerinin güçlendirilmesinin önemine dikkat çekmektedir.

Keywords

• Deprem
• Kadın
• Belirsizlik
• Konteyner Kent
• Toplumsal Cinsiyet

Being a Woman in Container Cities: Permanent Burdens in Temporary Places

Abstract

This study aims to reveal the experiences of women living in container cities in Malatya following the earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023. In this context, the psychological, physical, social, and economic challenges faced by women in the post-disaster period, as well as their coping strategies, were examined using a qualitative research approach. The research group consisted of 14 participants, selected through purposive and snowball sampling methods. Data were collected using a semi-structured interview form and a socio-demographic information form, designed to capture participants’ experiences in depth. The collected data were analyzed using thematic analysis. The findings indicate that women in container cities—a form of temporary shelter—face multidimensional problems, including housing difficulties, economic insufficiency, social isolation, and gender-based roles. Moreover, the situations experienced by the participants were found to be associated with various psychosocial issues, such as family conflicts, adjustment difficulties, concerns about the future, weakened social support networks, and feelings of hopelessness. The conclusions highlight the necessity of incorporating a gender-sensitive perspective in post-disaster intervention processes and emphasize the importance of strengthening the role of the social work discipline in disaster management.

Keywords

• Earthquake
• Women
• Uncertainty
• Container City
• Gender

References

1. Akbal, A., & Taşbaş, S. (2024). Depremde kadın olmak: Osmaniye Düziçi çadır kent örneği. Kent Akademi Dergisi, 17(2), 651–666.
2. Altepe, Y. (2023). Dar alanlar, büyük sorunlar: Konteynerlerin içinde kayıp mahremiyet. Colemerg Haber. https://www.colemerghaber.com/dar-alanlar-buyuk-sorunlar-konteynerlerin-icinde-kayip-mahremiyet
3. Altıparmak, İ. B., & Birel, E. (2023). 6 Şubat 2023 depremi sonrasında sosyal yaşamın toplumsal cinsiyet bağlamında değerlendirilmesi: Nurdağı örneği. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 41(1), 113–134.
4. Altun, F. (2018). Afetlerin ekonomik ve sosyal etkileri: Türkiye örneği üzerinden bir değerlendirme. Sosyal Çalışma Dergisi, 2(1), 1–15.
5. Avdar, R., & Avdar, R. (2022). Türkiye’de yaşanan doğa kaynaklı afetlerin sosyo-ekonomik etkileri. Afet ve Risk Dergisi, 5(1), 1–12. https://doi.org/10.35341/afet.1032084
6. Aytaç, S., & Aydın, G. Ç. (2023). Depremin dezavantajlı gruplardan biri olan depremzede kadınlar üzerindeki psiko-sosyal etkisi: Nitel bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 11(1), 10–24.
7. Babuç, Z. T., & Gökçe, A. (2024). 6 Şubat deprem afetinin aile ve sosyal ilişkilere etkisi üzerine nitel bir analiz. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 8(3), 789–813.
8. Baltacı, A. (2017). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 1–15.

9. Başcıllar, M. (2021). Orduda sosyal hizmet: Terör gazilerinin ve aile üyelerinin yaşam deneyimleri, sorunları ve gereksinimleri (Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Hizmet Anabilim Dalı, Ankara).
10. Baykan, A. (2023). Deprem mağduru kadınlarda psikolojik etkiler ve fiziksel aktivitenin iyileştirici rolü: Sistematik bir derleme (analiz) (Yüksek lisans tezi). T.C. Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Disiplinlerarası Kadın ve Aile Çalışmaları Anabilim Dalı, Bursa.
11. Bıçakçı, A. B., & Ergüney Okumuş, F. E. (2023). Depremin psikolojik etkileri ve yardım çalışanları. Avrasya Dosyası, 14(1), 206–236.
12. Biçer Berktaş, E. (2025). Deprem afeti sonrasında konteyner kentte yaşayan evli kadınların yaşadıkları zorluklar ve baş etme kaynaklarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Gaziantep.
13. Bozkurt, V. (2023). Depremin toplumsal boyutu. Avrasya Dosyası, 14(1), 77–99.
14. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
15. Braun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589–597. https://doi.org/10.1080/2159676X.2019.1628806
16. Çetin Aydın, G., & Aytaç, S. (2023). Depremin dezavantajlı gruplardan biri olan depremzede kadınlar üzerindeki psiko-sosyal etkisi: Nitel bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(3), 2195–2218.
17. Çetintaş, A. (2025). Deprem sonrası korku ve kaygıların bazı değişkenler açısından incelenmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 35(2), 435–448.
18. Demirgöz Bal, M. (2014). Toplumsal cinsiyet eşitsizliğine genel bakış. KASHED, 1(1), 15–28.
19. Demirtaş-Madran, H. A. (2023). Afet sonrası psikolojik dayanıklılık ve güvenlik duygusu. Afet ve Risk Dergisi, 6(2), 112–127.
20. Doğanay, S. (2023). Depremzedelerin hayatı anlamlandırma ve yas süreçlerinde dinin rolü: Nitel bir araştırma. ULUM, 6(Özel Sayı), 157–190. https://doi.org/10.54659/ulum.1347634
21. Elmas, S., & Oral, G. (2023). Hatay’da afet sonrası ruh sağlığı: Nitel bir çalışma. Klinik Psikiyatri Dergisi, 26(1), 23–32. https://doi.org/10.5505/kpd.2023.41322
22. Engin, C., & Özdemir, A. F. (2024). Depremin sosyal, ekonomik ve iç göçe etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 15–26.
23. Erdoğan, B. (2023). Depremin sosyolojisi: 6 Şubat felaketinin toplumsal ve kültürel boyutları. TRT Akademi, 8(18), 718–725. https://doi.org/10.37679/trta.1306900
24. Karabacak Çelik, A. (2023). Deprem sonrası travma belirtileri, umut ve iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. TRT Akademi, 8(18), 574–591. https://doi.org/10.37679/trta.1275268
25. Kaymakçı, Y. S., & Aca, Z. (2024). Deprem’den Soma’ya: Yeni bir hayata başlama deneyimlerine ve algılarına ilişkin nitel bir çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 35(3), 421–444.
26. Lebni, J. Y., Khorami, F., Azar, F. E. F., Khosravi, B., & Safari, H. (2020). Experiences of rural women with damages resulting from an earthquake in Iran: A qualitative study. BMC Public Health, 20(1), 625. https://doi.org/10.1186/s12889-020-08752-z
27. Özdemir, A. F., & Engin, C. (2024). Depremin sosyal, ekonomik ve iç göçe etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(1), 15–26. https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1469029
28. Rajkumar, A. P., Premkumar, T. S., & Tharyan, P. (2008). Coping with the Asian tsunami: Perspectives from Tamil Nadu, India on the determinants of resilience in the face of adversity. Social Science & Medicine, 67(5), 844–853. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2008.05.014
29. Shultz, J. M., & Espinel, Z. (2014). Psychological impacts of natural disasters. In P. Bobrowsky (Ed.), Encyclopedia of natural hazards (pp. 779–791). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-4399-4_279
30. Sönmez, M. B. (2022). Depremin psikolojik etkileri, psikolojik destek ve korkuyla baş etme. TOTBİD Dergisi, 21, 337–344. https://doi.org/10.5578/totbid.dergisi.2022.46
31. Tüfekçi, A. (2024). Deprem sonrası ailelerin yaşadıkları psikososyal sorunlarla mücadelede sosyal destek ağlarının rolü: Kahramanmaraş örneği (Yüksek lisans tezi, T.C. Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aile Danışmanlığı Anabilim Dalı).
32. Türkmen, N. B. (2025). 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş (Pazarcık) merkezli deprem sonrası konteyner kentte kalan kadınların yaşam deneyimleri: Adıyaman ili örneği (Yüksek lisans tezi, T.C. Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kadın ve Aile Çalışmaları Disiplinlerarası Yüksek Lisans Programı).
33. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Nitel veri analizi. In A. Yıldırım & H. Şimşek (Eds.), Nitel araştırmanın bilimsel araştırma geleneği içindeki yeri (p. 37). Seçkin Yayıncılık.
34. Yılmaz, G. G. (2021). Afet ve gündelik hayatın dönüşümü. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub308.c1401
35. Yılmaz, A., & Kaya, H. (2022). Afet sonrası aile içi etkileşim ve ilişkiler. Psikolojik Danışmanlık ve Aile Terapisi Dergisi, 5(3), 102–118.
36. Yumbul, Ç., Wieling, E., & Çelik, H. (2018). Mother–child relationships following a disaster: The experiences of Turkish mothers living in a container city after the 2011 Van earthquake. Contemporary Family Therapy, 40(2), 237–248.
37. 911 Arama Kurtarma Derneği. (2022). Afet sonrası psikolojik travma ve toplumsal etkiler.