Veli, Öğretmen ve Öğrenci Perspektifinden Şiddet Algısı: Çok Boyutlu ve Karşılaştırmalı Bir Analiz

Abstract

Bu araştırmanın amacı ortaöğretim kademesindeki öğrenci, veli ve öğretmenlerin şiddet algılarını ev, okul, çevre ve dijital ortam boyutlarında karşılaştırmalı olarak incelemektir. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı çalışmaya, Balıkesir ili Bandırma ilçesinden 543 katılımcı dahil edilmiştir. Veriler, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen şiddet algısı anketleri aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma bulguları, tüm paydaşların fiziksel şiddet eylemlerini tartışmasız bir biçimde şiddet olarak tanımladığını, ancak şiddetin boyutu psikolojik, ekonomik ve siber alanlara kaydıkça algıların bulanıklaştığını göstermektedir. Velilerin ev içi disiplin yöntemlerini, öğretmenlerin ise sınıfta bağırmayı birer eğitsel araç olarak normalleştirerek şiddet tanımının dışında tuttukları saptanmıştır. Öğrencilerin ise yetişkinlere kıyasla şiddeti normalleştirme eğiliminin daha yüksek olduğu, özellikle sosyal dışlanma ve dijital dünyadaki sınır ihlallerini şiddet olarak kodlamakta güçlük çektikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın en dikkat çekici sonucu, şiddet farkındalık eğitimi alan bireylerin, şiddetin görünmez boyutlarını teşhis etmede eğitim almayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha başarılı olmalarıdır. Bu durum, şiddet algısının statik olmadığını ve doğru eğitsel müdahalelerle algı körlüğünün aşılabileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, güvenli bir okul ikliminin oluşturulabilmesi için fiziksel güvenliğin ötesine geçen, psikolojik ve siber şiddeti de kapsayan bütüncül farkındalık programlarının kurumsallaşması önerilmektedir.

Keywords

• Eğitim
• Ortaöğretim
• Şiddet algısı
• Şiddet farkındalığı

Perception of Violence from the Perspectives of Parents, Teachers, and Students: A Multidimensional and Comparative Analysis

Abstract

This study aims to comparatively examine the perceptions of violence among secondary school students, parents, and teachers across home, school, environmental, and digital dimensions. Employing a relational survey model, the study included 543 participants from the Bandırma district of Balıkesir. Data were collected via the violence perception questionnaires developed by the Ministry of National Education. The research findings indicate that while all stakeholders unequivocally define physical acts as violence, perceptions become increasingly blurred as the scope of violence shifts toward psychological, economic, and cyber domains. It was observed that parents tend to normalize domestic disciplinary methods, and teachers often view shouting in the classroom as an educational tool, thereby excluding these behaviors from their definition of violence. Students exhibited a higher tendency to normalize violence compared to adults, particularly struggling to categorize social exclusion and boundary violations in the digital world as violent acts. The most striking result of the study is that individuals who received violence awareness training were statistically significantly more successful in identifying invisible dimensions of violence than those who did not. This suggests that the perception of violence is not static and that perceptual blindness can be overcome through effective educational interventions. Consequently, to establish a safe school climate, the institutionalization of holistic awareness programs is recommended moving beyond physical security to encompass psychological and cyber violence.

Keywords

• Education
• Perception of violence
• Secondary education
• Violence awarenes

References

1. Akgün, S., Araz, A. ve Karadağ, S. (2007). Anlaşmazlıklarımızı çözebiliriz: İlköğretim öğrencilerine yönelik bir çatışma çözümü eğitimi ve psiko-sosyal etkileri. *Türk Psikoloji Dergisi, 22*(59), 43. doi: 10.31828/tpd130044330070000m000148
2. Aküzüm, C. ve Oral, B. (2015). Yönetici ve öğretmen görüşleri açısından okullarda görülen en yaygın şiddet olayları, nedenleri ve çözüm önerileri. *EKEV Akademi Dergisi*, (61), 1-30. https://izlik.org/JA75YU88YW
3. Atmaca, T. ve Öntaş, T. (2014). Velilerin öğretmenlere uyguladığı şiddete yönelik nitel bir araştırma. *Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 2*(1), 47-62. https://izlik.org/JA86ZE42JA
4. Carroll-Lind, J., Chapman, J. and Raskauskas, J. (2011). Children’s perceptions of violence: The nature, extent and impact of their experiences. *Social Policy Journal of New Zealand*, (37), 1-13. https://www.msd.govt.nz/documents/about-msd-and-our-work/publications-resources/journals-and-magazines/social-policy-journal/spj37/02-carroll-lind-et-al.pdf sayfasından erişilmiştir.
5. Çaylı, A. ve Çaylı, Ü. (2022). Okullarda yaşanan şiddet olaylarının çözümüne yönelik yönetici öğretmen ve veli görüşleri. *Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10*(2), 161-188. https://doi.org/10.57115/karefad.1089186
6. Çubukçu, Z. ve Dönmez, A. (2012). İlköğretim okul yöneticilerinin şiddet türlerine yönelik görüşleri ve şiddetle başa çıkma yöntemleri. *Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 1*(1), 37-64. https://izlik.org/JA48UW32PN
7. Deveci, H., Karadağ, R. ve Yılmaz, F. (2008). İlköğretim öğrencilerinin şiddet algıları. *Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7*(24), 351-368. https://izlik.org/JA32GT94HC
8. Eisenbraun, K. D. (2007). Violence in schools: Prevalence, prediction, and prevention. *Aggression and Violent Behavior, 12*(4), 459-469. https://doi.org/10.1016/j.avb.2006.09.008

9. Fisher, K. and Kettl, P. (2003). Teachers’ perceptions of school violence. *Journal of Pediatric Health Care, 17*(2), 79-83. https://doi.org/10.1067/mph.2003.20
10. Gil, D. G. (1971). Violence against children. *Journal of Marriage and the Family*, 637-648. https://doi.org/10.2307/349436
11. Göldağ, B. (2015). Öğrencilerin şiddet eğilimi düzeyleri ve değer algıları. *TÜBAV Bilim Dergisi, 8*(4), 1-15. https://izlik.org/JA49HR58DS
12. Gumpel, T. P. and Meadan, H. (2000). Children’s perceptions of school‐based violence. *British Journal of Educational Psychology, 70*(3), 391-404. https://doi.org/10.1348/000709900158191
13. Güleç, H., Topaloğlu, M., Ünsal, D. ve Altıntaş, M. (2012). Bir kısır döngü olarak şiddet. *Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4*(1), 112-137. https://doi.org/10.5455/cap.20120408
14. Joong, P. and Ridler, O. (2006). Teachers’ and students’ perceptions of school violence and prevention. *Brock Education Journal, 15*(2). https://doi.org/10.26522/brocked.v15i2.72
15. Kapcı, E. G. (2004). İlköğretim öğrencilerinin zorbalığa maruz kalma türünün ve sıklığının depresyon, kaygı ve benlik saygısıyla ilişkisi. *Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 37*(1), 1-13. https://pdfs.semanticscholar.org/235e/85e99efffbd0206861bbfdbb9a30ccc61210.pdf sayfasından erişilmiştir.
16. Kartal, H. ve Bilgin, A. (2008). Öğrenci, veli ve öğretmen gözüyle ilköğretim okullarında yaşanan zorbalık. *İlköğretim Online, 7*(2), 485-495. https://izlik.org/JA75KM26NX
17. Kavurucu, Ö. ve Küçük, L. (2021). Çağın gelişen sorunu siber zorbalık: Çocuk ve ergenlerde siber zorbalığı önleme. *Medical Research Reports, 4*(3), 50-56. https://izlik.org/JA32UX77DE
18. Korkmaz, A. (2016). Siber zorbalık: Fizikselden sanala yeni şiddet. *Kurgu, 24*(2), 74-85. https://izlik.org/JA25AU74EW
19. Krug, E. G., Mercy, J. A., Dahlberg, L. L. and Zwi, A. B. (2002). The world report on violence and health. *The Lancet, 360*(9339), 1083-1088. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(02)11133-0
20. Kubar, Y. ve Kıral, G. (2019). Lise öğrencilerinin şiddet algısı üzerine bir araştırma: Elâzığ merkez ilçe örneği. *Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28*(2), 354-374. https://doi.org/10.35379/cusosbil.590497
21. Linares, J. J. G., Díaz, A. J. C., Fuentes, M. D. C. P. and Acién, F. L. (2008). Comparative analysis of the perception of school violence in teachers, pupils, and families. *The Spanish Journal of Psychology, 11*(2), 443-452. doi: 10.1017/S1138741600004455
22. Millî Eğitim Bakanlığı. (2008). *Öğrencilerin şiddet algısı*. Ankara: MEB Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı Yayınları.
23. Özgür, G., Yörükoğlu, G. ve Baysan-Arabacı, L. (2011). Lise öğrencilerinin şiddet algıları, şiddet eğilim düzeyleri ve etkileyen faktörler. *Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2*(2), 53-60. https://pdf.journalagent.com/phd/pdfs/PHD_2_2_53_60.pdf sayfasından erişilmiştir.
24. Penkauskienė, D., Indrašienė, V., Railienė, A., Sadauskas, J., Merfeldaitė, O., Jegelevičienė, V., ... and Pivorienė, J. (2026). Subjective perception of violence: How teachers understand violence against them. *Social Welfare: Interdisciplinary Approach, 16*, 27-45. https://doi.org/10.15388/SW.2026.16.2
25. Pişkin, M. (2002). Okul zorbalığı: Tanımı, türleri, ilişkili olduğu faktörler ve alınabilecek önlemler. *Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 2*(2), 531-562. https://cankayaram.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/06/06/119806/dosyalar/2021_12/22144441_OKUL-ZORBALIGI-TANIMI-TURLERI-ILISKILI-OLDUGU-FAKTORLER-VE-ALINABILECEK-ONLEMLER.pdf sayfasından erişilmiştir.
26. Sadık, F. and Doğanay, A. (2007). Sınıf içi istenmeyen davranışlarla ilgili öğretmen, öğrenci ve veli görüşlerinin karşılaştırılması. *Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16*(1), 539-560. https://izlik.org/JA78PS84LM
27. Sternberg, K. J., Baradaran, L. P., Abbott, C. B., Lamb, M. E. and Guterman, E. (2006). Type of violence, age, and gender differences in the effects of family violence on children’s behavior problems: A mega-analysis. *Developmental Review, 26*(1), 89-112. https://doi.org/10.1016/j.dr.2005.12.001
28. Şener, G. ve Boydak Özan, M. (2013). İlköğretim kurumlarında yer alan öğretmen ve öğrencilerin şiddet algıları. *Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3*(1), 7-20. https://www.researchgate.net/profile/Goenuel-Sener/publication/325257149_The_Violence_Perception_of_Teachers_and_Students_at_Primary_Schools/links/5b0136524585154aeb05a4d9/The-Violence-Perception-of-Teachers-and-Students-at-Primary-Schools.pdf sayfasından erişilmiştir.
29. Tatlılıoğlu, K. (2016). Okullarda şiddet ve zorbalık: Risk faktörleri, koruma, önleme ve müdahale hizmetleri: Konya örneği. *Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (BUSBED), 6*(12), 209-232. https://www.bingol.edu.tr/documents/Okullarda%20%C5%9Fiddet%20ve%20zorbal%C4%B1k%20Risk%20fakt%C3%B6rleri,%20koruma,%20%C3%B6nleme%20ve%20m%C3%BCdahale%20hiz%20Konya%20%C3%B6rne%C4%9Fi(1).pdf sayfasından erişilmiştir.
30. T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü. (2008). *Aile içi şiddetle mücadele el kitabı*. Ankara.
31. Taktak, N. (2007). *İlköğretim kurumlarında “şiddet” (6., 7. ve 8. sınıf öğrencileri üzerine bir araştırma)*. Yüksek Lisans Tezi. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
32. Türk, B. ve Şenyuva, G. (2021). Şiddet sarmalı içinden siber zorbalık: Bir gözden geçirme. *IBAD Sosyal Bilimler Dergisi*, (10), 462-479. https://doi.org/10.21733/ibad.901032
33. Uysal, A. ve Bayık-Temel, A. (2010). Şiddet karşıtı eğitim programının öğrencilerin çatışma çözüm, şiddet eğilimi ve şiddet davranışlarına yansıması. *Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 12*(1), 20-30. https://izlik.org/JA87CT62EP
34. Yener, Ş. (2023). Şiddet, şiddet türleri ve okulda öğretmene yönelen şiddet. *İçtimaiyat, 7*(1), 278-294. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1184117
35. Youssef, R. M., Attia, M. S. E. D. and Kamel, M. I. (1998). Children experiencing violence I: Parental use of corporal punishment. *Child Abuse & Neglect, 22*(10), 959-973. https://doi.org/10.1016/S0145-2134(98)00077-5