ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ HEKİMLERİN KANSER TARAMA HAKKINDAKİ TUTUM VE DAVRANIŞLARI
Abstract
GİRİŞ-AMAÇ: Kanser taramaları, ilgili kanserin tedavisinin kolay ve etkili olabildiği erken evrelerde tanınabilmesi için uygulanan test ve muayeneleri içermekte olup; erken tanı sayesinde tedavi başarısını arttırmaktadır. Bu çalışmada araştırma görevlisi hekimlerin kanser tarama ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ-YÖNTEM: Kesitsel desende planlanmış olan çalışmaya Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi’nde çalışan araştırma görevlisi hekimler dahil edildi. Katılımcılara araştırmacılar tarafından oluşturulmuş, katılımcıların sosyodemografik özellikleri, mesleki tecrübe süreleri, kanser tanılı yakın sahibi olup olmadıkları ve kanser taraması hakkındaki düşünce vetutumları ile günlük uygulamalarında yürüttükleri kanser taramaları hakkında sorular yöneltilmiş,ve kolorektal, meme, serviks ve akciğer kanserlerine yönelik tarama yapıp yapmadıkları sorgulanmıştır.
BULGULAR: Çalışmaya yaşları 25-36 arasında değişen, aktif hekimlik süreleri ortalama 3,0±1,8 yıl olan, 51’i (%47,2) kadın, 57’si (%52,8) erkek toplam 108 araştırma görevlisi hekim katıldı. Hekimlerin %74,1’i “Kanser erken tanısı için rutin tarama programları uygulanmadır”; %25,0’i “Kanser taramaları sadece takip ve tedaviyi yapabilecek olan hekimler tarafından yapılmalıdır”; %58,3’ü “Kanser tarama birinci basamakta yapılmalıdır” ifadelerine katılmaktaydı. Hekimlerin %37’si ise “Toplumda daha sık görülen hastalıkların taranması kanser taramalarından daha önemlidir” ifadesini desteklemekteydi. Hekimlerin “%90’ı hastalarına kanser tarama önerdiğini belirtmekteydi. Herhangi bir yakınının kanser tanısı aldığını belirten 66 (%65,3) hekim mevcuttu; bu özellik, kanser taraması önerme açısından anlamlı fark oluşturmuyordu. Hekimler’in %55,6’sı kolorektal kanser, %57,4’ü meme kanseri, %57,4’ü serviks kanseri ve %14,8’i akciğer kanseri için tarama önerisinde bulunduğunu belirtmişti. Hekimlerin tarama önerilerinin kolorektal kanser için %31,7, meme kanseri için %62,9, serviks kanseri için %21, akciğer kanseri için %12,5 oranında kılavuzlara uygun olduğu belirlendi.
SONUÇ: Çalışmamıza dahil olan hekimlerin kanser tarama tutumlarının orta düzeyde olduğu, yarıya yakınının uygulamasında kanser taramasına yer vermedikleri, önemli oranda tarama uygulamasının kılavuzlara uygun olmadığı belirlenmiştir. Meme kanseri ile ilgili tarama uygulamaları diğerlerinden daha fazla kabul görürken kılavuzlara yeni dahil olmuş akciğer kanseri tarama uygulamalarının, diğerlerinden geride olduğu dikkat çekmektedir.
Keywords
References
- 1. Forman D, Ferlay J. IACR World Cancer Report 2014. France:Lyon, 2014.
- 2. Tuncer MA, Özgül N, Olcayto E, Gültekin M, Dede İ. Kanser erken teşhis, tarama ve eğitim merkezi el kitabı [Internet]. TC Sağlık Bakanlığı Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı; [cited 2018 Jun 1]. 7-8 p. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kanser-db/yayinlar/Kitaplar/KETEM_EL_KiTABi.pdf
- 3. American Family Physician.Cancer [Internet]. [cited 2018 Jun 1]. Available from: https://www.aafp.org/afp/topicModules/viewTopicModule.htm?topicModuleId=31#5
- 4. US Preventive Services Task Force. Published recommendations [Internet]. 2018 [cited 2018 Jun 1]. Available from: https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/BrowseRec/Index/browse-recommendations
- 5. Kaya C, Üstü Y, Özyörük E, Aydemir Ö, Şimşek Ç, Şahin AD. Sağlık Çalışanlarının Kanser Taramaları Hakkındaki Bilgi, Tutum ve Davranışlarının Değerlendirilmesi. Ankara Med J. 2017; 17(1):73–83.
- 6. Koruk İ, Gözükara F, Yiğitbay E, Keklik AZ. Şanlıurfa’da birinci basamak sağlık hizmetleri çalışanlarının ulusal kanser tarama standartları ile ilgili bilgi düzeyi. Turk J Public Health. 2015; 13(2):127-136
- 7. Taylor RJ, Morrell SL, Mamoon HA, Wain G V. Effects of screening on cervical cancer incidence and mortality in New South Wales implied by influences of period of diagnosis and birth cohort. J Epidemiol Community Health. 2001; 55(11):782–8.
- 8. Andrae B, Andersson TM-L, Lambert PC, Kemetli L, Silfverdal L, Strander B, et al. Screening and cervical cancer cure: population based cohort study. BMJ. 2012; 344:e900.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Başak Korkmazer
*
0000-0003-2977-0693
Türkiye
Banu Sarıgül
0000-0002-2954-9131
Türkiye
Erkan Melih Şahin
0000-0003-1520-8464
Türkiye
Publication Date
August 15, 2019
Submission Date
March 26, 2019
Acceptance Date
August 5, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 1 Number: 2
