Komutanlarının Kaleminden Balkan Savaşları Sürecinde Ordu-Siyaset İlişkisi ve Bozguna Etkisine Yönelik Eleştiriler

Osmanlı Devletinde çok daha önceleri başlayan ordu-siyaset ilişkisi, İttihat ve Terakki Cemiyeti üyelerinin siyasi faaliyetleri sonucu ilan edilen II. Meşrutiyet ile beraber oldukça etkin bir seviyeye ulaşmıştır. II. Meşrutiyetin ilanının cemiyet üyesi veya sempatizanı subaylara büyük imtiyazlar sağlaması başta Mustafa Kemal olmak üzere, pek çok kişi tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Hürriyet ve İtilaf Fırkası ve Halaskâr Zabitan Grubu gibi yeni teşekküller, ordu içinde var olan alaylı-mektepli ayrımına fırkacılık olarak adlandırılan İttihatçı-İtilafçı şeklinde yeni bir boyut getirerek ordu içindeki fay hatlarının daha da derinleşmesine neden olmuştur.

Büyük bir hezimetle sonuçlanan Balkan Savaşları’nın böyle bir atmosfer içinde başlamış olması, ordu içinde yaşanan büyük çatışmaların ordunun başarısızlığı üzerindeki etkisinin sorgulanmasına neden olmuştur. Dönemin ordu mensuplarınca kaleme alınmış olan hatıralar, yazarlarının benimsedikleri fırkalara göre birbirlerinden farklı bilgiler sağlamaktadır. Hatıralarda dikkati çeken ortak kanı, ordunun siyasete karışmasının önemli sakıncalar doğurduğu, orduya zarar verdiği ve en nihayetinde ordudaki fırkacılık ayrımının Balkan hezimetinde önemli bir neden olduğudur.