ÖZEL EĞİTİM ALANINDA ÇALIŞAN PERSONELİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİNE ETKİDE BULUNAN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ
Abstract
Özel eğitim, birçok sorunun bir arada yaşandığı bir alandır. Özel eğitim personeli, mesleki sorumluluklarının, zihinsel engelli çocukların ve ailelerinin özelliklerinden kaynaklanan birçok problemle karşı karşıyadır. Yaşanan ve çözülemeyen birçok sorun personelde; strese, tatminsizliğe, psikolojik ve fiziksel sorunlara, verimlilikte düşüşe, işten ayrılmalara ve tükenmişliğe neden olabilmektedir. Bu araştırma, özel eğitim alanında çalışan personelin tükenmişlik düzeylerine etkide bulunan faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır.
Araştırmaya, Ankara’da Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 9 özel eğitim merkezlerinde çalışan toplam 233 personel katılmıştır. Oransız küme örnekleme ile seçilen bu personel araştırma nüfusunu oluşturmaktadır.Kişisel Bilgi Formu ile personelin demografik ve çalışma hayatına ait özellikleriayrıca Maslach Tükenmişlik Ölçeği ile personelin tükenmişlik düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Analizler Sosyal Bilimler için İstatistik Paketi program (SPSS) versiyonu 22.0 ile yapılmıştır.
Personel MTÖ’nün üç alt ölçeği olan duygusal tükenmeden 1.41, duyarsızlaşmadan 0.94 puan ve düşük kişisel başarı hissinden 2.69 puan almıştır. Personelin ortalama tükenmişlik düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Bu üç alt ölçek ile özel eğitim alanında çalışmayı isteyerek seçme, şu an yerine getirdiği mesleğin kendisine uygun olduğunu düşünme, emekli oluncaya kadar bu alanda çalışmayı düşünme ve çalışılan çocukların sahip olduğu engel türünün kendilerini zorlama durumları arasında istatistiksel düzeyde anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p <0.05).
Araştırma özel eğitim alanında tükenmişlikten kaçınmanın neredeyse imkansız olduğunu göstermiştir. Personel, psikolojik, sosyal, ekonomik ve sağlık açısından birçok sorunla karşı karşıyadır. Personelin aldığı ücretin artırılarak finans sorunlarının çözülmesi, boş zamanları ve hizmet içi eğitimlerin artırılması, personelin güçlendirilmesi ve desteklenmesi personeli tükenmişlikten koruyabilecek etkili stratejiler olarak dikkat çekmiştir.
Keywords
References
- Akçamete, G., Kaner, S., ve Sucuoğlu, B. (1998). Engelli ve engelli olmayan çocuklarla çalışan öğretmenlerin tükenmişlik ve iş doyumu arasındaki ilişkinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi,VI. Ergonomi Kongresi, Ankara: Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları.
- Akçamete, G., Kaner S. ve Sucuoğlu, B. (2001). Öğretmenlerde tükenmişlik, iş doyumu ve kişilik, Ankara: Nobel Yayınevi.
- Aksoy,Ş.U. (2007).Eskişehir iliözel eğitimkurumlarındaçalışan öğretmenlerin tükenmişlikdüzeylerinindeğerlendirilmesi. (YayımlanmamışYüksekLisansTezi). Eskişehir:OsmangaziÜniversitesiSağlıkBilimleriEnstitüsü.
- Astrom, S., ve Diğerleri. (1991). Staff burnout in dementia care relations to empaty and attitudes.International Journal of Studies. 28(1), 155-159.
- Banks, S.R., ve Necco, E.G. (1990). The effects of special education category and type of training on burnout in special education teachers. Teacher Education and Special Education, 13, 198-191.
- Barling, J., ve Macintyre, T.A (1993). Daily work role stressors, mood and emotional exhaustion. Work and Stress. 17(4), 21-28.
- Başaran,B.I. (1999). Zihinsel,görmeveişitmeözürlüçocuklaraeğitimverenözel eğitimkurumlarında çalışanöğretmenlerinkişiliközelliklerininbelirlenmesive karşılaştırılması.(Yayınlanmamış Doktora Tezi).İzmir:DokuzEylülÜniversitesi.
- BillingsleyBS.(1995). Improvingtheretentionofspecialeducationteachers;FinalReport.RTI Project 5168:ResearchTriangle Inst. NC.NT.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Sociology (Other)
Journal Section
Research Article
Publication Date
May 18, 2017
Submission Date
November 13, 2016
Acceptance Date
-
Published in Issue
Year 2017 Volume: 28 Number: 1