EN
TR
Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı ile Analizi: Sakarya İli Örneği
Abstract
Karayolu ulaşımı, bireylerin günlük yaşamındaki hareketliliğin yanı sıra ticaret, sağlık ve eğitim gibi birçok temel sektörün sürekliliğinde kritik rol oynamaktadır. Ancak motorlu taşıt sayısındaki artış, trafik yoğunluğu ve buna bağlı kaza risklerini yükseltmekte, trafik güvenliğini küresel ölçekte önemli bir halk sağlığı sorunu haline getirmektedir. Bu çalışma, Sakarya ilinde 2013–2019 yılları arasında meydana gelen ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarını Microsoft Power BI iş zekâsı aracı ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) entegrasyonu ile çok boyutlu olarak analiz etmektedir. Emniyet Genel Müdürlüğü’nden (EGM) temin edilen, kaza tarihi, yeri, saati, hava ve yol koşulları, araç ve sürücü özelliklerini içeren 18 değişken; Çekme-Dönüştürme-Yükleme (Extract-Transform-Load, ETL) süreciyle temizlenmiş, SQL Server veri ambarına aktarılmış ve çevrimiçi analiz işleme (Online Analytical Processing, OLAP) küpleriyle incelenmiştir. Bulgular, kazaların %84’ünün yerleşim yerlerinde, çoğunlukla otomobil (%55) ve ağır taşıtların (%18) karıştığı, iki araçlı ve yandan/arkadan çarpma türlerinin baskın olduğunu göstermektedir. Mekânsal yoğunluk haritaları, şehir merkezindeki kavşaklar ile ana arterlerde riskin yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, şehir içi hız yönetimi ve otomatik denetim sistemleri, ağır taşıtların çevre yollarına yönlendirilmesi, kavşaklarda dönel kavşak ve akıllı sinyalizasyon uygulamaları, yerleşim içi hız düşürücüler, yol aydınlatması ve yüzey uyarıcıları gibi politika önlemlerinin önemini vurgulamaktadır. Gelecek çalışmaların yapay zekâ (Artificial Intelligence, AI) ve makine öğrenmesi tabanlı tahmin modelleri, çok kaynaklı veri entegrasyonu ve mobil/nesnelerin interneti (Internet of Things, IoT) tabanlı izleme sistemlerini içermesi önerilmektedir.
Keywords
Supporting Institution
Bu çalışma, herhangi bir kurum, kuruluş veya fon sağlayıcı tarafından desteklenmemiştir.
Ethical Statement
Bu çalışma, EGM tarafından kamuya açık şekilde sağlanan ikincil nitelikteki trafik kazası verilerine dayanmaktadır. Araştırmada herhangi bir kişisel veri, özel nitelikli bilgi veya bireysel katılımcıdan elde edilen birincil veri kullanılmamıştır. Çalışmada insan veya hayvan denekler üzerinde deneysel uygulama gerçekleştirilmediğinden dolayı etik kurul onayı gerekmemektedir. Tüm analizler anonimleştirilmiş ve istatistiksel olarak toplulaştırılmış veriler üzerinden yürütülmüştür.
Thanks
Bu çalışmada kullanılan trafik kazası verilerini kamuoyuyla paylaşarak araştırma süreçlerine katkı sağlayan EGM’ye teşekkür ederim.
References
- Akgül, E., Üstündağ, M. T., ve Tanrıverdi, M. (2018). Business intelligence application for campaign magagement in the retail sector. Artificial Intelligence Studies, 1(1), 8–25. https://doi.org/10.30855/AIS.2018.01.01.02
- Ayçin, E., ve Aşan, H. (2021). İş zekâsı uygulamaları seçimindeki kriterlerin önem ağırlıklarının fucom yöntemi ile belirlenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 195–208. https://doi.org/10.33707/akuiibfd.903563
- Ayvaz, E. (2017). Stratejik maliyet yönetimi ve iş zekâsı. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 8(28), 7–20. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2017.3.001.x
- Awad, M., Redhaei, A. A. ve Fraihat, S. (2022, 22-23 Eylül). Using business intelligence to analyze road traffic accidents [Konferans sunumu]. Central and Eastern European eDem and eGov Days (CEEeGov ’22). Association for Computing Machinery, New York NY, United States. https://doi.org/10.1145/3551504.3551507
- Chand, A., Jayesh, S. ve Bhasi, A. B. (2024). Contributing factors of road traffic accidents: Exploration through data visualization. Transactions of the Indian National Academy of Engineering, 9, 445-457. https://doi.org/10.1007/s41403-024-00470-x
- Córdova, F., Montt, C. ve Lagos, N. (2025). Model for analysis and evaluation of road crashes resulting in fatalities using business intelligent systems approach. International Journal of Computers Communications & Control, 20(2). https://doi.org/10.15837/ijccc.2025.2.7017
- Çelebi, H., ve Çakmak, A. F. (2019). Veri ambarı projelerinde etl performansını etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(2), 965–990. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.580424
- Çetin, G., ve Tanrıöver, Ö. Ö. (2020). Personel iş zekâsı sistemi ve veri madenciliği ile personel memnuniyetinin ölçülmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 323–334. https://doi.org/10.31590/ejosat.823340
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Transportation and Traffic
Journal Section
Research Article
Publication Date
October 31, 2025
Submission Date
May 15, 2025
Acceptance Date
September 23, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 8 Number: 2
APA
Geçer, H. S., & Coşkun, E. (2025). Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı ile Analizi: Sakarya İli Örneği. Trafik Ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, 8(2), 86-104. https://doi.org/10.38002/tuad.1700081
AMA
1.Geçer HS, Coşkun E. Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı ile Analizi: Sakarya İli Örneği. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi. 2025;8(2):86-104. doi:10.38002/tuad.1700081
Chicago
Geçer, Hüseyin Serdar, and Erman Coşkun. 2025. “Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı Ile Analizi: Sakarya İli Örneği”. Trafik Ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi 8 (2): 86-104. https://doi.org/10.38002/tuad.1700081.
EndNote
Geçer HS, Coşkun E (October 1, 2025) Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı ile Analizi: Sakarya İli Örneği. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi 8 2 86–104.
IEEE
[1]H. S. Geçer and E. Coşkun, “Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı ile Analizi: Sakarya İli Örneği”, Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, vol. 8, no. 2, pp. 86–104, Oct. 2025, doi: 10.38002/tuad.1700081.
ISNAD
Geçer, Hüseyin Serdar - Coşkun, Erman. “Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı Ile Analizi: Sakarya İli Örneği”. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi 8/2 (October 1, 2025): 86-104. https://doi.org/10.38002/tuad.1700081.
JAMA
1.Geçer HS, Coşkun E. Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı ile Analizi: Sakarya İli Örneği. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi. 2025;8:86–104.
MLA
Geçer, Hüseyin Serdar, and Erman Coşkun. “Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı Ile Analizi: Sakarya İli Örneği”. Trafik Ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi, vol. 8, no. 2, Oct. 2025, pp. 86-104, doi:10.38002/tuad.1700081.
Vancouver
1.Hüseyin Serdar Geçer, Erman Coşkun. Trafik Kazalarının İş Zekâsı Aracı ile Analizi: Sakarya İli Örneği. Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi. 2025 Oct. 1;8(2):86-104. doi:10.38002/tuad.1700081