Cezayirli Düşünür Mâlik b. Nebî’nin İktisat Düşüncesi: Düşünsel ve Toplumsal Perspektifler

Bu makalede Cezayirli Düşünür Mâlik b. Nebî’nin iktisat düşüncesi, düşünsel ve toplumsal perspektifler üzerinden ele alınmaktadır. Mâlik b. Nebî, medeniyet ve sömürgecilik konusunda önemli çalışmalara sahiptir. Ona göre medeniyetin inşası için toplumların iktisadi açıdan da bağımsız olmaları, yeniden yapılandırılmaları gerekmektedir. Mâlik b. Nebî çalışmalarında Müslüman toplumların sömürgecilik sonrası dönemde karşılaştığı ekonomik sorunları analiz ederken, Batı'nın kapitalist ve Marksist yaklaşımlarının taklit edilmesinin yetersiz kaldığını vurgulamaktadır. Ona göre, ekonomik kalkınma, Müslümanların kendi kültürel ve dini değerleriyle uyumlu bir model geliştirmeleriyle mümkün olacaktır. Nebî, Müslümanların ekonomik hayatta karşılaştığı sorunları, sömürülmeye elverişlilik, medeni irade kavramı üzerinden analiz etmiş, psikolojik temellerine değinmiştir. Nebî’nin bu iktisadi bakış açısında İbn Haldun’un medeniyet düşüncesinin etkileri görülmektedir. Bu iki âlim de medeniyetin inşasında iktisadi yapılanmanın önemine vurgu yapmış, emek, toprak ve zaman unsurlarıyla fikirlerine temel oluşturmuşlardır. Nebî, ekonominin medeniyeti somutlaştırdığını ileri sürmüş, bu düşüncesini maddi ve manevi şartı yönü açısından ele almıştır. Bu makale, Mâlik b. Nebî'nin ekonomik düşüncelerinin, Müslüman iktisatçıların modern dünyanın gereksinimlerine cevap verecek çözümler üretmeleri ve İslam hukukuna uygun ekonomik ilkeler geliştirmeleri gerektiğine dair görüşlerini de içermektedir. Mâlik b. Nebî İktisat dünyasında Müslümanların durumunu daha çok İslam toplumlarının ve Kuzey Afrika kıtasının dinamikleri üzerinden ele almaktadır.