Research Article

Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış

Volume: 11 Number: 20 June 26, 2026
EN TR

Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış

Abstract

Szondi, Theorie des Modernen Dramas (1956) adlı tezini tamamladığında, çalışma özellikle yirminci yüzyıl tiyatro edebiyatının süregelen teorik tartışmaları, biçim-içerik ilişkisi ve bunların analitik çözümü üzerinde büyük etki yaratır. Trajik ve 18. yüzyıl dramasına yönelik diğer çalışmalarından ziyade -bu sebeple- Mutlak Dram Teorisiyle ilgili çok sayıda ciddi, belirleyici, eleştiri ve karşı eleştiri ortaya çıkar. The Criticism of Peter Szondi Kolokyumu (1983) Szondi hermenötiğine yönelik bu eleştirilerin bir kısmını, Modern Dram Teorisini merkeze yerleştirerek tartışmak amacıyla gerçekleştirilir. Kolokyumda ortaya konan karşı eleştirilerin bir bölümü, mutlak drama tezinin retorik boyutuyla ilgili olur. Szondi retorik olarak indirgemeci bulunur. Ayrıca klasik dramanın yalnızca üç yönünü, bir edebiyat eleştirmeninin bakış açısıyla tartışmış olması, tiyatrodan kopmasına yol açmıştır. Modern Dram Teorisinin kurucu niteliğineyse, Szondi hermenötiğinin inceliklerini taşıması bakımından büyük önem atfedilir. Szondi, tarihsel bağlamda düşünmüş, tarihsellik daha önce hiç tanımlanmadığı şekliyle, yöntemini belirleyen metot olmuştur. Böylece onun teorisi; kesin sınırlar ile belirli ilkeleri işaret etmiş, çağın biçimsel ve tematik kusurlarından uzak durmayı öğütleyerek modern dramada yaşanan krizlerin saptanıp değerlendirilebileceği bir estetik ilkeler bütünü yaratmıştır. Szondi'nin çalışmasında, bireysel tecrübelerini formüle edişinin biyografik kaynağı da mevcuttur. Bu yüzden, tarihsel ve estetik gerilimleri, kriz anlarını, modern anlamda önemser ve yirminci yüzyıl tiyatro edebiyatı incelemelerinde, karşı yaklaşımlarla birlikte, ortaya tarihselleşmiş bir kılavuz koyar. Bu çalışma, kolokyumda dile getirilen, eleştiri ve karşı eleştirilerin genel bir özetini sunarak Szondi hermenötiğinin estetik ilkelerine kavramsal düzeyde değinmeyi ve bunu da Modern Dram Teorisine yönelik, temel bakış açılarını, yeniden ele alıp, aktararak gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.

Ethical Statement

Bu çalışma insan veya hayvan katılımcıları içermemektedir. Tüm prosedürler bilimsel ve etik ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, atıfta bulunulan tüm çalışmalar uygun şekilde kaynak gösterilmiştir.

Thanks

Yazar herhangi bir kişi veya kuruma teşekkür etmek istememektedir.

References

  1. Bollack, J., & Pavlovich, P. (1983). Opening remarks. Boundary 2, The Criticism of Peter Szondi, 11(3), 7-9. https://doi.org/10.2307/302995
  2. Bürgi-Meyer, K. (2013). Szondi, Leopold. In Deutsche Biographie. Deutsche Biographie. https://www.deutsche-biographie.de/gnd118620371.html
  3. Diecks, T. (2013). Szondi, Peter (eigentlich Péter). Neue Deutsche Biographie (Cilt 25, ss. 748–749) içinde. Duncker & Humblot. https://www.deutsche-biographie.de/sfz120873.html#ndbcontent
  4. Frank, M., Hannah, R., & Hays, M. (1983). The text and Its style. Schleiermacher's hermeneutic theory of language. Boundary 2, The Criticism of Peter Szondi, 11(3), 11-28. https://doi.org/10.2307/302996
  5. Giles, S. (1987). Szondi’s theory of modern drama. The British Journal of Aesthetics, 27(3), 268-277. https://doi.org/10.1093/bjaesthetics/27.3.268
  6. Grob, K., & Araneo, T. (1983). Theory and practice of philology; reflections on the public statements of Peter Szondi. Boundary 2, The Criticism of Peter Szondi, 11(3), 169-190. https://doi.org/10.2307/303009
  7. Hays, M. (1983a). Introduction. Boundary 2, The Criticism of Peter Szondi, 11(3), 1-5.
  8. Hays, M. (1983b). Drama and dramatic theory: Peter Szondi and the modern theatre. Boundary 2, The Criticism of Peter Szondi, 11(3), 69-81. https://doi.org/10.2307/303001

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Performance Art, Interpretation-Drama Writing, Play Drive

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 26, 2026

Submission Date

August 31, 2025

Acceptance Date

November 15, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 20

APA
Özşener, F. (2026). Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış. Tykhe Sanat Ve Tasarım Dergisi, 11(20), 135-146. https://doi.org/10.55004/tykhe.1774829
AMA
1.Özşener F. Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi. 2026;11(20):135-146. doi:10.55004/tykhe.1774829
Chicago
Özşener, Funda. 2026. “Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış”. Tykhe Sanat Ve Tasarım Dergisi 11 (20): 135-46. https://doi.org/10.55004/tykhe.1774829.
EndNote
Özşener F (June 1, 2026) Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi 11 20 135–146.
IEEE
[1]F. Özşener, “Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış”, Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, vol. 11, no. 20, pp. 135–146, June 2026, doi: 10.55004/tykhe.1774829.
ISNAD
Özşener, Funda. “Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış”. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi 11/20 (June 1, 2026): 135-146. https://doi.org/10.55004/tykhe.1774829.
JAMA
1.Özşener F. Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi. 2026;11:135–146.
MLA
Özşener, Funda. “Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış”. Tykhe Sanat Ve Tasarım Dergisi, vol. 11, no. 20, June 2026, pp. 135-46, doi:10.55004/tykhe.1774829.
Vancouver
1.Funda Özşener. Modern Dram Teorisi Üzerine Szondi Hermenötiğinin Eleştirisine Analitik Bir Bakış. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi. 2026 Jun. 1;11(20):135-46. doi:10.55004/tykhe.1774829