Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Teknofobi ve Teknofili Eğilimlerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Spor bilimleri Fakültesi öğrencilerinin teknofobi ve teknofili eğilimleri arasındaki farkı incelemek ve bu doğrultuda teknolojiye yönelik tutumlarını ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini, Kayseri ilinde öğrenim gören 230’u kadın ve 198’i erkek olmak üzere toplam 428 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak ‘’Demografik Bilgi Formu’’ ile Martinez-Córcoles vd. (2017) tarafından geliştirilen, Uzunçarşılı ve Çelik (2024) tarafından Türkçeye uyarlanan ‘’Teknofobi ve Teknofili ölçekleri‘’ kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS.25 programından yararlanılmış ve normallik testleri uygulanmıştır; frekans ve yüzde analizleri, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, coşku alt boyutunda cinsiyet değişkenine göre erkek katılımcılar, yaş değişkenine göre ise 22 yaş ve üzeri katılımcıların lehine anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Bölüm değişkenine göre, antrenörlük ve öğretmenlik öğrencilerinin teknofobi ve teknolojik itibar düzeyleri diğer bölümlere kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, giyilebilir teknoloji kullanımı değişkenine göre teknofili, teknolojik itibar ve teknoloji bağımlılığı alt boyutlarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin teknofobi ve teknofili eğilimlerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Spor
• Teknofili
• Teknofobi
• Teknoloji Bağımlılığı

An Examination of the Technophobia and Technophilia Tendencies of Faculty of Sports Sciences Students

Öz

Bu araştırmanın amacı, Spor bilimleri Fakültesi öğrencilerinin teknofobi ve teknofili eğilimleri arasındaki farkı incelemek ve bu doğrultuda teknolojiye yönelik tutumlarını ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini, Kayseri ilinde öğrenim gören 230’u kadın ve 198’i erkek olmak üzere toplam 428 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak ‘’Demografik Bilgi Formu’’ ile Martinez-Córcoles vd. (2017) tarafından geliştirilen, Uzunçarşılı ve Çelik (2024) tarafından Türkçeye uyarlanan ‘’Teknofobi ve Teknofili ölçekleri‘’ kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS.25 programından yararlanılmış ve normallik testleri uygulanmıştır; frekans ve yüzde analizleri, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, coşku alt boyutunda cinsiyet değişkenine göre erkek katılımcılar, yaş değişkenine göre ise 22 yaş ve üzeri katılımcıların lehine anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Bölüm değişkenine göre, antrenörlük ve öğretmenlik öğrencilerinin teknofobi ve teknolojik itibar düzeyleri diğer bölümlere kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, giyilebilir teknoloji kullanımı değişkenine göre teknofili, teknolojik itibar ve teknoloji bağımlılığı alt boyutlarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin teknofobi ve teknofili eğilimlerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sports
• Technophilia
• Technophobia
• Technology Addiction

Kaynakça

1. Agha, S., & Saeed, M. (2015). Pakistan'da müşterilerin çevrimiçi bankacılığı kabulünü etkileyen faktörler ve teknofobinin düzenleyici etkisi. Teknoloji, 12(1), 55–66.
2. Ajlouni, A., & Rawadieh, S. M. (2022). Technophobia and technophilia among undergraduates: Cross-national research in Jordan, Qatar, and Egypt. Journal of Social Studies Education Research, 13(4), 24–55.
3. Akay, B., Ayhan, R., Orhan, R., & Öçalan, M. (2023). Üniversite öğrencilerinin serbest zaman yönetimi ile teknoloji bağımlılık düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(1), 71–84.
4. Aksoy, N. C., Alan, A. K., Kabadayi, E. T., & Aksoy, A. (2020). Bireylerin spor giyilebilir cihazlarını kullanma niyeti: Teknofobinin düzenleyici rolü. Uluslararası Spor Pazarlaması ve Sponsorluğu Dergisi, 21(2), 225–245. https://doi.org/10.1108/IJSMS-08-2019-0083
5. Alaca, E., & Yılmaz, B. (2016). Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı ve bilgi toplumuna dönüşüm: Türkiye’de durum. Türk Kütüphaneciliği, 30(3), 507–523.
6. Anthony, L. M., Clarke, M. C., & Anderson, S. J. (2000). Technophobia and personality subtypes in a sample of South African university students. Computers in Human Behavior, 16(1), 31–44. https://doi.org/10.1016/S0747-5632(99)00050-3
7. Arslan, Y., & Semiz, K. (2019). Beden Eğitimi ve Sporda Öğretim Teknolojileri. Pegem Akademi Yayınları.
8. Aydin, F. (2017). Teknoloji bağımlılığının sınıf ortamında yarattığı sorunlara ilişkin öğrenci görüşleri (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi.

9. Aytaç, K. Y. (2024). Adıyaman Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin internet bağımlılığı ve nomofobi düzeylerinin incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (48), 656–693. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1584145
10. Barrientos-Gutiérrez, I., Lozano, P., Arillo-Santillán, E., Morello, P., Mejía, R., & Thrasher, J. F. (2019). “Technophilia”: A new risk factor for electronic cigarette use among early adolescents? Addictive Behaviors, 91, 193–200.
11. Bayram, M., Şam, C. T., & Aka, S. T. (2019). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin eğitimde teknoloji kullanımına ilişkin tutum ve düşüncelerinin incelenmesi: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi örneği. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(3), 195–210. https://doi.org/10.20294/ataunibesyo.566440
12. Becta, B. (2004). Eğitim İletişim ve Teknoloji Ajansı. Öğretmenlerin BT kullanımını engelleyen faktörler üzerine araştırma literatürünün incelenmesi.
13. Bicer, B., Orak, M. E., & Uzum, H. (2022). Examining the attitudes and usage levels of coaches towards technology in terms of athlete education. Educational Research and Reviews, 17(1), 14–23. https://doi.org/10.5897/ERR2021.4216
14. Birdal, E. (2022). Üniversite öğrencilerinin e-öğrenme stilleri ile teknoloji bağımlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi.
15. Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2010). Research methods, design, and analysis (11th ed.). Allyn and Bacon.
16. Çağın, M. (2021). Spor bilimleri öğrencilerinde fiziksel aktivite düzeyi, uyku kalitesi ve teknoloji bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.
17. Çalış-Duman, M., & Aksoğan, M. (2018). Sosyal medya ve akademik başarı: İnönü üniversitesi öğrencileri üzerinde bir alan araştırması. Social Science Studies Journal, 4(18), 1624–1638.
18. Çavuş, S., Ayhan, B., & Tuncer, M. (2016). Bilgisayar oyunları ve bağımlılık: Üniversite öğrencileri üzerine bir alan araştırması. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (43), 265–289. https://dergipark.org.tr/en/pub/ikad/issue/72974/992418
19. Çelik, D., & Uzunçarşılı, Ü. (2024). Çalışma yaşamında teknofobi ve teknofili: Bir ölçek uyarlama çalışması. Journal of Research in Business, 9(2), 422–453. https://doi.org/10.54452/jrb.1461945
20. Çıngı, H. (1994). Örnekleme kuramı. Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Basımevi.
21. Çiftçi, İ. (2023). Akıllı telefon bağımlılığı ve akademik erteleme: Spor bilimleri öğrencileri üzerine bir araştırma. Yalova Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi / Yalova University Journal of Sports Sciences, 2(3). https://orcid.org/0000-0002-7056-3146
22. Demiral, C. (2022). Okul öncesi öğretmen adaylarının bağlanma durumlarının teknoloji bağımlılığı ile ilişkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
23. Dilek, T. (2017). Çalışanların demografik ve niteliksel özelliklerinin teknofobi ve özyeterlilikle ilişkisi: Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Uygulama ve Araştırma Hastanesi örneği (Yüksek lisans tezi).
24. Dinç, M. (2015). Teknoloji bağımlılığı ve gençlik. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 3(3), 31–65.
25. Doğan Koç, H. (2022). Üniversite öğrencilerinin teknoloji bağımlılıklarının akademik erteleme davranışları üzerine etkisi (Yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
26. Doğan, E. Ş., & Gündüz, U. (2025). Teknoloji çağında internet ve sosyal medya kaynaklı yeni nesil korkulara ilişkin bir inceleme. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 88–116. https://doi.org/10.21733/ibad.1627789
27. Drengson, A. (2010). Four philosophies of technology. In C. Hanks (Ed.), Technology and values: Essential readings (pp. 26–37). Wiley-Blackwell.
28. Dyck, J. L., & Smither, J. A. (1994). Bilgisayar kaygısında yaş farklılıkları: Bilgisayar deneyiminin, cinsiyetin ve eğitimin rolü. Eğitimsel Bilişim Araştırmaları Dergisi, 10(3), 239–291. https://doi.org/10.2190/E79U-VCRC-EL4E-HRYV
29. Emre, İ. E., Selçuk, M., Budak, V. Ö., Bütün, M., & Şimşek, İ. (2019). Eğitim amaçlı sanal gerçeklik uygulamalarında kullanılan cihazların daldırma açısından incelenmesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 12(2), 119–129. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gazibtd/issue/44915/453381
30. Fisher, M. (1991). Computerphobia in adult learners. Computer Education, 68, 14–19.
31. Frangos, C. C., Fragkos, K. C., & Kiohos, A. (2010). Internet addiction among Greek university students: Demographic associations with the phenomenon, using the Greek version of Young's Internet Addiction Test. International Journal of Economic Sciences and Applied Research, 3(1), 49–74.
32. Greenfield, L., & Tellman, J. (1996). A model for teaching the Internet: Preparation and practice. Computers in Libraries, 16(3), 22–25.
33. Gündüzalp, C., & Yıldız, E. P. (2020). Spor yapan bireylerin teknoloji bağımlılık düzeylerinin demografik özelliklerine göre incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, 24(82), 23–43.
34. Hashim, J. (2008). Malezya'da seçilmiş çalışan kadınlar arasında BT'yi benimsemede öğrenme engelleri. Davranışın Siber Psikolojisi, 23(5), 317–326. https://doi.org/10.1108/17542410810887356
35. Kantrowitz, B., & Rosenberg, D. (1994). Erkekler, kadınlar ve bilgisayarlar. Newsweek, 123(20), 48–55.
36. Karadağ, E., & Kılıç, B. (2019). Öğretmen görüşlerine göre öğrencilerdeki teknoloji bağımlılığı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 11, 101–117. https://doi.org/10.18863/pgy.556689
37. Karakaş, M. (2022). Pandemi sürecinde sınıf öğretmeni adaylarının teknoloji bağımlılığı nedenlerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
38. Karakaya, E. N., Ersoy, A. F., & Karakaya, C. (2023). Ergenlerde teknoloji bağımlılığı: Pandemi dönemi üzerinden bir inceleme. Online Journal of Technology Addiction & Cyberbullying, 10(1), 37–57. https://doi.org/10.12345/ojtac.2023.10.1.37
39. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler ve teknikler (31. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
40. Kaya, B. (2017). Sınıf öğretmenlerinin eğitimde teknoloji kullanımına ilişkin tutum düzeyi ile mesleğe yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ahi Evran Üniversitesi.
41. Keskin, Y. (2022). Rekreasyonel koşuya katılan bireylerin giyilebilir teknoloji kullanımı ve egzersiz bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi).
42. Khasawneh, O. Y. (2018). Technophobia: Examining its hidden factors and defining it. Technology in Society, 54, 93–100. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2018.03.008
43. Koç, A. (2021). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin teknoloji bağımlılıkları ile kişilikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi.
44. Korukonda, A. R. (2005). Kişilik, bireysel özellikler ve teknofobiye yatkınlık: Bazı cevaplar, sorular ve üzerinde düşünülmesi gereken noktalar. Bilişim Bilimleri, 170(2–4), 309–328. https://doi.org/10.1016/j.ins.2004.03.007
45. Kotze, T. G., Anderson, O., & Summerfield, K. (2016). Technophobia: Gender differences in the adoption of high-technology consumer products. South African Journal of Business Management, 47(1), 21–28. https://doi.org/10.4102/sajbm.v47i1.49
46. Köyönü, B., Eser, Ö., Özbal, A. F., & Ektirici, A. (2022). Eyvah telefonum kayboldu! Üniversite öğrencilerinin nomofobi düzeylerinin incelenmesi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 76–87.
47. Kumar, S., & Manhas, A. (2021). An analysis of internet, novel technology addiction among adolescents and psychological health effect. J Cardiovasc Dis Res, 12(3), 1795–1801.
48. Kuter, F. Ö., & Kuter, M. (2012). Beden eğitimi ve spor yoluyla değerler eğitimi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, (6), 75–94.
49. Kuzlu Ayyıldız, T., Harkın Gemicioğlu, Ş., Topçu, F., Demir, A., & Kaya, K. N. (2023). Ortaokul düzeyindeki çocuklarda internet bağımlılığının sosyal beceri düzeyi ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 24(1), 73–84.
50. Larson, J. A., Roberts, R. K., English, B. C., Larkin, S. L., Marra, M. C., Martin, S. W., … diğerleri. (2008). Pamuk üretiminde hassas yönetim için çiftçilerin uzaktan algılama görüntülemesini benimsemesini etkileyen faktörler. Precis. Agric, 9(4), 195–208.
51. Martinez-Córcoles, M., Teichmann, M., & Murdvee, M. (2017). Assessing technophobia and technophilia: Development and validation of a questionnaire. Technology in Society, 51, 183–188. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2017.09.007
52. Mısırlıgil, H., & Bayansalduz, M. (2023). Teknolojinin spor performans alanına etkisi. İnönü Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi (İÜBESBD), 10(2), 30–36. https://dergipark.ulakbim.gov.tr/inubesyo
53. Mumcu, F. K., & Altun, A. (2008). Teknoloji korkusu: Teknofobi. D. Deryakulu (Ed.), Bilişim teknolojileri öğretiminde sosyo-psikolojik değişkenler. Maya Akademi.
54. Namlu, A., & Ceyhan, E. (2002). Bilgisayar kaygısı: Üniversite öğrencileri üzerinde bir çalışma [Computer anxiety: A study on university students]. Anadolu University Publishing.
55. Nimrod, G. (2018). Technophobia among older internet users. Educational Gerontology, 44(2–3), 148–162. https://doi.org/10.1080/03601277.2018.1428145
56. Nurullah, F. (2020). Öğretmen adaylarının teknoloji bağımlılığının, problem çözme ve karar verme becerisi ile ilişkisinin incelenmesi: Kastamonu örneği (Yüksek lisans tezi). Kastamonu Üniversitesi.
57. Osiceanu, M. E. (2015). Modern teknolojilerin psikolojik etkileri: "Teknofobi" ve "Teknofili". Procedia - Sosyal ve Davranışsal Bilimler, 180, 1137–1144.
58. Osmanoğlu, D. E. (2019). Üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığı ile duygusal zekâ düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. e-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 47–58. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.603734
59. Önal, M. (2020). Dört teknoloji felsefesi [Çeviri]. Beytulhikme: An International Journal of Philosophy, 331–354. https://doi.org/10.18491/BEYTULHIKME.1532
60. Öz, S., Gürsoy, F., & Eraslan, A. N. (2022). An investigation of smartphone addiction among adolescents presenting to a child and adolescent psychiatry clinic. Online Journal of Technology Addiction & Cyberbullying, 9(1), 43–71.
61. Öztürk, E. (2013). Öğretmen adaylarının teknofobi düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44, 275–286.
62. Potas, N., Açıkalın, Ş. N., Erçetin, Ş. Ş., Koçtürk, N., Neyişçi, N., Çevik, M. S., & Görgülü, D. (2022). Technology addiction of adolescents in the COVID-19 era: Mediating effect of attitude on awareness and behavior. Current Psychology, 41, 1687–1703.
63. Powell, A. L. (2013). Bilgisayar kaygısı: 1990’lar ve 2000’lerdeki araştırmaların karşılaştırılması. İnsan Davranışında Bilgisayarlar, 29, 2337–2381.
64. Rahimi, M., & Yadollahi, S. (2010). İranlı EFL öğretmenleri arasında İngilizce derslerinde bilgisayar kaygısı ve BT entegrasyonu. Procedia Computer Science, 3, 203–209. https://doi.org/10.1016/j.procs.2010.12.034
65. Roberts, R. K., English, B. C., Larson, J. A., Cochran, R. L., Goodman, W. R., Larkin, S. L., … diğerleri. (2004). Pamuk hassas tarımında yerel bilgi ve değişken oranlı teknolojilerin benimsenmesi. Journal of Agricultural Applied Economics, 36(1), 143–158.
66. Ronit, P. (2011). Technophilia: A new model for technology adoption. UK Academy for Information Systems Conference Proceedings 2011, Paper 41. http://aisel.aisnet.org/ukais2011/41
67. Seferoğlu, S. (2014). Öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı (2. baskı). Pegem Akademi.
68. Serçek, S., & Korkmaz, M. (2023). Sporda giyilebilir teknoloji üzerine sistematik bir literatür taraması. International Journal of Contemporary Educational Studies, 9(1), 77–92.
69. Sherrill, A. M., Wiese, C. W., Abdullah, S., & Arriaga, R. I. (2022). Klinikçi teknofobisinin üstesinden gelmek: COVID-19 pandemisi sırasında tele-sağlığa kitlesel olarak maruz kalmamızdan öğrendiklerimiz. Davranış Bilimlerinde Teknoloji Dergisi, 7(4), 547–553.
70. Sivrikaya, M. H., & Biricik, Y. S. (2019). Dijital çağda bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı: Spor bilimleri fakültesi öğrencileri üzerine bir uygulama. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 21(3), 148–156.
71. Şahin, C., & Yağcı, M. (2017). Sosyal medya bağımlılığı ölçeği-yetişkin formu: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 523–538.
72. Tekinarslan, E. (2018). Computer anxiety: A cross-cultural comparative study of Dutch and Turkish university students. Computers in Human Behavior, 24(4), 1572–1584. https://doi.org/10.1016/j.chb.2007.05.011
73. Tey, Y., & Brindal, M. (2012). Hassas tarım teknolojilerinin benimsenmesini etkileyen faktörler: Politika çıkarımları için bir inceleme. Precis. Agric, 13, 713–730.
74. Uche, R. D. (2011). Nijerya’daki Calabar Üniversitesi’nin kıdemli personeli arasında teknofobi-teknofili boyutları. Küresel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 35–42.
75. Ulaş, A. H., & Ozan, C. (2010). Sınıf öğretmenlerinin eğitim teknolojileri açısından yeterlilik düzeyi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 63–84.
76. Üneri, Ö. Ş., & Tanıdır, C. (2011). Evaluation of internet addiction in a group of high school students: A cross-sectional study. Dusunen Adam: The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 24(4), 265–272.
77. Üzüm, H., Pala, A., & Güçlü, M. (2020). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin teknofobi düzeylerinin incelenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(2).
78. Widmer, C., & Parker, J. (1983). Computerphobia: Causes and cures. Action in Teacher Education, 5(4), 23–26.
79. Xi, W., Zhang, X., & Ayalon, L. (2022). When less intergenerational closeness helps: The influence of intergenerational physical proximity and technology attributes on technophobia among older adults. Computers in Human Behavior, 131, 107234. https://doi.org/10.1016/j.chb.2022.107234
80. Yıldız, M. C., & Bölükbaş, K. (2003). İnternet kafeler, gençlik ve sosyal sapma. I. Polis Bilişim Sempozyumu Bildirileri, 21–22.