Tarih Ders Kitaplarında Arap ve Ortadoğu Algısının Dönüşümü: Tek Partiden Demokrat Partiye Geçiş

Türkiye Cumhuriyeti, başlangıcından bu yana tarih yazımı ve öğretimi konusunda dönemsel olarak farklılaşan bir takım önceliklere sahip olmuştur. Tek parti döneminin önceliklerinden biri yeni bir ulus inşa etmek olduğu için, buna uygun bir tarih öğretimi kaçınılmazdı. Türk Tarih Tezi ile başlayan dönemsel arayışlar, Cumhuriyet neslinde oluşturulmaya çalışılan “biz” şuurunun bir de “diğerleri” kısmını birlikte oluşturmuştur. Tek parti döneminde, geçmişle yüzleşme ve yeni bir gelecek inşa etme kaygısındaki elitlerin, bu geçmişin bir parçasını oluşturan Araplarla hesaplaşması kimi zaman dinin toplumdaki rolüyle yüzleşmesini de beraberinde getirmişti. Ancak ülkedeki toplumsal dönüşüm ve uluslararası gereklilikler tek parti dönemini bitirdiğinde, yıllardır inşa edilen birçok müfredat maddesi ile birlikte Arap imajı da değişmeye başladı. Geçmiş ders kitaplarında dine, Ortadoğu’ya ve Araplara dair sıklıkla rastlanılan üslup yerini yeni bir dile bıraktı. Cumhuriyet tarihinin ilk iki döneminde yazılmış tarih ders kitaplarındaki bu dönüşüm, tarih yazımının dönemsel ihtiyaçlara boyun eğse dahi uzun vadede kendi gerçeklerini dayatacağını göstermiştir.

The Republic of Turkey has had a number of periodically differing priorities in historiography and history teaching since its inception. Since one of the priorities of the single-party era was to build a new nation, accordingly an appropriate history teaching was inevitable. Periodic searches, which started with the Turkish History Thesis, also created the "others" part along side with the "us" consciousness that was tried to be formed in the Republican generation. During the single-party period, the elites, who were anxious to face the past and build a new future, paid off with the Arabs, who were a part of this past, and this lead sometimes to bring religion to face its role in society But when the social transformation in the country and international requirements ended the one-party period, the Arab image began to change, along with many curriculum items built over the years. The frequently encountered style on religion, the Middle East, and the Arabs in past textbooks have left its place to a new language. This transformation in the history textbooks written in the first two periods of the history of the Republic has shown that even if historiography yields to periodic needs, it will impose its own realities in the long run.