Research Article

MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-

Volume: 5 Number: 1 June 15, 2020

MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-

Abstract

Mut‘a nikâhının, cahiliyye döneminden İslâm’a intikal etmiş bir evlilik çeşidi olduğu hususunda İslâm uleması arasında ittifak vardır. Ancak bu evliliğin İslâm’ın tasarrufu ile kazandığı nihai hükmün ne olduğu konusunda Sünnî ve Şiî uleması arasında ihtilaf bulunmaktadır. Sünnî kaynaklara göre mut‘a nikâhı İslâm’ın ilk dönemlerinde uygulanmış olmasına rağmen daha sonra Hz. Peygamber tarafından kıyamet gününe kadar yasaklanmıştır. Şiî İmâmiye kaynaklarında ise bu nikâh türünün Hz. Peygamber tarafından hiçbir zaman yasaklanmadığı hatta süresiz evlilikle eş değer olduğu sadedinde yoğun bilgiler yer almaktadır. Bu çalışmada öncelikle mut‘a nikâhının her iki gelenekteki hükmünün dayanakları incelenmektedir. Bu bağlamda son dönemde Sünnî ve Şiî düşünceyi temsil eden müfessirlerden İbn Âşûr ile Tabâtabâî’nin konu hakkındaki görüşleri incelenerek ortaya koydukları deliller sıhhat açısından tahlil edilmektedir. Tespit edebildiğimiz kadarıyla, İbn Âşûr’dan önce -Sahâbe dönemini istisna ederek- mut‘a nikâhının zaruret hallerinde bile caiz olduğunu ifade eden bir Sünnî âlim bulunmamaktadır. Ancak İbn Âşûr, bu nikâhın, savaş, gurbet, yolculuk gibi zaruret hallerinde caiz olduğu görüşünü savunmaktadır. Böylece Sünnî-Şiî uleması arasında bir problem olan Mut‘a nikâhı, İbn Âşûr’un söz konusu yaklaşımıyla birlikte Sünnî ulema içerisinde de bir tartışma konusuna dönüşmektedir. İmâmiyye’nin muteber kaynaklarında Mut‘a nikâhının yasaklandığına hatta zina ile eşdeğer olduğuna dair pek çok sahih rivayet bulunmaktadır. Ancak bu rivayetler, inançlarıyla bağdaşmadığından Şiî uleması tarafından çoğunlukla görmezden gelinmiştir. Tabâtabâî de bu rivayetler hakkında sessiz kalmayı tercih ederken Sünnî kaynaklarda geçen mut‘a nikâhının yasaklandığına dair onlarca rivayeti ise çürütmeye çalışmaktadır. Diğer Şiî ulemadan farklı olarak Tabâtabâî, mut‘a nikâhının, günümüz şartlarında zina başta olmak üzere birçok gayri meşru cinsel birlikteliklerin önüne geçilmesi açısından bulunmaz bir alternatif ve lütuf olduğunu savunmaktadır.

Keywords

References

  1. Abdurrahmân ed-Devle, Hâzihi Hiye’l-Mut‘a Fahzarûhâ, 1. Baskı, Irak: b.y., 1428.
  2. Abdüsselâm et-Termânînî, ez-Zevâcü ‘inde’l-‘Arab fi’l-Câhiliyye ve’l-İslâm, Küveyt: ‘Âlemü’l-Ma‘rife, 1998.
  3. Ahmed ‘Avd Ebu’ş-Şebâb, Nikâhü’l-Mut‘a beyne’l-İbâhe ve’t-Tahrîm, 1. Baskı, Beyrût: Dârü’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1428/2007.
  4. Ahmed b. Hanbel, Êbû Abdillâh b. Muhammed, Müsnedü’l-İmâm Ahmed b. Hanbel, 1. Baskı, thk: Şu’ayb el-Arnaûd, Ammân: Müessesetü’r-Risâle, 1421/2001.
  5. Ahmed b. Muhammed b. Îsâ el-Eş‘arî, en-Nevâdir, 1. Baskı, Kum: Medresetü’l-İmâm el-Mehdî, 1408.
  6. Atârudî, Azîzullâh, Müsnedü’l-İmâm er-Rıdâ, Kum: el-Mü’temirü’l-Âlemi, 1406.
  7. Aydınlı, Abdullah, Hadis Istılahları Sözlüğü, 6. Baskı, İstanbul: İfav, 2012.
  8. Bahrânî, Yusûf, el-Hadâ’ikü’n-Nâdire fî Ahkâmi’l-‘İtreti’t-Tâhire, 2. Baskı, thk: Muhammed Takî el-İravânî, Beyrût: Dârü’l-Edvâ’, 1985.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Religious Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Publication Date

June 15, 2020

Submission Date

March 22, 2020

Acceptance Date

June 2, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 5 Number: 1

APA
Yayla, M. (2020). MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-. Universal Journal of Theology, 5(1), 77-119. https://izlik.org/JA64NJ68YD
AMA
1.Yayla M. MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-. UJTE. 2020;5(1):77-119. https://izlik.org/JA64NJ68YD
Chicago
Yayla, Mansur. 2020. “MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-”. Universal Journal of Theology 5 (1): 77-119. https://izlik.org/JA64NJ68YD.
EndNote
Yayla M (June 1, 2020) MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-. Universal Journal of Theology 5 1 77–119.
IEEE
[1]M. Yayla, “MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-”, UJTE, vol. 5, no. 1, pp. 77–119, June 2020, [Online]. Available: https://izlik.org/JA64NJ68YD
ISNAD
Yayla, Mansur. “MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-”. Universal Journal of Theology 5/1 (June 1, 2020): 77-119. https://izlik.org/JA64NJ68YD.
JAMA
1.Yayla M. MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-. UJTE. 2020;5:77–119.
MLA
Yayla, Mansur. “MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-”. Universal Journal of Theology, vol. 5, no. 1, June 2020, pp. 77-119, https://izlik.org/JA64NJ68YD.
Vancouver
1.Mansur Yayla. MODERN DÖNEM SÜNNİ VE ŞİÎ KAYNAKLARDA MUT’A NİKÂHI TARTIŞMASI -İBN AŞÛR VE TABÂTABÂÎ ÖRNEĞİ-. UJTE [Internet]. 2020 Jun. 1;5(1):77-119. Available from: https://izlik.org/JA64NJ68YD