TÜRKİYE'DE AKDENİZ BÖLGESİ'NDE GÜVENLIK GÖREVLİLERİNİN ENGELLİ BİREYLERE YÖNELİK TUTUMU: KESİTSEL BİR ÇALIŞMA

Öz

Araştırma Makalesi TÜRKİYE'DE AKDENİZ BÖLGESİ'NDE GÜVENLIK GÖREVLİLERİNİN ENGELLİ BİREYLERE YÖNELİK TUTUMU: KESİTSEL BİR ÇALIŞMA Ersin Uskun Ayşe Yıldırım Uz Mustafa Develi İsmail Bozvelioğlu Özgür Önal Ahmet Nesimi Kişioğlu Engellilere yönelik olumsuz toplumsal tutumlar, engellilerin toplumla bütünleşmesini oldukça zorlaştırmakta ve engellilerin topluma kabulü ve entegrasyonu ev dışında karşılaşılan olumsuz tutumlarla sınırlı kalmaya devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki güvenlik görevlilerinin engelli bireylere yönelik tutumlarını belirlemektir. Veriler, özel veya kamu sektöründe çalışan 469 güvenlik görevlisinden, Engelli Bireylere Yönelik Tutumlar Envanteri'ni (EYTÖ) içeren bir anket kullanılarak toplanmıştır. APDI'nin ortalaması (standart sapma) 180.3'tür (19.1). Olumlu tutumlar, hem genel olarak hem de alt bileşenler bazında araştırma grubunun %98,0'inden fazlası tarafından benimsenmektedir. Eğitim ve gelir düzeyi daha yüksek olan güvenlik görevlilerinin engelli bireylere yönelik olumlu tutumları diğerlerine göre anlamlı derecede daha yüksektir. Engelli bir bireyle tanışıklık, yetkinlik-bağımsız yaşam alt ölçeği için anlamlı bir yordayıcıdır (B:2.3, p=0.008). Sonuç olarak, engelli bireyleri yetkinlikleri ve sınırlılıklarıyla birlikte gerçekçi bir şekilde sunmak, olumlu tutumlar geliştirmenin anahtarıdır. Ayrıca, yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerin uygun ücretlerle güvenceli işlerde istihdam edilmesi, engelli bireylere yönelik olumlu tutum geliştirme stratejilerinde faydalı olabilir. Anahtar Kelimeler: tutum; engellilik; güvenlik görevlileri; kesitsel çalışma; Türkiye

Anahtar Kelimeler

• Tutum
• Engellilik
• Güvenlik Görevlileri
• Türkiye
• Kesitsel çalışma

THE ATTITUDE OF SECURITY GUARDS TOWARDS DISABLED INDIVIDUALS IN THE MEDITERRANEAN REGION OF TURKEY: A CROSS-SECTIONAL STUDY

Öz

Negative social attitudes towards disabled people make it very difficult for disabled people to integrate into society and the acceptance and integration of disabled people into society continues to be limited to negative attitudes encountered outside the home. The aim of this study is to determine security guards' attitudes towards people with disabilities in Turkey. Data were collected from 469 security guards working in the private or public sector using a questionnaire including the Attitudes Towards Persons with Disabilities Inventory (APDI). The mean (standard deviation) of the APDI is 180.3 (19.1). Positive attitudes are held by more than 98.0% of the research group, both overall and by subcomponents. Security guards with higher levels of education and income had significantly more positive attitudes towards people with disabilities than the others. Acquaintance with a disabled individual is a significant predictor for the competency-independent living subscale (B:2.3, p=0.008). In conclusion, presenting people with disabilities in a realistic way, with their competencies and limitations, is key to developing positive attitudes. In addition, employing individuals with a high level of education in security jobs with appropriate wages can be useful in strategies to develop positive attitudes towards people with disabilities.

Anahtar Kelimeler

• attitudes
• disability
• security guards
• cross sectional study
• Turkey

Kaynakça

1. Al‐Krenawi, A., Graham, J. R., & Al Gharaibeh, F. (2011). The impact of intellectual disability, caregiver burden, family functioning, marital quality, and sense of coherence. Disability & Society, 26(2), 139-150. https://doi.org/10.1080/09687599.2011.543861
2. Apaydın, R., & Barış, İ. (2021). Toplumda Engelli Bireylere Yönelik Tutumun Sağlık Çalışanları Bağlamında Değerlendirilmesi. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 21(1), 22-39.Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/uobild/issue/63431/835893
3. Barnes, C. (1991). Disabled people in Britain and discrimination. London: Hurst and Co.
4. Brandes, J. A., & Crowson, H. M. (2009). Predicting dispositions toward inclusion of students with disabilities: The role of conservative ideology and discomfort with disability. Social Psychology of Education, 12, 271-289. https://doi.org/10.1007/s11218-008-9077-8
5. Caner, S., M. (2019). Dindar bireylerin engellilere karşı tutum ve davranışları üzerine bir araştırma. Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Din Psikolojisi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi , Bursa. Retrived from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=vjszP7PzV0HebcjFEvDfwFZpVb58w859Wr25bsj4gUg0ZDa7HnlgVZLUDJjetajj
6. Cherry, K. (2023). The components of attitude, definition, formation, changes. Verywellmind (social psychology) web cite. Accesed July 25, 2024. Retrived from https://www.verywellmind.com/attitudes-how-they-form-change-shape-behavior-2795897.
7. Cohen, J. (1988). The Analysis of Variance. In Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (Second ed.). NY: Lawrence Erlbaum Associates.
8. Çakırer Çalbayram, N., Aker, M. N., Akkuş, B., Durmuş, F. K. & Tutar, S. (2018). Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Engellilere Yönelik Tutumları. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 30-40. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ausbid/issue/38008/438859

9. Çolak, M., & Çetin, C. (2014). Öğretmenlerin Engelliliğe Yönelik Tutumları Üzerine Bir Araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(1), 191-211. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/deuiibfd/issue/22719/242482
10. Eagly, A. H., & Chaiken, S. (2007). The advantages of an inclusive definition of attitude. Social Cognition, 25(5), 582–602. https://doi.org/10.1521/soco.2007.25.5.582
11. Esentaş, M., Vural, M., & Işıkgöz, E. (2018). Engellilerde Egzersiz ve Spor Eğitimi Bölümü Öğrencilerinin Engellilere Yönelik Tutumlarının İncelenmesi (İnönü Üniversitesi Örneği). CBÜ Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 13(1), 1-11. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbubesbd/issue/38083/320090
12. Findler, L., Vilchinsky, N. & Werner, S. (2007). The multidimensional attitudes scale toward persons with disabilities (MAS): Construction and validation. Rehabil Couns Bull, 50, 166-176. https://doi.org/10.1177/00343552070500030401
13. Gallego-Ortega, J.L. & Rodríguez-Fuentes, A. (2021). Teaching Attitudes towards Students with Disabilities. Mathematics, 9, 1637. https://doi.org/10.3390/math9141637
14. Gençtürk, Z., & Korkut, G. (2020). Üniversite Öğrencilerinin Engelli Bireylere Yönelik Tutumlarının İncelenmesi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (19), 105-126. https://doi.org/10.29029/busbed.638308
15. Haegele, J. A., & Hodge, S. (2016). Disability discourse: Overview and critiques of the medical and social models. Quest, 68, 193-206. https://doi.org/10.1080/00336297.2016.1143849
16. Hearst, M. O., Adelli, R., Hepperlen, R., Biggs, J., DeGracia, D., Ngulube, E., Maluskiku-Mwewa, B., Johnson, D. E., & Rabaey, P. (2022). Community-based intervention to reduce stigma for children with disabilities in Lusaka, Zambia: A pilot. Disability and Rehabilitation, 44(11), 2295–2304. https://doi.org/10.1080/09638288.2020.1829105.
17. Hunt, B., & Hunt, C. S. (2000). Attitudes toward people with disabilities: A comparison of undergraduate rehabilitation and business majors. Rehabilitation Education, 14, 269-283.
18. Ibrahim, F.A., Herr, E.L. Modification of Attitudes toward Disability: Differential effect of two Educational Modes. Rehabilitation Counseling Bulletin, 26, 1982:29-36.
19. Johnston R, Jones K, Manley D. Confounding and collinearity in regression analysis: A cautionary tale and an alternative procedure, illustrated by studies of British voting behaviour. Qual Quant. 2018; 52(4): 1957-1976. https://doi.org/10.1007/s11135-017-0584-6
20. Kula, S. & Çakar, B. (2015). Maslow İhtiyaçlar Hiyerarşisi Bağlamında Toplumda Bireylerin Güvenlik Algısı ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişki. Bartın Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Dergisi, 6(12), 191-210. Retrieved from https://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1449663814.pdf
21. Küçükşen, K., Kaya, Ş. D., Uludağ, A., Yüceler, A., Ileri, Y. Y., & Tekin, Ö. G. H. H. (2017). Sağlik Çalişanlarinin Engellilere Yönelik Tutumlari-Nin Örgüt Kültürü Açisindan Değerlendirilmesi. The Journal of Academic Social Science, 5(42): 91-101.
22. Kürkçüoğlu, I., Ergan, M., Elmas Alsını, T.G., Keskin, T., Alsını, A.M., Başkurt, F. (2021). Diş Hekimliği Öğrencilerinin Engellilere Yönelik Tutumlarinin Belirlenmesi. Med J SDU. 2021;28(3):433-40.
23. Lee, T. M. C., & Rodda, M. (1994). Modification of attitudes toward people with disabilities. Canadian Journal of Rehabilitation, 7(4), 229–238.
24. Li, C., Wu, Y. & Ong, Q. Enhancing Attitudes of College Students Towards People with Intellectual Disabilities Through a Coursework Intervention. J Dev Phys Disabil 26, 793–803 (2014). https://doi.org/10.1007/s10882-014-9395-z
25. Lindsay, S., & Edwards, A. (2013). A systematic review of disability awareness interventions for children and youth. Disability and Rehabilitation, 35(8), 623-646. https://doi.org/10.3109/09638288.2012.702850
26. Machery E. (2022). Anomalies in implicit attitudes research. Wiley interdisciplinary reviews. Cognitive Science, 13(1), e1569. https://doi.org/10.1002/wcs.1569
27. Marks, D. (1997). Models of disability. Disability and Rehabilitation, 19(3), 85–91. https://doi.org/10.3109/09638289709166831
28. Masson, D. (2013). Femmes et handicap. Recherches Féministes, 26(1), 111–129. https://doi.org/10.7202/1016899ar
29. Murch, A. J., Choudhury, T., Wilson, M., Collerton, E., Patel, M., & Scior, K. (2018). Explicit and implicit attitudes towards people with intellectual disabilities: The role of contact and participant demographics. Journal of applied research in intellectual disabilities : JARID, 31(5), 778–784. https://doi.org/10.1111/jar.12429
30. Özyürek M. Engelli Bireylere Yönelik Tutum Değişimi ve Duyarlılık Eğitimleri (in Turkish) (5. Baskı). Ankara: Kök Yayınları; 2013. p.11-33.
31. Schwartz, C., & Armony-Sivan, R. (2001). Students’ attitudes to the inclusion of people with disabilities in the community. Disability & Society, 16, 403-413. https://doi.org/10.1080/09687590120045978
32. Sezer, F. (2012). Preventive guidance study for developing positive attitude towards disabled individuals; An Experimental Application. Education Sciences, 7(1), 16-26. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/nwsaedu/issue/19817/211976
33. Shakespeare, T. (2006). The Social Model of Disability. Davis, L.J. (Ed.), The Disability Studies Reader (p.197-204). New York: Routeledge.
34. Sinha, T., Parish, A., Lein, D. H., Jr, Wylie, E., Carver, C., & Brooks, W. S. (2024). Integration of Disability Awareness Improves Medical Students' Attitudes Toward People with Disabilities. Medical Science Educator, 34(3), 561–569. https://doi.org/10.1007/s40670-024-02004-0
35. SPSS Inc. Released 2009. PASW Statistics for Windows, Version 18.0. Chicago: SPSS Inc.
36. Şahin, F., & Güldenoğlu, B. (2013). Engelliler Konusunda Verilen Eğitim Programının Engellilere Yönelik Tutumlar Üzerindeki Etkisi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 214-239. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/amauefd/issue/1728/21182
37. Şahin, H., & Cengiz, İ. (2017). Üniversite Personelinin İşyerinde Engelliye Yönelik Tutumlarının Belirlenmesi. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 473-481. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/joiss/issue/32387/360209
38. Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı (OZIDA). (2008). Toplum engelliliği nasıl anlıyor? Ankara: T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Yayınları. Retrieved from https://www.aile.gov.tr/media/42389/how-society-perceives-persons-with-disabilities.pdf
39. Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2021). Engelli ve Yaşlı İstatistikleri, Temmuz 2021. Engelli ve Yaşlı İstatistik Bülteni. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2024. Erişim linki: https://www.aile.gov.tr/media/88684/eyhgm_istatistik_bulteni_temmuz2021.pdf
40. Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) İçişleri Bakanlığı. Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik . Resmi Gazete Tarih: 07.10.2004 Sayı: 25606. Retrived from https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7190&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
41. Tervo, R. C., Palmer, G., & Redinius, P. (2004). Health professional student attitudes towards people with disability. Clinical Rehabilitation, 18(8), 908–915. https://doi.org/10.1191/0269215504cr820oa
42. Thurstone, L. L. (1928). Attitudes can be measured. American Journal of Sociology, 33(4), 529–554. Retrived from http://www.jstor.org/stable/2765691
43. Unal, V., Yıldız, M. (2017). Üniversite Gençliğinin Engellilere Yönelik Tutumlarinin Incelenmesi: Sivas Örneği. The Journal of Academic Social Science Studies, 57, 341-358. https://doi.org/10.9761/JASSS7010
44. Voh, J. (1993). On belonging: A place to stand, a gift to give. In Turnbull, A.P., Patterson, J. A.S., Behr, K., Murphy, D. L., Marquis, J. G. & M. J. Blue Banning (Eds.), Cognitive coping, families and disability (pp. 151-163). Baltimore: Brookes.
45. Wilson, M.C.& Scior, K. (2015). Implicit attitudes towards people with intellectual disabilities: Their relationship with explicit attitudes, social distance, emotions and contact. PLoS ONE, 10, e0137902.
46. World Health Organization (WHO). (2023). Global report on health equity for persons with disabilities. Geneva, Switzerland: WHO Press. Accesed July 25, 2024. Retrieved from: https://www.who.int/teams/noncommunicable-diseases/sensory-functions-disability-and-rehabilitation/global-report-on-health-equity-for-persons-with-disabilities
47. Yelpaze, İ. & Türküm, A. S. (2018). Adaptation and Validation of Turkey Version of Multidimensional Attitudes toward Persons with Disabilities. OPUS International Journal of Society Researches, 8(14), 167-187. https://doi.org/10.26466/opus.377906
48. Yuker, H.E., Block, J.R., Campbell, W.J. (1970). A scale to measure attitudes toward disabled persons. New York: Ina Mend Institute at Human Resources Center.